Ελλάδα Θα δεις τον Ήφαιστο φαντάρο - Λήμνος από τον καύσωνα στο μελτέμι

[Extra muros]

Αν με ρωτούσε κάποιος έστω και λίγα χρόνια πριν, ποια θέση κατελάμβανε η Λήμνος στην ταξιδιωτική μου λίστα, μάλλον θα κάγχαζα σε στιλ “δεν υπάρχει καν στη λίστα”. Παρότι μεγαλωμένη στη βόρεια Ελλάδα, σε περιοχή με συγκριτικά “απλή” πρόσβαση στο νησί, η Λήμνος πάντα μου φάνταζε μια terra incognita, ο ορισμός του ακριτικού, απομονωμένου τόπου. Το γεγονός πως ο πατέρας μου είχε υπηρετήσει εκεί ένα διάστημα στα μακρινά 80ς δε βοηθούσε ιδιαίτερα, καθώς οι αφηγήσεις του παρέπεμπαν μάλλον σε έναν τόπο “πίσω απ’το φεγγάρι”. Κι είναι αλήθεια πως, ειδικά το ανατολικό τμήμα του νησιού, είναι σε σημαντικό βαθμό μια χρονοκάψουλα επαρχιακής Ελλάδας του ‘80, βαριά ‘90, όχι όμως με την αρνητική χροιά που προϊδέαζαν οι πατρικές αναμνήσεις. Σαφώς, όλη αυτή η νοσταλγική αχλή έχει εξιδανικευτικό χαρακτήρα, αφού, σε αντίθεση με τους μόνιμους κατοίκους, δεν έχω να ζήσω με τις εξίσου μόνιμες δυσκολίες αυτού του “αλά παλαιά” τρόπου ζωής, που το χειμώνα φαντάζομαι γίνονται πιο έντονες. Σαν επισκέπτρια όμως, όλο αυτό το “βίντατζ” στοιχείο αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της γοητείας του νησιού. Από τουρισμό, στο ανατολικό κομμάτι λίγα πράγματα, σε βαθμό οι φαντάροι να είναι οριακά περισσότεροι από τους επισκέπτες, κι ας έχουν κλείσει πλέον τα περισσότερα στρατόπεδα. Στο δυτικό κι ιδίως το νοτιοδυτικό κομμάτι με επίκεντρο τη Μύρινα, τα πλήθη σαφώς αυξάνονται, χωρίς σε καμία περίπτωση να μιλάμε για κάποια αβάσταχτη κοσμοσυρροή., τουλάχιστον στα τέλη Ιουλίου. Το μεγαλύτερο μέρος του τουρισμού είναι εσωτερικό, ιδίως οικογένειες με μικρά παιδιά (κάτι που καταλαβαίνει κανείς ήδη από τη “δημογραφική σύνθεση” της πτήσης από Αθήνα), ενώ από εισερχόμενο διακρίνει (και κυρίως ακούει) κυρίως τους Ιταλούς που ξεχύνονται σε όλα τα ελληνικά πέλαγα σαν κυανοβακτήρια στο Προκάμβριο, με το μιξ να συμπληρώνουν διάφοροι γερμανόφωνοι και ορισμένοι Βαλκάνιοι, κυρίως Ρουμάνοι. Μικρότερη, αλλά αισθητή είναι και η παρουσία Αμερικανών και Αυστραλών, κυρίως αποδήμων, που επιστρέφουν στους τόπους των πατεράδων και (προ)παππούδων τους.

Υπάρχει η γνωστή ρήση ότι στη Λήμνο κλαις δυο φορές, μία όταν έρχεσαι και μία όταν φεύγεις. Η αλήθεια είναι πως πρόκειται για κατάξερο νησί, περισσότερο κι από τα -λίγα- Κυκλαδονήσια που έχω πάει, παραπέμποντας κάπως σε τοπία του νότιου Ηρακλείου ή του ανατολικού Λασηθίου. Ειδικά το ανατολικό τμήμα σε κάποια σημεία παραπέμπει περισσότερο σε σκηνικά Αριζόνας και Νεβάδας - χωρίς τους κάκτους-, με τις αποχρώσεις του κίτρινου, του καφέ κι ενίοτε του πορτοκαλί να μη διακόπτονται παρά σπάνια από άλλα χρώματα. Αν και γενικά φίλη της βλάστησης, η άγρια ομορφιά της Λήμνου με κέρδισε από την πρώτη στιγμή, οπότε γλιτώσαμε τα κλάματα, αν και στον αποχωρισμό όντως βρέθηκα κοντά σε αυτά. Τολμώ να πω ότι πρώτη φορά αφήνω με τόσο βαριά καρδιά έναν προορισμό, παρότι νιώθω ότι στις 8 περίπου μέρες που μείναμε πήρα μια πολύ καλή γεύση, χωρίς φυσικά να έχω εξαντλήσει το όγδοο μεγαλύτερο νησί της χώρας.

Σε ό,τι αφορά τον καιρό, τον είδαμε σχεδόν σε όλη του την καλοκαιρινή παλέτα. Από καυσωνικές συνθήκες, με άπνοια, ζέστη και υγρασία τις πρώτες 4 περίπου μέρες, μέχρι συννεφιές, αλλά κι ένα μπουρίνι που διέκοψε πριν τα μισά συναυλία του Παντελή Θαλασσινού στο παλιό Λύκειο της Μύρινας. Ο φόβος μάλιστα των απρόβλεπτων καιρικών συνθηκών μετέθεσε τελευταία στιγμή σε εσωτερικό χώρο εκδήλωση παραδοσιακών χορών με εξαιρετικά συγκροτήματα από το νησί και πολλά άλλα μέρη της Ελλάδας. Οι τελευταίες μέρες πέρασαν με ευχάριστες θερμοκρασίες και μέτριας έντασης μελτεμάκι, το οποίο βέβαια επηρεάζει την ποιότητα της κολύμβησης σε αρκετές από τις παραλίες του νησιού, όπως θα δούμε παρακάτω.

Απαραίτητο αξεσουάρ το αυτοκίνητο, καθώς οι αποστάσεις είναι μεγάλες και οι συγκοινωνίες πρακτικά ανύπαρκτες. ΚΤΕΛ υπάρχουν, αλλά εμείς τα είδαμε μόνο σταματημένα σε πλατεία της Μύρινας, όπου είναι και η αφετηρία τους, το πού και πότε κινούνται είναι μάλλον ένα καλά κρυμμένο μυστικό των ντόπιων. Το οδικό δίκτυο γενικά είναι σε πολύ καλή κατάσταση, απόρροια ενδεχομένως της μακρόχρονης στρατιωτικής παρουσίας, σε σημείο το νησί να προσφέρεται σχεδόν για road trip, για όσους τουλάχιστον συγκινούνται από την απόκοσμη ομορφιά των τοπίων του. Δυστυχώς, μια σειρά από δημοφιλέστατα αξιοθέατα, όπως και ορισμένες παραλίες δεν διαθέτουν ασφαλτόστρωση και συνήθως ούτε καν τσιμεντόδρομους. Παρακάτω θα αναφερθώ αναλυτικότερα στα λίγο πιο δύσκολα σημεία, αλλά γενικά ετοιμαστείτε να φάτε τη σκόνη του .. Ηφαίστου. Αν και δεν είναι απαραίτητο το 4χ4, σίγουρα σε κάποιες διαδρομές θα διευκολύνει αρκετά την κατάσταση, για όσους το διαθέτουν. Μπόνους ότι στο δρόμο θα δείτε τα αυτοκίνητα των ντόπιων, άλλο ένα ταξίδι στο χρόνο, μέχρι και το Ford Escort των γονιών μου πέτυχα κάπου και πολύ συγκινήθηκα. Στενοχωριέμαι μόνο που δεν κατάφερα να απαθανατίσω ένα αγροτικό που κινούνταν χωρίς καπώ και χωρίς προφυλακτήρα, προσφέροντας πλέρια θέα στον πλούσιο εσωτερικό κόσμο του οχήματος. Καταπληκτικό θέαμα, που δε γνώρισα ούτε στα πιο κακοτράχαλα χωριά της Μεσαράς στα χρόνια μου στη Μεγαλόνησο.

Για τις ανάγκες τις ιστορίας αυτής, θα επιστρέψω στο θεματικό φορμάτ της πρώτης μου ιστορίας για το Σάου Μιγκέλ των Αζορών κι όχι στη συνήθη χρονολογική εξιστόρηση. Και μια κι ανέφερα το Σάου Μιγκέλ, να πω ότι, ενώ από πολλές απόψεις τα δυο ηφαιστιογενή αυτά νησιά δε θα μπορούσαν να είναι πιο διαφορετικά, μου δημιούργησαν αμφότερα την ίδια αίσθηση απόλυτης γαλήνης και ψυχικής χαλάρωσης, σαν να βρέθηκα στο τέλος του κόσμου, με την καλή έννοια.

Πάμε λοιπόν...

Θέα προς τη θάλασσα από τον αρχαιολογικό χώρο της Πολιόχνης

Πλακόστρωτη προϊστορική οδός του 2800 π.Χ., Πολιόχνη

Αρχαίο θέατρο Ηφαιστείας

Σπηλιά του Φιλοκτήτη

Παραλία Νεφτίνα

Γεωλογικό πάρκο Φαρακλού

Εκκλησάκι Αγίου Νικολάου

Παναγία Κακαβιώτισα

Ανεμόμυλοι στο χωριό Κοντιάς

Κάστρο Μύρινας

 

[Extra muros]

Μετάβαση - Διαμονή

Η πτήση προς Λήμνο κλείστηκε κλασικά με προσφορές Black Friday της Aegean στην τιμή μην το πεις ούτε του παπά 83 ευρώ πηγαινέλα flex, στην οποία αργότερα προστέθηκε και μία δωρεάν βαλίτσα με το κουπόνι της Aegean Bonus Visa Premium. H διαμονή αποδείχθηκε κάπως μεγαλύτερος πονοκέφαλος, καθώς οι τιμές στην πρωτεύουσα Μύρινα, ήταν αρκετά αλμυρές. Εντέλει, και κατόπιν γόνιμου brainstorming εδώ στο φόρουμ, καταλήξαμε σε ένα σχήμα 4 διανυκτερεύσεων στη Μύρινα και 4 στο Μούδρο, όπου οι τιμές ήταν κατά πολύ χαμηλότερες κι εννοώ στο 1/3, αν και δεν είναι δίκαιο να συγκρίνω το απλό - αξιοπρεπέστατο - ενοικιαζόμενο δωμάτιο με δωμάτιο ξενοδοχείου 3 αστέρων και πλούσιο πρωινό. Η επιλογή του ξενοδοχείου είχε να κάνει με το ότι και τα απλά δωμάτια στη Μύρινα με λιγότερες παροχές δεν απείχαν και πολύ τιμολογιακά από αυτό. Σε κάθε περίπτωση, το σπάσιμο οτης διαμονής τελικά μας βγήκε σε πολύ καλό, όχι μόνο οικονομικά, αλλά και στο μοίρασμα των αρκετά σημαντικών αποστάσεων μεταξύ ανατολικού και δυτικού κομματιού.

Ας περάσουμε όμως στις θεματικές μας ενότητες.

Παραλίες

Λέγεται ότι το νησί έχει πάνω από 100, οι περισσότερες εκ των οποίων είναι προσβάσιμες οδικά. Κοινό χαρακτηριστικό των περισσότερων η μεγάλη έκταση, η άμμος και τα συνήθως πεντακάθαρα κι ακόμα συνηθέστερα ρηχά νερά. Η Λήμνος βέβαια είναι πολλά παραπάνω από ένα νησί παραλίας, κάτι που αντικειμενικά δεν άφησε χρόνο για ενδελεχή εξερεύνηση της πραγματικά τεράστιας ακτογραμμής της. Εμείς επισκεφτήκαμε αρκετές από τις “διάσημες” παραλίες του νησιού, αλλά και 1-2 λιγότερο γνωστές, οργανωμένες και ανοργάνωτες. Έχοντας δικό μας εξοπλισμό, δεν κάναμε χρήση υπηρεσιών ξαπλώστρας, παρά μόνο μία φορά, όπως θα περιγράψω παρακάτω. Υπ’ αυτήν την έννοια δεν μπορώ να βεβαιώσω ότι σε όλες τις παραλίες κρατάει η παλιά καλή συνήθεια της “ό,τι πάρεις” χρέωσης της ξαπλώστρας, από κουβέντες εδώ και κει και με βάση όσα διάβασα στο ίντερνετ, σιγά - σιγά εδραιώνεται κι εκεί η δικτατορία της “ελάχιστης κατανάλωσης”. Όπως και να ‘χει, από ελεύθερους χώρους η συντριπτική πλειονότητα των παραλιών της Λήμνου δεν πάσχει.

Διαπόρι

Η βαθύτερη με διαφορά από τις παραλίες που επισκεφτήκαμε, καθότι χρησιμεύει και ως λιμάνι για βάρκες και μικρά σκάφη, κυρίως στην αριστερή πλευρά. Μεγάλη σε μήκος, ανοργάνωτη, με λίγες ομπρέλες του δήμου. Εξαιρετικά ήσυχη, με πολύ εύκολη πρόσβαση και άπλετο χώρο στάθμευσης, όπως ισχύει για τις περισσότερες παραλίες της λίστας, εκτός ίσως από τα Ρηχά νερά σε ώρες αιχμής αν κάποιος θέλει να σταματήσει ακριβώς δίπλα στην παραλία, γιατί στο δρόμο όλο και κάτι θα βρει (προσοχή όμως γιατί γράφουν). Τα νερά κρυστάλλινα, στο γνώριμο μοτίβο του νησιού, παρότι τη μέρα εκείνη είχε ένα κυματάκι, δεν υπήρχε ούτε θολούρα, ούτε φύκια, ούτε σκουπιδάκια. Συνδυάζεται με βόλτα στα κοντινά χωριά Τσιμάνδρια, Πορτιανού και Νέα Κούταλη, ενώ δεν είναι μακριά ο Κοντιάς, που εμείς τιμήσαμε σε άλλη επίσκεψη.

Ρηχά Νερά

Μία από τις τρεις αστικές παραλίες της Μύρινας, μαζί με τη διπλανή του Ρωμέικου γυαλού και εκείνης της Νέας Μαδύτου στον Τούρκικο γυαλό, στην άλλη πλευρά της πόλης. Κατά τη γνώμη μου είναι μακράν η καλύτερη, γνώμη βέβαια που συμμερίζονται και πολλοί ακόμα, με αποτέλεσμα η συγκεκριμένη να είναι ό,τι κοντινότερο σε “κοσμική” παραλία της Λήμνου, ίσως μαζί με τον Άγιο Ιωάννη. Διακρίνεται για την ψιλή της άμμο (οι περισσότερες παραλίες του νησιού έχουν περισσότερο “πατημένη”, παρά “πουδράτη” άμμο), τα φερώνυμα ρηχά νερά της (λες και οι περισσότερες άλλες είναι τάφρος των Μαριάννων) και το όμορφο βραχώδες τοπίο τριγύρω, που ομορφαίνει ακόμα περισσότερο στο ηλιοβασίλεμα. Είναι σχετικά μικρή και περίπου το ήμισυ καταλαμβάνεται από ξαπλώστρες (υπάρχει ελάχιστη κατανάλωση τουλάχιστον στις πρώτες σειρές) και το μπιτσόμπαρο με αρκετά δυνατή μουσική. Όχι ακριβώς ησυχαστήριο δηλαδή, αλλά μια εύκολη και παράλληλα ικανοποιητική λύση για όποιον είτε θέλει λίγο παραπάνω τζέρτελο (για τα λημνιώτικα δεδομένα πάντα), είτε απλά αποζητά μια γρήγορη βουτιά χωρίς πολλές μετακινήσεις. Την πέτυχα και με κύμα και χωρίς, στη δεύτερη περίπτωση “δέρνει” λίγο, αλλά λόγω του πολύ χαμηλού βάθους θεωρώ ότι δύσκολα γίνεται επικίνδυνο, για ενήλικες τουλάχιστον.

Άη - Γιάννης

Από τις πολύ γνωστές στη δυτική πλευρά της Λήμνου, καθώς έχει “ινσταγκραμικό” τοπίο με τους ιδιαίτερους, βραχώδεις σχηματισμούς στις άκρες της παραλίας. Δεν είναι πολύ μεγάλη κι έτσι γεμίζει σχετικά γρήγορα, παραμένει ικανός χώρος ελεύθερος για όσους θέλουν να κάτσουν με δικό τους εξοπλισμό. Το τοπίο είναι πράγματι όμορφο, είναι όμως η μοναδική από τις παραλίες που επισκεφθήκαμε, όπου δεν έμεινα ευχαριστημένη από τα νερά. Πιθανότατα αυτό να ήταν τυχαίο γεγονός, λόγω της κατεύθυνσης του αέρα, αλλά πέρα από το κύμα και τη θολούρα, έβγαιναν διάφορα σκουπιδάκια και “γλίτσες”, που χαλούσαν την εμπειρία, όχι τόσο γιατί ήταν κάτι το τρομερό σε ποσότητα, αλλά κυρίως λόγω της σύγκρισης με τα συνήθη διαυγή νερά του νησιού. Η πρόσβαση γίνεται μέσω του χωριού Κάσπακας, το οποίο αξίζει δική του επίσκεψη, ενώ κάποια σημεία στα τελευταία χιλιόμετρα έχουν στροφές και κλίση που χρειάζονται λίγη προσοχή παραπάνω. Πάρκινγκ δεν υπάρχει, αλλά γενικά είναι εύκολη η στάθμευση στο δρόμο, ακόμα και σε ώρα αιχμής που ήμασταν εμείς.

Παραλία Εβγάτη

Λίγα χιλιόμετρα νοτιανατολικά της Μύρινας, εκτείνεται αυτή η μεγάλη και όμορφη παραλία, που την πετύχαμε σε πολύ ήσυχη φάση, λόγω του πρωινού ωραρίου. Οι ντόπιοι τη λένε και “Ζεματά”, αλλά δεν έχει καμία σχέση με την ομώνυμη βορειανατολική παραλία, όπου δεν πήγαμε. Απολαυστικά νερά, εφόσον βέβαια ξεμακρύνεις λίγο από την ακτή, λόγω της γνώριμης ρηχότητας. Μοναδική παραφωνία το μίνι - water park μέσα στη θάλασσα, που ευτυχώς, αφενός είναι αρκετά μικρό, αφετέρου δεν ξεκινούσε τη λειτουργία του παρά στις 11, την ώρα δηλαδή που φεύγαμε. Εύκολη οδική πρόσβαση και άφθονος χώρος παρκαρίσματος, ένα οικόπεδο είναι ιδιωτικός χώρος στάθμευσης του μπιτς μπαρ, ενώ με έναν μικρό παράδρομο ακριβώς δίπλα, υπάρχει κι ο δημοτικός χώρος στάθμευσης, χάρη στην πινακίδα δε θα μπερδευτείτε.

Παραλία Κότσινα

Πολύ κοντά στον ομώνυμο οικισμό, η μακρόστενη αυτή παραλία είναι αρκετά όμορφη με τα ανοιχτογάλανα νερά της, τη χρυσαφένια άμμο και τα κρινάκια της θάλασσας, που υπάρχουν φυσικά και σε άλλες παραλίες του νησιού. Οργανωμένη, με ένα διακριτικό μπιτσόμπαρο και κάποιες δωρεάν ομπρέλες κι ένα σκιάστρο του δήμου, συγκεντρώνει ακόμα περισσότερα παιδάκια από το συνήθη μέσο όρο του νησιού, λόγω του ότι είναι ίσως από τις ρηχότερες του νησιού. Εμένα σε νορμάλ δόσεις δε με ενοχλούν καθόλου τα “Μάξιμε, Ιουλία - Νεφέλη, Μιχαήλ - Ιωσήφ, Ραφαηλία - Αρσινόη, βγείτε από το νερό”, απλά το επισημαίνω για εκείνους που έχουν αυξημένη ευαισθησία σε τέτοια σκηνικά. Αν και την πετύχαμε σε ήρεμη μέρα, είναι παραλία που την πιάνει ο βοριάς, οπότε προς αποφυγή τις μέρες με μελτέμια.

Λίγο μακρινή λήψη της παραλίας απέναντι, όπως φαίνεται από τον ομώνυμο οικισμό, περίπου 1 χλμ μακριά. Δυστυχώς οι υπόλοιπες φωτό σβήστηκαν κατά λάθος.

Μεγάλο Φαναράκι

Ίσως η αγαπημένη μου παραλία στο νησί, και λέω ίσως, γιατί είναι λίγο δύσκολο να ξεχωρίσω κάποια. Βρίσκεται πολύ κοντά στο Μούδρο, όπου διαμέναμε τις πρώτες μέρες, αλλά η πρόσβαση είναι οδικώς πολύ εύκολη, οπότε αξίζει να έρθει κανείς και από άλλα μέρη του νησιού. Πολύ κοντά βρίσκεται και το μικρό Φαναράκι, το οποίο όμως σε μεγάλο βάθμο καλύπτεται από ξαπλώστρες κι έτσι δε μας παρακίνησε να κάτσουμε. Μόλις λίγες εκατοντάδες μέτρα μακριά υπάρχει άπλετος χώρος για όλους. Άλλο ένα μέρος που ήρθαμε πρωί - πρωί και πετύχαμε τη θάλασσα ροδόσταμο. Θυμάμαι χαρακτηριστικά ένα ζευγάρι Γερμανών που κολυμπούσε σε κάποια απόσταση να λέει “αν υπάρχει παράδεισος, θα πρέπει να είναι κάπως έτσι”. Σίγουρα, σε ό,τι αφορά τα νερά τουλάχιστον και την αίσθηση να κολυμπάς σε αυτά, δε θα μπορούσα να διαφωνήσω καθόλου.

Μα δεν είναι τα πιεις στο ποτήρι;


Παραλία Χαβούλι

Άλλη μια από τις κοντινές στο Μούδρο παραλίες (το ίδιο το χωριό δεν έχει καθόλου παραλία), με τα τελευταία χιλιόμετρα να είναι μέτριος προς καλός χωματόδρομος, που περνά και μπροστά από στρατόπεδο, που έμοιαζε πάντως εγκαταλελειμμένο. Αρκετά φαρδιά παραλία, μια από τις λίγες του νησιού με αρμυρίκια, και η μοναδική όπου ξαπλώσαμε σε πρώτη σειρά ξαπλώστρες χωρίς ελάχιστη κατανάλωση, μετά από παρότρυνση της ευγενικής ιδιοκτήτριας του μπιτσόμπαρου. Συνολικά θα βρείτε τρία μπιτσόμπαρα, τα οποία δεν έπαιζαν καθόλου μουσική, κάτι που για μένα εγγράφεται στα θετικά. Χώρος πάντως υπάρχει - ως συνήθως στη Λήμνο - αρκετός για όλους. Κι όταν λέμε όλους, μη φανταστείτε καμιά λαοθάλασσα, ίσως λίγο τσιμπάει η κίνηση μετά τις 12, αλλά δε γίνεται και προσκύνημα. Ωραίο είναι και το βραχώδες τοπίο στις άκρες και τα κρινάκια της θάλασσας λίγο παραέξω. Η άμμος είναι σκούρη σχετικά με λίγα βοτσαλάκια.

Νεφτίνα

Μια πιο “outsider” παραλία, την οποία μας σύστησε ένας Αυστραλός τουρίστας που είχαμε συναντήσει στο Καβείριο, που λόγω καταγωγής της Ελληνοαυστραλέζας συζύγου του, επισκεπτόταν το νησί για 7η φορά. Υπάρχει πινακίδα κοντά στο Καβείριο που οδηγεί σε έναν χωματόδρομο όχι ιδιαίτερα απαιτητικό, περίπου 2 χλμ. Αν και όχι τελείως ερημική, ήταν σίγουρα από τις πιο ήσυχες του νησιού. Η αίσθηση απομόνωσης εντείνεται από το τραχύ, βραχώδες τοπίο - βέβαια τι πιο σύνηθες για Λήμνο-, που συνδυάζεται με μια υπέροχη θάλασσα σε διάφορες αποχρώσεις του τιρκουάζ. Αξίζει να επισημανθεί ότι υπήρχαν αρκετά φύκια, τόσο ξερά έξω όσο και σε κάποια σημεία κοντά στην ακτή, όπως φαίνεται και στις φωτογραφίες. Δεν είμαι από αυτούς που θεωρούν τα φύκια από μόνα τους “βρωμιά”, αλλά το επισημαίνω γιατί αρκετοί τα βρίσκουν πολύ ενοχλητικά. Προφανώς βέβαια η ποσότητα και τοποθεσία τους επηρεάζεται από τα ρεύματα και τους ανέμους και δεν είναι σταθερή. Φύκια εξάλλου είχαν και οι άλλες παραλίες, απλά σε μικρότερο έως πολύ μικρότερο βαθμό. Ως βόρεια παραλία είναι κι αυτή μάλλον ακατάλληλη για κολύμβηση σε μέρες με αντίστοιχη κατεύθυνση ανέμου.

 

[Extra muros]

Εστίαση

Πραγματικά ανεξάντλητο κεφάλαιο. Δεν αποτελεί μυστικό εξάλλου ότι η Λήμνος είναι δυνατός γαστρονομικός προορισμός και σε σημαντικό βαθμό - με μικρές παραφωνίες - ανατοποκρίθηκε στη φήμη του, όπως επιβεβαίωσε και η ζυγαριά στην επιστροφή. Η λίστα είναι αξιολογική με αύξουσα σειρά, αν και πέρα από το πρώτο εστιατόριο, οι διαφορές από τη μια “βαθμίδα” στην άλλη είναι αρκετά μικρές. Όπου δεν υπάρχει φωτό, θα πει ότι τις έφαγε ο ψηφιακός δαίμων του τυπογραφείου.

Έννοια Πόχ’ς

Ξεκινήσαμε με το βαρύ πυροβολικό της γαστρονομικής σκηνής του νησιού, το εδώ και κάποια χρόνια πανελλαδικά διάσημο Έννοια Πόχ’ς, στο μικρό και συμπαθητικό κεντροανατολικό χωριό Λύχνα. Η πολύ όμορφη αυλή και το ευγενέστατο σέρβις προδιέθεταν για μια εξίσου θετική συνέχεια. Η πραγματικότητα των πιάτων - φευ - μας προσγείωσε απότομα στον γνώριμο κόσμο των φασαιογκουρμέ (sic) μεζεδοπωλείων που τόσο ταλανίζουν την αθηναϊκή - και όχι μόνο - εστίαση. Μερίδες - μινιατούρα, ψωνίστικα ψιλοέθνικ βλαχοτρέντι ονόματα στον κατάλογο ( buñuelos αντί κολοκυθοκεφτέδες, γιατί βάλανε λίγο παραπάνω κουρκούτι και πέστο αντί για γιαούρτι) και γεύσεις καλούτσικες, αλλά τίποτε που δεν έχω δοκιμάσει μερικές εκατοντάδες φορές σε αντίστοιχα καταστήματα υγιειονομικού ενδιαφέροντος. Μια εξαίρεση θα κάνω για το βασκικό τσίζκεικ, που όντως τα έσπαγε, αλλά μείναμε με τη χαρά κυρίως, αφού η μερίδα ήταν ακριβώς αυτό το διπλό σπιρτόκουτο που θα δείτε στη φωτογραφία. Για 4 πιάτα και δυο αναψυκτικά το κοστούμι μας ήρθε 64 και το γέλιο πρέπει ν’ ακούστηκε μέχρι την πλατεία Βαρνάβα. Τους δίνω πάντως ότι απάντησαν πολύ επαγγελματικά στην κριτική μου. Μπορεί να έπεσα σε κακή μέρα, μπορεί να είμαι η Κάρεν του χωριού, μπορεί απλά να είναι ένα ακόμα άλλοτε καλό μαγαζί που επαναπαύτηκε στις δάφνες του. Σε κάθε περίπτωση, thank you next.

Οι κολοκυθοκεφ.. εχμ τα buñuelos εννοούσα, σε μερίδα οριακά μεγαλύτερη από το κουτάλι. Να μη χορταίνει ούτε το μάτι σου δηλαδή...

Ουζερί Μενέλαος

50 μέτρα από την παραλία Διαπόρι, το συγκεκριμένο ουζερί θεωρείται επίσης κλασική αξία του νησιού. Ένα μαγαζί παλαιάς κοπής σε όλα του, που μου θύμισε λίγο την ταβέρνα από τα Κίτρινα Γάντια (η οποία ήταν υπαρκτή κι έκλεισε πριν λίγα χρόνια) και αντίστοιχη μουσική υπόκρουση. Απ’ όσα πήραμε, ξεχώρισα τα καλαμαράκια, που ήταν πραγματικά όσο ζουμερά και παράλληλα τραγανά έπρεπε. Τα υπόλοιπα πιάτα δε με ενθουσίασαν, οι γαρίδες παρότι οπτικά πολύ εντυπωσιακές μου άφησαν μια κάπως δυσάρεστη για τα γούστα μου επίγευση, η χειροποίητη ταραμοσαλάτα ήταν καλή χωρίς να είναι κάτι το ανεπανάληπτο, η χωριάτικη νορμάλ, αλλά δυστυχώς οι τυροκροκέτες ήταν λάθος επιλογή. Πολύ μικρή μερίδα, πολύ λεπτά στικ μοτσαρέλας επί της ουσίας, που πιθανότατα ήταν και κατεψυγμένα. Πρέπει όμως να εξάρω το καταπληκτικό σέρβις, χάρη μάλιστα στην παρατηρητικότητα μίας από τις κοπέλες που ήρθε μέχρι το αυτοκίνητο να με προλάβει, θα είχα παρατήσει τα γυαλιά ηλίου μου (μυωπίας, δηλαδή πολύ ακριβότερα από τα συνήθη) στη Λήμνο. Τιμολογιακά μας ήρθε στα 25 ευρώ το άτομο.

Οι εμφανίσιμες, αλλά όχι τόσο γευστικά του γούστου μου γαρίδες σε πρώτο πλάνο, πίσω η συμπαθητική χειροποίητη ταραμοσαλάτα.

Ταβέρνα Μαντ-έλλα

Το δεύτερο πιο γνωστό μαγαζί της Λήμνου αποδείχτηκε περίπου πρόκληση, αφού επί μέρες προσπαθούσαμε ματαίως να κάνουμε τηλεφωνική κράτηση στη μόνιμα κατειλημμένη γραμμή. Το γεγονός πως επισκεφτήκαμε την ταβέρνα στις Σαρδές μόλις μια μέρα πριν την αναχώρησή μας, ίσως να βάρυνε κάπως αρνητικά στην αξιολόγηση της συνολικής εμπειρίας, λόγω του ότι φάγαμε απίθανα σε αρκετά άλλα μέρη του νησιού προηγούμενα. Σε καμία περίπτωση δε λέω ότι το φαγητό δεν ήταν καλό, κάθε άλλο. Και νόστιμο ήταν, και μπόλικο και πάρα πολύ οικονομικό. Φαντάζει απίστευτο, η ταβέρνα Μαντ-έλλα όμως, παρά τη φήμη της, είχε τις χαμηλότερες τιμές μεταξύ όλων των όσων δοκιμάσαμε στη Λήμνο, περί τα 20 ευρώ το άτομο για 2 ορεκτικά, σαλάτα, μπίρα, κόκα κόλα και δύο κυρίως. Μου έλειψε όμως εκείνο το “κάτι” που κάνει ένα φαγητό πραγματικά αξέχαστο. Ίσως φταίει ότι εμφανώς έχει πέσει αρκετή πρότερη προετοιμασία ιδίως στα μαγειρευτά φαγητά, αφαιρώντας ένα τσικ από τη φρεσκάδα τους, δεν μπορώ όμως και να κατακεραυνώσω την κουζίνα, που έχει να παλέψει με ένα σχεδόν συνεχές sold out σε πολλά τραπέζια. Στα μείον βέβαια κι ότι τα τραπέζια είναι πάρα πολύ κοντά, με αποτέλεσμα να ακούμε τόσο τη μεγάλη παρέα Ελληνοαμερικανών (οι απόδημοι τουρίστες από ΗΠΑ και Αυστραλία κυρίως έχουν σημαντική παρουσία στο νησί) από τη μια πλευρά, όσο και την οικογένεια Ιταλών με το αναποφάσιστο βλαστάρι τους στην άλλη μπάντα. Το συνολικό πρόσημο πάντως παραμένει θετικό, κάτι στο οποίο συμβάλει το ίδιο το συμπαθητικό χωριουδάκι, όσο και η κατ’εμέ αρκετά γραφική διαδρομή προς αυτό από τη Μύρινα.

Ο ψευτοπετεινός, παραδοσιακό πιάτο του νησιού, παραλλαγή του κλασικού πετεινού με φλωμάρι, όπου τη θέση του κόκορα παίρνει η μελιτζάνα, ενώ σταθερή είναι η παρουσία του μελίχλωρου.

Κουνέλι στιφάδο, ένα από τα χαρακτηριστικότερα πιάτα του Μαντ-έλλα.

Στης Μιχαλίτσας

Οικογενειακή ταβέρνα λίγο έξω από το χωριό Ρωμανού (έχει μεταφερθεί σε σχέση με την παλιά τοποθεσία στην πλατεία του χωριού), με μια μικρή, αλλά αρκετά όμορφη αυλή. Η μητέρα μαγειρεύει και ο γιος σερβίρει, ενώ στην ανάπαυλα τους αρέσει να πιάνουν κουβέντα με τους πελάτες τους. Όλα ήταν πολύ νόστιμα και σε τεράστιες μερίδες, αλλά μου έμειναν κυρίως τα απίστευτα αφρώδη (ναι, αφρώδη, το αφράτα δεν αποδίδει σωστά την υφή) κεφτεδάκια και η ποικιλία από χειροποίητα τουρσιά, κάποια από τα οποία δεν είχα ξαναδοκιμάσει στη ζωή μου, όπως τουρσί μανταρίνι. Ομολογουμένως οι τιμές είναι ελαφρώς πάνω από το μέσο όρο του νησιού, στα 28 ευρώ το άτομο, αλλά λόγω του ότι όντως προσφέρει το κάτι παραπάνω γευστικά, δε μου κακοφάνηκαν. Προσοχή στην έξοδο από το πάρκινγκ του μαγαζιού, καθώς είναι σε ένα ανηφοράκι μηδενικής ορατότητας προς τον κεντρικό δρόμο.

Τζιτζιφιές

Παραθαλάσσια ταβέρνα στα Ρηχά Νερά, κάτω από τη σκιά των δέντρων που μας σύστησαν από το ξενοδοχείο στη Μύρινα. Η αλήθεια είναι ότι η συγκριτικά χαμηλή βαθμολογία στη Google μας προβλημάτισε, δεν ήταν όμως ούτε η πρώτη, ούτε η τελευταία φορά που εντέλει θα είχαμε διαφωνίες με τη βαθμολόγηση εστιατορίων στο νησί (και όχι μόνο, αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία) . Η όμορφη και δροσερή τοποθεσία δεν αποτελεί αντικείμενο εκμετάλλευσης και αφορμή για “premium” χρεώσεις, κάτι που από μόνο του με προδιέθετε θετικά. Η τουριστική αισθητική των τραπεζοκαθισμάτων και του - τεράστιου - καταλόγου είναι λίγο αποκαρδιωτική αρχικά, αλλά η τελική γεύση αποζημιώνει. Το πιάτο που ξεχώρισα ήταν τα υπέροχα γεμιστά κολοκυθάκια αυγολέμονο, αλλά καθόλου άσχημα δεν ήταν και τα κοτοσουβλάκια. Μαζί με κρασί, κόλα, τζατζίκι, αγγουροντομάτα και μελίχλωρο σαγανάκι, πληρώσαμε γύρω στα 22 ευρώ το άτομο.


Μπερεκέτι

Μεζεδοπωλείο στον Τούρκικο Γυαλό της Μύρινας. Λίγο στριμωξίδι στα τραπεζοκαθίσματα, αλλά την ώρα που πήγαμε (μεσημέρι προς νωρίς το απόγευμα) δεν υπήρχε ζήτημα φασαρίας ή συνωστισμού. Από τις συζητήσεις καταλάβαμε ότι κάποιες από τις λιγοστές εκείνη την ώρα παρέες ήταν ντόπιοι, που είναι σχεδόν πάντα καλό σημάδι. Πράγματι, το φαγητό ήταν πολύ ωραίο, με κορυφαία τα ορεκτικά, τυροκροκέτες σε κρούστα φιστικιού με γλυκόξινο ντιπ και μια πολύ ωραία “ρουστίκ” τυροκαυτερή. Νόστιμα ήταν και τα μπριζολάκια με πίτα, ενώ το κάρι κοτόπουλου λίγο πιο συμβατικό, χωρίς να είναι άσχημο. Μαζί με την αγγουροντομάτα (παίρναμε συνέχεια γιατί απλά η ντομάτα στο νησί δεν παίζεται), το κρασί και την εύγευστη τοπική λεμονάδα “Κρήνη” (την οποία τιμήσαμε και σε άλλα μαγαζιά, όπου τη βρίσκαμε) ο λογαριασμός βγήκε στα 23 ευρώ το άτομο. Ομολογουμένως οι μερίδες ήταν λίγο μικρότερες συγκριτικά με τα συνήθως γαργαντουανά (sic) δεδομένα του τόπου, αλλά σε καμία περίπτωση δε φύγαμε πεινασμένοι.

Δεν πίνω σχεδόν ποτέ αναψυκτικά στην καθημερινότητά μου, στις διακοπές όμως πάντα θα τιμήσω τις τοπικές εκδοχές τους, όπου υπάρχουν.

Οι τέλειες τυροκροκέτες και η δροσερή σαλάτα

Πικάντικη και με κομματάρες, my kind of τυροκαυτερή


Το κύμα

Δεν είναι μόνο ότι προσφέρει άπλετη θέα στο γραφικό λιμανάκι του Μούδρου, δεν είναι μόνο το πεντανόστιμο φάγητο, δεν είναι ότι φέρνουν κέρασμα παγωτίνι ακόμα και στην πιο μικρή από τις παραγγελίες που κάναμε , δεν είναι οι οικονομικές τιμές. Είναι αυτή η ζεστασιά και η οικειότητα, που σε κάνει να θέλεις να επιστρέφεις ξανά και ξανά. Έτσι κάναμε κι εμείς, συνολικά 3 φορές στη διάρκεια της τετραήμερης παραμονής μας στο χωριό.

Άφκος, δηλαδή η λημνιώτικη φάβα, με μπόλικη κάπαρη, κρεμμύδι κι ελίτσες

Πετεινός (ή "πετ'νός" στη ντοπιολαλιά) με φλωμάρια

Γιαννάκαρος (Κότσινας)

Από τις πολύ γνωστές ψαροταβέρνες της Λήμνου, εμείς πήγαμε σε εκείνη στο χωριό Κότσινας στα βόρεια (υπάρχει και άλλο κατάστημα νοτιοδυτικά στο Θάνους), με θέα ακριβώς πάνω στο κύμα. Σήμα κατατεθέν του μαγαζιού είναι οι γιγαντιαίες μερίδες του, στα πάντα, από ορεκτικά μέχρι κυρίως. Ειδικά τα μύδια σαγανάκι είναι πιθανότατα τα καλύτερα που έχω φάει στη ζωή μου, πάρα πολύ νόστιμη ήταν και η τετραλογία αλοιφών, όπως και η εξαιρετική σαλάτα με μανούρι. Ένα σκαλί πιο κάτω ήταν το καπνιστό σκουμπρί, που ναι μεν ήταν μπαμπάτσικο, αλλά ίσως κάπως υπερβολικά λαδερό για τα γούστα μου, ενώ το τηγανητό καλαμάρι, όσο δοκίμασα ήταν καλό χωρίς να κομίζει γαστριμαργικές γλαύκες. Όλα αυτά μαζί με δυο μπυρίτσες στην πολύ καλή τιμή των 24 ευρώ το άτομο. Αν πιστέψει κανείς τις κριτικές της google, το μαγαζί έχει σκαμπανεβάσματα στην απόδοσή του, εμείς πάντως σίγουρα το πετύχαμε σε ιδανική μέρα και ώρα και γι’ αυτό δίκαια κατακτά τη δεύτερη θέση σε αυτή τη λίστα.

Σαλάτα με μανούρι, τετραλογία αλοιφών και καπνιστό σκουμπρί, δε φαίνεται μάλλον στη φωτό, αλλά πραγματική η ποσότητα ήταν μεγάλη

Κατάφερα περίπου τα 2/3 πριν παραδώσω το πνεύμα και τα κουταλοπήρουνα.


Καφέ-Ταβέρνα Αναστασία

Στο χάρτη της Google αναφέρεται ως “σνακ μπαρ”, τίτλος που αδικεί κατάφωρα το σημείο με το καλύτερο φαγητό της Λήμνου, λες και είναι κανένα σαντουιτσάδικο της σειράς. Το ίδιο το όνομα “Καφέ - Ταβέρνα Αναστασία”, επίσης δεν εντυπωσιάζει, παραπέμποντας σε δεκάδες χιλιάδες παρόμοιας ονομασίας καταστήματα ανά την επικράτεια. Τα καλά νέα ξεκινούν βέβαια ήδη από την προνομιακή τοποθεσία, σε μια ανοιχτωσιά στην είσοδο του γραφικού Κάσπακα, με ανεμπόδιστη θέα ως και την παραλία του Άη- Γιάννη και το πετρόκτιστο δημοτικό σχολείο του χωριού ακριβώς απέναντι. Συνεχίζονται μόλις γνωρίσεις την ίδια την κυρία Αναστασία και την όμορφη οικογένειά της, που όλοι μαζί κρατούν τη μικρή επιχείρηση. Δεν είναι μέρος για βιασύνες, καθώς πραγματικά όλα ετοιμάζονται παρουσία του πελάτου, με τις ανάλογες μυρωδιές και ήχους του λαδιού που τσιτσιρίζει να φτάνουν ως έξω, σαν να περιμένεις έξω από την κουζίνα της μαμάς σου. Μαμαδίσιο φίλινγκ έχουν βέβαια και άλλα μέρη της Λήμνου, κανένα όμως δεν ξεπερνάει σε νοσταλγικότητα την Αναστασία. Ξεκινάμε από το κρεμώδες τζατζίκι και τη χοντροκομμένη, μα πεντανόστιμη αγιορείτικη μελιτζανοσαλάτα, που μοσχοβολάει καλοκαίρι και συνεχίζουμε με τη σαλάτα αμπελοφάσουλα. Ποιός να το ‘λεγε ότι το ταπεινό αυτό υλικό θα έβαζε κάτω τόσες και τόσες γκουρμέ και “πειραγμένες” συνταγές πολυδιαφημισμένων εστιατορίων. Πραγματικά έλιωνε στο στόμα. Εκεί όμως που ο ουρανίσκος έστησε πανηγύρι, ήταν με το απίθανο χωριάτικο λουκάνικο. Πάνω που είχα ρίξει τα τριγλυκερίδια σε διψήφιο, αυτή η πανδαισία χοληστερίνης τα ξαναέστειλε στην στρατόσφαιρα. Μιας και δεν τρώω παϊδάκια, δε δοκίμασα εκείνα του συνδαιτυμόνα μου, αλλά από τα μουγκρητά του συμπέρανα ότι η ευωχία προκαλείται κι από άλλα πιάτα του μικρού -πλην θαυματουργού - μενού. Δυστυχώς δεν καταφέραμε να δοκιμάσουμε τους λουκουμάδες του μαγαζιού, που σερβίρονται μόνο βραδινές ώρες. Όλα αυτά, μαζί με δυο αναψυκτικά, έναν φρέντο και ένα παγωτό, που πήραμε επιπλέον του συμπαθέστατου κερασμένου κορμού, στα 26 ευρώ το άτομο, χωρίς καφέ και παγωτό θα έβγαινε περίπου στα 24, μια χαρά για γεύμα που πρακτικά ήταν σαν να στο είχε φτιάξει προσωπικός σεφ. Θεωρώ σχεδόν αναπόφευκτο ότι κάποια στιγμή το μαγαζί θα ανακαλυφθεί από σόσιαλ μίντια και λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις και πιθανότατα θα ακολουθήσει τη γνωστή πορεία στασιμότητας ή κάμψης των περισσότερων υπερπροβεβλημένων μαγαζιών, γι’ αυτό σπεύσατε και θα με θυμηθείτε.

Απλό μα απερίγραπτα λιμπιστικό...

 

[Extra muros]

Αξιοθέατα - Μουσεία - Χωριά

Ατελείωτη ομορφιά και ποικιλία. Ακόμα και τα πιο “αδιάφορα” μέρη κάτι είχαν να δώσουν, πράγμα που σπάνια συναντάς σ’έναν τόπο και δη σε νησί τέτοιας έκτασης. Προσωπικά με εντυπωσίασαν κυρίως οι αρχαιολογικοί χώροι, αλλά κυριολεκτικά η Λήμνος έχει κάτι για όλα τα γούστα, γεμίζοντας πολύ εύκολα τις οχτώ μέρες της παραμονής μας. Θα δείτε πως από τη λίστα λείπουν οι περίφημες αμμοθίνες, όπου σύμφωνα με έναν αστικό μύθο γυρίστηκαν σκηνές του “Μια Ελληνίδα στο χαρέμι” (στην πραγματικότητα τα γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν στην εξωτική... Λούτσα). Ο λόγος είναι πως από ντόπιους άκουσα μάλλον αντικρουόμενες γνώμες για το κατά πόσον αξίζει η ταλαιπωρία ενός ακόμα χωματόδρομου σε σχέση με το τοπίο. Επίσης, τις μέρες που η πρόσβαση θα βόλευε περισσότερο, φυσούσαν βοριάδες, που δεν καθιστούσαν τόσο ελκυστική την προοπτική αμμοβολής, αλλά σαφώς θα επηρέαζαν και τα νερά στην παρακείμενη παραλία Γομάτι, που θεωρείται από τις πιο γνωστές του νησιού. Δε νιώθω εντέλει ότι έχασα κάτι απίθανο, σίγουρα όμως δε θα απέτρεπα κανέναν από μια επίσκεψη, ειδικά σε ώρες που δεν χτυπάει πολύ ο ήλιος. Όσο για την περίφημη Αλυκή της Λήμνου, λόγω του σχετικά βροχερού διαστήματος που είχε προηγηθεί, ήταν εν πολλοίς καλυμμένη από νερά ακόμα, άρα δε σταματήσαμε. Έκτοτε βέβαια, με τη ζέστη και την ξηρασία να εντείνονται, επήλθε πλήρης αποξήρανση, όπως φαίνεται από φωτογραφίες άλλων ταξιδιωτών στα ΜΚΔ, οι οποίες τολμώ να πω ότι είναι αρκετά εντυπωσιακές.

Πολιόχνη

Φτάνοντας από τους πρώτους στον αρχαιολογικό χώρο, τον περιηγηθήκαμε για αρκετοί ώρα σχεδόν μόνοι μας, ενώ αργότερα κατέφτασε ο συγκλονιστικός αριθμός των συνολικά τεσσάρων επισκεπτών. Χτισμένη απέναντι από την Τροία, με την οποία για πολλούς αιώνες είχε αλληλένδετη πορεία, η Πολιόχνη προηγείται χρονικά σε κατοίκηση, αποτελώντας ίσως τον αρχαιότερη πόλη της Ευρώπης. Τα πρώτα σημάδια κατοίκησης ανάγονται περίπου 5500 χιλιάδες χρόνια πριν, στη νεολιθική περίοδο, το απόγειο της επιρροής της θα έρθει σε διαδοχικές φάσεις στην εποχή του Χαλκού. Αν και κατάφερε να επιβιώσει πολλάκις από σεισμούς και πυρκαγιές, τελικά φαίνεται να εγκαταλείπεται οριστικά περί το 1400 π.Χ κι έκτοτε η θέση κατοικήθηκε μόνο πολύ σποραδικά ως και τους βυζαντινούς χρόνους. Πριν λίγα χρόνια ολοκληρώθηκε ένα σημαντικό έργο αναστήλωσης, που δίνει μια πολύ καλύτερη εικόνα των σημαντικών επιτευγμάτων αυτού του πρώιμου αστικού πολιτισμού. Υπέροχη είναι και η στρατηγικά επιλεγμένη τοποθεσία του οικισμού, με θέα τον κόλπο του Βρόσκοπου, αν και γεωλογικά η περιοχή έχει αλλάξει αρκετά, αφού κάποτε υπήρχε χερσόνησος - προέκταση του οικισμού που χάθηκε λόγω της διάβρωσης μαζί τα οικιστικά κατάλοιπα. Τα σημαντικότερα ευρήματα βέβαια, δηλαδή ο περίφημος “Θησαυρός της Πολιόχνης” με τα χρυσά κοσμήματα, βρίσκονται ως γνωστόν στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τον τόπο ανασκαφής τους. Προσωπικά είμαι πολύ υπέρ της αρχαιολογικής αποκέντρωσης, με τις απαραίτητες υποδομές και μέτρα ασφαλείας φυσικά, αλλά αυτό είναι story for another day που λένε και στα ίντερνετς. Απαραίτητη κρίνεται και μια επίσκεψη στο κέντρο ενημέρωσης του αρχαιολογικού χώρου, με μακέτα του χώρου, διαδραστικά παιχνίδια, πλούσιο φωτογραφικό υλικό και περιγραφές για την ιστορία των ανασκαφών της Ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής, καθώς και εκμαγεία χαρακτηριστικών αγγείων της Πολιόχνης, αντίγραφα των πρωτοτύπων στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Το κεντρικό τμήμα της αρχαίας Πολιόχνης, όπου βρίσκεται η πλακόστρωτη Πλατεία 103, γύρω από ένα πηγάδι, στο οποίο εφάπτονταν λιθόκτιστος αγωγός ομβρίων υδάτων, τμήμα του πρωτοποριακού για την εποχή του συστήματος διαχείρισης υδάτων.

Η λεγόμενη Σιταποθήκη, που χτίστηκε περί το 2800/2700 π.Χ ως τμήμα του περιβόλου της Πολιόχνης, κατά την πρώτη περίοδο ανέγερσης αυτού. Αποτελούσε μέρος του σχεδίου συγκράτησης του τεχνητού λόφου της Πολιόχνης, ως τμήμα του περιβόλου και ενός συμπλέγματος ορθογώνιων χώρων, που χάρη στη στιβαρή κατασκευή τους και τους τόνους της εσωτερικής επίχωσης θα απέτρεπαν τη διολίσθηση του εδάφους. Αυτό βέβαια δεν απέκλειε τον αποθηκευτικό χαρακτήρα του χώρου, η παρουσία δυο χαμηλών τοιχίων στο δάπεδο, τοποθετημένων σε σχήμα σταυρού, ενδεχομένως ως υπόβαθρα για τη στήριξη ξύλινου δαπέδου. Με τη διαρρύθμιση αυτή, ο αέρας θα μπορούσε να κυκλοφορεί κάτω από το ξύλινο δάπεδο και να παρεμποδίζει την υγρασία να επηρεάσει τα αποθηκευμένα αγαθά.

Το πιο διάσημο κτίσμα της Πολιόχνης δεν είναι βέβαια άλλο από το περίφημο “Βουλευτήριο”. Χτίστηκε σε πρώτη φάση στα 2900/2800 π.Χ, με τις χαρακτηριστικές αναβαθμίδες να προστίθενται έναν αιώνα αργότερα. Η παρουσία των εδράνων που παραπέμπουν σε χωρητικότητα 50 περίπου ατόμων, οδήγησε τους Ιταλούς ανασκαφείς στην εικασία ότι επρόκειτο για χώρο συναθροίσεων, πιθανών με πολιτική λειτουργία. Η ακριβής φύση αυτών των συναθροίσεων, που θα μπορούσε να έχει επίσης θρησκευτικό, κοινωνικό ή οικονομικό χαρακτήρα, δεν μπορεί φυσικά να προσδιοριστεί, αναμφίβολα ωστόσο επρόκειτο για κομβικής σημασίας χώρο για τη ζωή την πόλης, όπως μαρτυρά η μακραίωνη διατήρηση και η σπουδή των την επισκευή του.

Η σκιά μου κι εγώ σε μια από τις αρχαιότερες μνημειακές, πλακόστρωτες οδούς της Ευρώπης (2800 π.Χ). Οι μεγάλες πλάκες, μαζί με την κλίση της οδού εξυπηρετούσαν την απορροή των ομβρίων.

Τα καλύτερα διατηρημένα κι αναστηλωμένα τμήματα του περιβόλου, που κάποτε περιέτρεχε ολόκληρο τον οικισμό, βρίσκονται στο νοτιοδυτικό τμήμα του αρχαιολογικού χώρου. Χτίστηκε αρχικά το 2900/2800 π.Χ, με αναλημματικό, αλλά και πιθανόν αμυντικό χαρακτήρα. Φτάνει τα 4,50 μέτρα ορατού ύψους και 2,80 μ μέγιστου πλάτους, αποτέλεσμα των διαδοχικών φάσεων οικοδόμησης ως και το 2000 π.Χ.

Ηφαιστεία

Ο πιο εντυπωσιακός οπτικά αρχαιολογικός χώρος της Λήμνου είναι αναμφίβολα το αρχαίο θέατρο της Ηφαστείας. Κατά κύριο λόγο αυτό οφείλεται βέβαια στις αναστηλωτικές εργασίες των αρχών της δεκαετίας του 2000, καθώς οι αρχικές ανασκαφές της Ιταλικής Αρχαιολογικής Σχολής της δεκαετίας του ‘30 διεκόπησαν με το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αφήνοντας τα ευρήματα εκτεθειμένα για δεκαετίες στις καιρικές συνθήκες και τη λιθοθηρία των ντόπιων. Το θέατρο, που θεωρείται από τα παλαιότερα του αρχαίου ελληνικού κόσμου χτίστηκε από Αθηναίους κληρούχος στα τέλη του 5ου π.Χ ή τις αρχές του 4ου π.Χ αι., ενώ ακολούθησαν προσθήκες και μετασκευές κατά τους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους. Οι “VIPs” της περιόδους κάθονταν στις πρώτες σειρές των εδωλίων του θεάτρου. Για τις σειρές αυτές χρησιμοποιήθηκαν μεγάλες ορθογώνιες πλάκες από πωρόλιθο των λατομείων της Ηφαιστίας. Αντίθετα, τα έδρανα του επιθεάτρου, όπου κάθονταν οι γυναίκες και οι δούλοι, ήταν κτισμένα από φτηνότερα υλικά, μικρές και μεγάλες πλάκες από σχιστόλιθο και ασβεστόλιθο της περιοχής. Χρησιμοποιείται και σήμερα για παραστάσεις και πολιτιστικές εκδηλώσεις τα καλοκαίρια, όχι όμως σε συστηματική βάση. Ο υπόλοιπος χώρος της αρχαίας πόλης δεν είναι επισκέψιμος, στο δωρεάν audio guide που παίρνετε από τον ευγενέστατο και ομιλητικότατο φύλακα υπάρχουν όμως αρκετές πληροφορίες για τον περιβάλλοντα χώρο βάσει της ως τώρα προόδου των ανασκαφών. Από τον ίδιο φύλακα μάθαμε ότι για το 2027 σχεδιάζεται η ασφαλτόστρωση του χωματόδρομου που οδηγεί στο θέατρο, ο οποίος, χωρίς να είναι κάτι το ακραίο, χρειάζεται πολύ αργή οδήγηση και προσοχή. Για να τον βρείτε, ακολουθήστε τις πινακίδες μόλις φθάσετε στο χωριό Κοντοπούλι κι όχι το GPS που θα σας γυροφέρνει στα στενά.

Κατάλοιπα αρχαϊκού ιερού, που άκμασε μεταξύ 7ου και 6ου αι. Π.χ πριν την άφιξη των Αθηναίων, που έχτισαν το θέατρο της Ηφαιστείας ακριβώς από πάνω.

Άποψη του θεάτρου από το επιθέατρο, που προστέθηκε αργότερα

Ίχνη μαρμάρινου θρόνου, που συνήθως στα αρχαιοελληνικά θέατρα προοριζόταν για τον ιερέα του Διονύσου, ο οποίος τελούσε θυσία πριν την έναρξη της παράστασης

Το θέατρο της Ηφαιστίας όπως φαίνεται από το κοίλο

Οι γάτες είναι οι πραγματικές βασίλισσες της Ηφαιστείας. Εκτός από την cosy φωλίτσα στο πεύκο, ο φύλακας “φιλοξενεί” και 3-4 ακόμα στο ταμείο, ή μήπως το αντίστροφο;

Εγκαταλελειμμένο κτίριο στο Κοντοπούλι, το οποίο δεν προλάβαμε να εξερευνήσουμε ιδιαίτερα. Υπήρξε τόπος εξορίας του Γιάννη Ρίτσου, που συνέγραψε εδώ το “Καπνισμένο Τσουκάλι” και τα “Ημερολόγια Εξορίας” .

Καβείριο Λήμνου

Οι ντόπιοι αναφέρουν τον αρχαιολογικό χώρο ως “Τα Καβείρια”, όρος που προσιδιάζει περισσότερα στα μυστήρια που τελούνταν στο χώρο, αλλά είχαν απλωθεί σε πολλά μέρη της Ελλάδας, με γνωστότερο επίκεντρο φυσικά το Ιερό των Μεγάλων Θεών στη Σαμοθράκη. Οι Κάβειροι ήταν γιοι του Ηφαίστου και της κόρης του Πρωτέα Καβειρούς, στους οποίους αποδίδονταν σεισμογενείς και πυρογενείς δυνάμεις από τα έγκατα της γης. Η ακριβής φύση των τελετών αυτών παραμένει... μυστήριο, όπως συμβαίνει εξάλλου και με τα Ελευσίνια μυστήρια και άλλες τέτοιας φύσης λατρείες. Φαίνεται όμως πως στα Καβείρια μπορούσαν να μυηθούν από παιδιά μέχρι ηλικιωμένοι, χωρίς περιορισμούς κοινωνικής θέσης και φύλου. Σημαντικό ρόλο στα Καβείρια έπαιζε η Πορφυρία, μια τελετή αναπαράστασης της ανακάλυψης της φωτιάς, η οποία κατά μία μυθική παράδοση είχε γίνει στη Λήμνο. Στη διάρκεια της τελετής, μεταλλουργοί του νησιού ύψωναν ένα τεράστιο χάλκινο κάτοπτρο στον ήλιο για να προκληθεί φλόγα, κάπως σαν την αφή της ολυμπιακής φλόγας. Στη διάρκεια των ρωμαϊκών χρόνων, κατά το 2ο ή 3ο μ.Χ αιώνα, το ιερό καταστράφηκε από σεισμό, λίγο αργότερα όμως ανοικοδομήθηκε σε μικρότερες διαστάσεις, πιστοποιώντας την ανθεκτικότητα της λατρείας. Φαίνεται όμως ότι ως τις αρχές του 4ου μ.Χ καταστράφηκε εντελώς,ενδεχομένως από επιδρομές χριστιανών, και στη θέση του ιερού χτίστηκαν κατοικίες. Οι αλλεπάλληλες καταστροφές και η λιθοθηρία δεν άφησαν πολλά ορατά ίχνη του σπουδαίου αυτού λατρευτικού χώρου, παρόλα αυτά η επίσκεψη αξίζει και με το παραπάνω, γιατί η τοποθεσία είναι μαγευτική. Ας μου επιτραπεί ο τετριμμένος όρος “ενέργεια” για να χαρακτηρίσω τη δύναμη αυτού του χώρου, που φυσικά καθόλου τυχαία δεν είχε επιλεγεί ως μυστηριακός τόπος από τους αρχαίους. Αλλά κι αν ακόμα η θέα δε σας πείσει, υπάρχει και το μπόνους της σπηλιάς του Φιλοκτήτη, που είναι προσβάσιμη μόνο από τον αρχαιολογικό χώρο μέσα από μια σκάλα που θα βρείτε μπροστά από το υστερορωμαϊκό ιερό. Η ίδια η κατάβαση προσφέρει εξαιρετική θέα προς τα κάτω, ενώ, αν και θεωρητικά δεν επιτρέπεται, αξίζει οπωσδήποτε μια βουτιά στα υπέροχα νερά της σπηλιάς, που έχουν ίσως τους ομορφότερους χρωματισμούς που συνάντησα στο νησί.

Θέα που κόβει την ανάσα με το καλημέρα

Κατάλοιπα του λεγόμενου “Εστιατορίου” του Καβειρίου, χρήση που υποδηλώνεται από την εύρεση αγγείων παρασκευής τροφής, οστών και οστρέων. Θεωρείται πως εκτός από χώρος σίτισης μυημένων κι επισκεπτών του παρακείμενου ελληνιστικού τελεστηρίου, το εστιατόριο ήταν και μέρος για τη διοργάνωση πανηγύρεων και εορτών.

Άποψη του ελληνιστικού τελεστηρίου που χτίστηκε τον 3ο π.Χ αιώνα. Διέθετε προστώο και μια μεγάλη κεντρική αίθουσα που διαχωριζόταν σε 3 κλίτη από ιωνικούς κίονες. Ένας στενόμακρος διάδρομος οδηγούσε στα τέσσερα άδυτα του τελεστηρίου. Το κτίριο φέρει ίχνη ημιτελούς δόμησης σε ορισμένα σημεία, κάτι που έχει αποδοθεί στη λεηλασία της Λήμνου από το Ρωμαίο ύπατο Πόπλιο Σουλπίκιο Γάλβα ή και την ήττα του Φιλίππου Ε’ στις Κυνός Κεφαλές το 197 π.Χ, όταν και η Λήμνος πέρασε οριστικά σε ρωμαϊκό έλεγχο.

Άποψη του υστερορωμαϊκού τελεστηρίου, που χτίστηκε στα θεμέλια του αρχαϊκού τελεστηρίου (7ος - 6ος π.Χ αι.), χρησιμοποιώντας παλαιότερο οικοδομικό υλικό. Ακολουθεί σε γενικές γραμμές το σχέδιο του ελληνιστικού τελεστηρίου, σε μικρότερες διαστάσεις.

H σπηλιά του Φιλοκτήτη από ψηλά, οι λουόμενοι ήδη μαζεύονται. H σύνδεση της Λήμνου με τον Φιλοκτήτη οφείλεται στο ότι ο τελευταίος αναγκάστηκε να περάσει 10 χρόνια στο νησί, όπου οι Αχαιοί έκαναν στάση στο δρόμο για την Τροία, τσιμπημένος από φίδι, κάτι που τον κράτησε τελικά μακριά από τον Τρωϊκό πόλεμο. Προς το τέλος του πολέμου, τον βρήκαν ο Οδυσσέας και ο γιος του Αχιλλέα Νεοπτόλεμος, προσπαθώντας να του αποσπάσουν με δόλο τα βέλη του Ηρακλή, που ο ήρωας του είχε χαρίσει. Εντέλει, ο Φιλοκτήτης πείστηκε με παρέμβαση του ίδιου του Ηρακλή να συμμετάσχει στην εκστρατεία, σκοτώνοντας ο ίδιος με τα βέλη του τον Πάρη και συμμετέχοντας στην ομάδα που εκπόρθησε το Ίλιον (όχι Αττικής), κρυμμένος στο Δούρειο Ίππο του Οδυσσέα.

Το σημείο που μπορεί κανείς να βουτήξει και να κολυμπήσει προς το εσωτερικό της σπηλιάς, όπου ήταν πολύ σκοτεινά για να βγουν φωτογραφίες με ένα απλό κινητό (υπάρχει και άλλη, πιο εύκολη είσοδος με τα πόδια). Το συναίσθημα είναι απίστευτο, αλλά χρειάζεται προσοχή στους αχινούς και τα κοφτερά βράχια.

Συνεχίζετε...

 

[psilos3]

Δε νιώθω εντέλει ότι έχασα κάτι απίθανο, σίγουρα όμως δε θα απέτρεπα κανέναν από μια επίσκεψη, ειδικά σε ώρες που δεν χτυπάει πολύ ο ήλιος.

Αν και είναι λίγο σχετικό αυτό για τον καθένα, νομίζω πως οι αμμοθίνες αποτελούν αξιοθέατο που δε χάνεται στο νησί, ως μοναδικό φαινόμενο στον Ελλαδικό χώρο. Ειδικά την ώρα που λες, από τις απογευματινές ώρες και μετά, η επίσκεψη και το τοπίο αξίζει με το παραπάνω.

από ντόπιους άκουσα μάλλον αντικρουόμενες γνώμες για το κατά πόσον αξίζει η ταλαιπωρία ενός ακόμα χωματόδρομου σε σχέση με το τοπίο

Δεν είναι τόσο δύσκολος ο χωματόδρομος απλά από ένα σημείο και μετά δεν είναι βατός, πρέπει να αφήσεις το όχημα και να συνεχίσεις με τα πόδια, κάτι όμως που δε δυμάμαι ως αποτρεπτικό παράγοντα επίσκεψης.


Στα υπόλοιπα -αν και ήθελα να σχολιάσω στο τέλος- η παρουσίαση σου είναι εκπληκτική, όχι πως περιμέναμε κάτι λιγότερο. Το νησί είναι αποκάλυψη, έχει αυτάρκεια στα πάντα, γεμίζει άνετα τις μέρες σου σ' αυτό με παραλίες από τις πιο κοσμικές ως τις πιο απομονωμένες, διαδρομές, χωριά, αρχαιολογικό ενδιαφέρον και φυσικά μια από τις καλύτερες νησιωτικές κουζίνες της χώρας κάτι που δε χωράει αμφιβολία.

Όσοι δε το 'χετε τολμήσει ακόμα σπεύσατε πριν το ανακαλύψουν κι αυτό οι Βαλκάνιοι τουρίστες και γίνει απόπατος (βλ. γειτονικά παραδείγματα Θάσου, Χαλκιδικής κ.α.), μιας και οι Βορειοελλαδίτες το έχουν βάλει ήδη στην εξίσωση από τις εποχές της πανδημίας ακόμη, ειδικότερα και κατά συντριπτική πλειοψηφία οι οικογενειάρχες.

Περιμένω μ' ενδιαφέρον τη συνέχεια!

 

[Extra muros]

Αν και είναι λίγο σχετικό αυτό για τον καθένα, νομίζω πως οι αμμοθίνες αποτελούν αξιοθέατο που δε χάνεται στο νησί, ως μοναδικό φαινόμενο στον Ελλαδικό χώρο. Ειδικά την ώρα που λες, από τις απογευματινές ώρες και μετά, η επίσκεψη και το τοπίο αξίζει με το παραπάνω.

Δεν είναι τόσο δύσκολος ο χωματόδρομος απλά από ένα σημείο και μετά δεν είναι βατός, πρέπει να αφήσεις το όχημα και να συνεχίσεις με τα πόδια, κάτι όμως που δε δυμάμαι ως αποτρεπτικό παράγοντα επίσκεψης.


Στα υπόλοιπα -αν και ήθελα να σχολιάσω στο τέλος- η παρουσίαση σου είναι εκπληκτική, όχι πως περιμέναμε κάτι λιγότερο. Το νησί είναι αποκάλυψη, έχει αυτάρκεια στα πάντα, γεμίζει άνετα τις μέρες σου σ' αυτό με παραλίες από τις πιο κοσμικές ως τις πιο απομονωμένες, διαδρομές, χωριά, αρχαιολογικό ενδιαφέρον και φυσικά μια από τις καλύτερες νησιωτικές κουζίνες της χώρας κάτι που δε χωράει αμφιβολία.

Όσοι δε το 'χετε τολμήσει ακόμα σπεύσατε πριν το ανακαλύψουν κι αυτό οι Βαλκάνιοι τουρίστες και γίνει απόπατος (βλ. γειτονικά παραδείγματα Θάσου, Χαλκιδικής κ.α.), μιας και οι Βορειοελλαδίτες το έχουν βάλει ήδη στην εξίσωση από τις εποχές της πανδημίας ακόμη, ειδικότερα και κατά συντριπτική πλειοψηφία οι οικογενειάρχες.

Περιμένω μ' ενδιαφέρον τη συνέχεια!

Ευχαριστώ για τα ενθαρρυντικά σου λόγια. Σίγουρα η άποψη σου για τις αμμοθίνες έχει βαρύνουσα σημασία, υπό αυτό το πρίσμα, θα το δω ως μια εκκρεμότητα κι ως ένα ακόμα κίνητρο επιστροφής στο μέλλον, κάτι που έτσι κι αλλιώς σίγουρα θέλω να κάνω.

 

[Extra muros]

Εκκλησάκι Αγίου Νικολάου

Τι πιο γραφικό από ένα εκκλησάκι μέσα στη θάλασσα; Μπορεί να μην είναι το μοναδικό του είδους του στην Ελλάδα, αλλά αυτό δεν αφαιρεί τίποτε από την ομορφιά του. Παλιότερα, η επικοινωνία μεταξύ στεριάς και του μικροσκοπικού νησιού στο ακρωτήριο της Πούντας γινόταν αποκλειστικά με βάρκα, αργότερα όμως χτίστηκε η πέτρινη γέφυρα. Ιδανική ώρα επίσκεψης είναι κατά το ηλιοβασίλεμα, ενώ συνδυάζεται εύκολα με επίσκεψη στην Πυραμίδα, το Ρωσικό Νεκροταφείο και το Παλιό Πεδινό (φυσικά και με την παρακείμενη Νέα Κούταλη, την οποία επισκέφτηκα χωριστά την τελευταία μέρα της παραμονής στο νησί)

Στην υψηλή σαιζόν, είναι θέμα τύχης να πετύχεις το μονοπάτι τόσο άδεια σε ώρα ηλιοβασιλέματος, εν προκειμένω την είχαμε πράγματι με το μέρος μας, καθώς ακριβώς την ώρα της αναχώρησής μας, έφτασαν 3-4 αυτοκίνητα μαζεμένα.

Ένα παράξενο σύμπλεγμα στο δρόμο προς το Ρωσικό Νεκροταφείο, που στο google αναφέρεται βαρύγδουπα ως “Παρθενώνας της Λήμνου” , δυστυχώς όμως δεν υπάρχει καμία πινακίδα ή επιγραφή, ούτε κατόρθωσα να μάθω κάτι παραπάνω επιτόπου ή διαδικτυακά. Αν κανείς γνωρίζει κάτι παραπάνω, ευγνωμονώ εκ των προτέρων για την πληροφορία.

Ρωσικό (Κοζάκικο) Νεκροταφείο

Ένα μνημείο κυρίως για ιστοριοδίφες, που αναφέρω όχι τόσο για το ότι είναι εντυπωσιακό από μόνο του, αλλά γιατί αναφέρεται σε ένα πολύ ιδιαίτερο συμβάν της σύγχρονης ιστορίας, που στους περισσότερους είναι παντελώς άγνωστο: Την έλευση περίπου 5000 μελών του Λευκού Στρατού και των οικογενειών τους στη Λήμνο το 1920, μετά επικράτηση του Κόκκινου Στρατού στον εμφύλιο που είχε ξεσπάσει μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση και την - αποτυχημένη - επέμβαση δυτικών δυνάμεων (περιλαμβανομένης της Ελλάδας) για την καταστολή αυτής.

Οι παλιοί Κοζάκοι πολεμιστές,με διαφορετικό εθνοτικό και θρησκευτικό υπόβαθρο (υπάρχει ξεχωριστό τμήμα ταφής των μουσουλμάνων) διέμειναν στα στρατόπεδα του Μούδρου και του Πορτιανού, που είχαν αφήσει πίσω τους οι δυνάμεις της Βρετανικής Κοινοπολιτείας από τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο. Λόγω των άθλιων συνθηκών διαβίωσης, περίπου 350 έχασαν τη ζωή τους, ανάμεσά τους κι αρκετά παιδιά, ενώ όσοι επέζησαν διοχετεύτηκαν τα επόμενα χρόνια στη Βουλγαρία και τη Γιουγκοσλαβία. Επί πολλές δεκαετίες το μνημείο παρέμεινε τελείως ξεχασμένο, μέχρι που στις αρχές της δεκαετίας του 2000 τράβηξε το ενδιαφέρον της ρωσικής πρεσβείας , η οποία φρόντισε για τη συντήρησή του και για τη διοργάνωση κάποιων εκδηλώσεων μνήμης, με συμμετοχή τοπικών φορέων. Όλα αυτά διακόπηκαν φυσικά μετά την εισβολή στην Ουκρανία και είναι άγνωστο αν και ποιος θα ασχοληθεί με τη συντήρηση του νεκροταφείου, το οποίο επισκέπτονται ακόμα σιωπηρά οι λιγοστοί πλέον Ουκρανοί και Ρώσοι επισκέπτες, ενώ σύμφωνα με πληροφορία ντόπιου ινκόγκνιτο έχει επισκεφτεί το σημείο και η Ταμίλα Κουλίεβα. Η πρόσβαση γίνεται - κλασικά - με χωματόδρομο περίπου 3 χλμ, ενώ ακριβώς κάτω από το νεκροταφείο υπάρχει στάνη, προσθέτοντας μια κάπως σουρεαλιστική νότα στο σκηνικό.

Άποψη του Ρωσικού Νεκροταφείου,, μετά τις διαμορφώσεις των αρχών του 21ου αιώνα.

Εξαιρετική η θέα στον κόλπο του Μούδρου που προσφέρει το νεκροταφείο, φτάνοντας μέχρι την Πούντα και το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου.

Κολωνάκι της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού, και κάπως έτσι μετατρέπεσαι σιγά - σιγά σε Ευτύχη Μπλέτσα

Η Πυραμίδα της Λήμνου

Η πυραμίδα της Λήμνου, ένα τοπόσημο του νησιού που χάρη στο ίντερνετ έχει γίνει αρκετά διάσημο τα τελευταία χρόνια, αλλά με τελείως λανθασμένο τίτλο ως “πυραμίδα των Κοζάκων”. Η σύγχυση προφανώς οφείλεται στην πολύ κοντινή απόσταση της πυραμίδας από το εν λόγω νεκροταφείο. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μνημείο προς τιμήν του Βασιλικού Ναυτικού Αυστραλίας, που είχε πολεμήσει στη μάχη της Καλλίπολης το 1915, στη διάρκεια του Α’ παγκοσμίου πολέμου. Ο χωματόδρομος στο τελευταίο κομμάτι είναι κάπως ζόρικος για συμβατικό, επειδή έχει αρκετές πέτρες. H μικρή ταλαιπωρία αξίζει και με το παραπάνω, γιατί το μνημείο είναι πράγματι ξεχωριστό για τον ελλαδικό χώρο. Καθώς επικρατούσε νηνεμία, αποφάσισα να σκαρφαλώσω στην κορυφή από τα σκαλάκια, δεν υπολόγιζα όμως στο πειραχτήρι το συμβίο μου, που αποφάσισε την ώρα που έφτανα στο τελευταίο σκαλί να μου φωνάξει από κάτω “α, φαίνεται πολύ επικίνδυνα, πώς θα κατέβεις τώρα;”. Κι ενώ ως εκείνη την ώρα ήμουν ανέμελη και μες στην καλή χαρά, μου φύτεψε στο μυαλό την ιδέα ότι όντως ήταν πολύ πιο απότομα στο κατέβασμα, καθώς τα σκαλάκια είχαν μικρό φάρδος και η κλίση ήταν αρκετά κάθετη. Βαράω λοιπόν μια μίνι κρίση πανικού, αρχίζω να ουρλιάζω “γιατί το είπες αυτό, τώρα θα μείνω εδώ για πάντα”, μέχρι που πήρα βαθιές ανάσες και ξεκίνησα σιγά - σιγά την κάθοδο, σκεπτόμενη πως δεν ήθελα να γίνω πρώτο θέμα, σαν εκείνον τον τουρίστα που κατέβασαν διασώστες από το βράχο στη Φυριπλάκα της Μήλου. Περιττό να πω ότι το ζιζάνιο της παρέας είχε σκάσει στα γέλια και όταν κατέβηκα ανέβηκε σα γρι- γρι και στρογγυλοκάθισε στην κορυφή σε πόζα μοναχού Σαολίν. Στο κατέβασμα βέβαια τα χρειάστηκε λίγο, χωρίς να το παραδεχτεί ποτέ. Επαναλαμβάνω όλα αυτά τα εκ των υστέρων ευτράπελα διαδραματίστηκαν σε συνθήκες άπνοιας, σε καμία περίπτωση μην επιχειρήσετε να σκαρφαλώσετε στην πυραμίδα με αέρα, γιατί όντως θα γίνεται πρωτοσέλιδο απ’τον Άγιο Πέτρο.

Τύφλα να ‘χει ο Χέοπας...

Τα ηλιοβασιλέματα της Λήμνου από μόνα τους αξίζουν επαγγελματικό φωτογραφικό εξοπλισμό, αλλά ό,τι είναι τώρα. Κόλπος του Μούδρου, ακρωτήρι Πούντας και το νησάκι τ’ Αη-Νικόλα.

Παλιό Πεδινό

Ένα μικρό, αλλά πολύ γραφικό χωριουδάκι, που παλιότερα ήταν γνωστό ως Πεσπέραγ0ς και η ύπαρξή του μαρτυράται ήδη από τα βυζαντινά χρόνια. Το χωριό εγκαταλείφθηκε μετά από έναν καταστροφικό σεισμό το 1968, που ισοπέδωσε τα περισσότερα σπίτια. Οι κάτοικοι μετοίκησαν σε κοντινή απόσταση, στο Νέο Πεδινό, που έχει πρακτικά ενωθεί με τον οικισμό της Νέας Κούταλης. Τα τελευταία χρόνια, παρότι τα ίχνη του σεισμού και της εγκατάλειψης είναι ακόμα πολύ ορατά, υπάρχει αρκετή δραστηριότητα αναπαλαίωσης με στόχο την τουριστική-εμπορική εκμετάλλευση, με ως τώρα όμορφο αισθητικό αποτέλεσμα, που μακάρι να διατηρηθεί στο μέλλον. Πολύ κοντά στο χωριό υπάρχει και μια μικρή λιμνοθάλασσα, που, χωρίς να αποτελεί κάτι το εξαιρετικό, είναι αρκετά όμορφη-τουλάχιστον την ώρα του δειλινού.

Ένα μικρό δείγμα αναπαλαιωμένου πέτρινου σπιτιού στο Παλιό Πεδινό

Η λιμνοθάλασσα πίσω από το χωριό Παλιό Πεδινό

 

[Extra muros]

Γεωλογικό πάρκο Φαρακλού

Μικρό σε έκταση, αλλά κυριολεκτικά άχαστο, το γεωλογικό πάρκο Φαρακλού βρίσκεται στο βόρειο τμήμα του νησιού κι είναι προσβάσιμο με ομαλό γενικά χωματόδρομο, τσιμεντοστρωμένο σε ένα δύσκολο σημείο προς το τέλος. Ακολουθείτε μόνο τη σήμανση κι όχι το GPS που εμάς μας έβγαλε λίγο παραδίπλα και ξαναγυρίσαμε. Ακόμα και στις πιο ζεστές και απάνεμες μέρες, σαν εκείνη που το επισκεφθήκαμε, στο συγκεκριμένο μέρος φυσάει, οπότε φαντάζομαι ότι σε περίπτωση κανονικών μελτεμιών θα θέλει μια κάποια προσοχή.

Το χρυσοκόκκινο τοπίο είναι ακόμα καλύτερο από κοντά σε σχέση με βίντεο και φωτογραφίες και η συμβουλή μου είναι όσο νωρίτερα μετά την ανατολή, τόσο το καλύτερο, για να το χαρείτε πιο άνετα, καθώς λόγω του σχετικά περιορισμένου χώρου γεμίζει γρήγορα από επισκέπτες. Πιστεύω ακράδαντα ότι αν βρισκόταν σε πιο κοσμοπολίτικο νησί, θα είχε φήμη σχεδόν ανάλογη του Σαρακήνικου, μακάρι βέβαια, ποτέ να μη γνωρίσει την αισχρή κακοποίηση του τελευταίου. Για την προέλευση των ιδιαίτερων σφαιρικών σχηματισμών που αποτελούν σήμα κατατεθέν του πάρκου, υπάρχουν δύο απόψεις, η μία πως πρόκειται για το αποτέλεσμα ταχείας ψύξης ηφαιστειακής λάβας και η δεύτερη ότι είναι απλώς ιζηματογενή πετρώματα και συγκεκριμένα ψαμμίτης. Ό,τι και να ‘ναι πάντως, του αξίζει ο κλισέ τίτλος “Θαύμα της Φύσης” και με το παραπάνω.

Το γεωλογικό πάρκο Φαρακλού όπως φαίνεται από τη μικρή παραλία ακριβώς στο πλάι του. Γνωρίζω ότι κάποιοι επισκέπτες κολυμπούν εκεί, εμείς ωστόσο δεν το επιχειρήσαμε

Τα “φραγκοκέφαλα”, όπως τα αποκαλούσαν οι Λημνιοί, είναι φυσικά το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του πάρκου, εντείνοντας τον σχεδόν απόκοσμο χαρακτήρα του

Τοπίο που θυμίζει λίγο την έρημο της Νεβάδα


Ένας μικροσκοπικός παραθαλάσσιος οικισμός στα βόρεια του νησιού, γνωστός παλιότερα κι ως Κότσινος. Για την όμορφη παραλία του και την κατ’εμέ εξαιρετική ψαροταβέρνα Γιαννάκαρος έχω γράψει πιο πάνω, οι χάρες του Κότσινα δεν τελειώνουν εκεί, καθώς αξίζει οπωσδήποτε μια επίσκεψη στο κάστρο του. Τα λιγοστά κατάλοιπα του κάστρου δε μειώνουν την ιστορική του σημασία, καθώς χτίστηκε το 13ο αιώνα από τους Ενετούς που κυριαρχούσαν τότε στη Λήμνο, για να περάσει αργότερα στους Παλαιολόγους και στη συνέχεια στους Γατελούζους της Γένουας. Το 15ο αιώνα μπαίνει στο στόχαστρο των οθωμανών και το 1478 γεννιέται ο βασικός θρύλος του Κότσινα, η ιστορία της Μαρούλας. Λέγεται λοιπόν πως στην πολιορκία του κάστρου από το ΣουλεΊμάν εκείνη τη χρονιά, η18χρονη Μαρούλα, κόρη ή σύζυγος του μαχητή Γεωργίου Μακρή, άδραξε το σπαθί του νεκρού πατέρα ή συζύγου και όρμησε στη μάχη, εμψυχώνοντας σαν άλλη Ζαν ντ’Αρκ τους συντοπίτες της. Ο ιστορικός πυρήνας του θρύλου είναι αβέβαιος, ενέπνευσε όμως τον Ιησουίτη μοναχό Ντοντίνι, που το 1669, ο οποίος συνέγραψε ποίημα για τη Μαρούλα, καθιστώντας την γνωστή στη δύση, αλλά και αποτελώντας πρότυπο για μεταγενέστερους Έλληνες λογοτέχνες, ανάμεσά τους και ο Κωστής Παλαμάς. Η Μαρούλα ως σύμβολο του Κότσινα και ολόκληρης της Λήμνου τιμάται με άγαλμα σε περίοπτη θέση πάνω στο γήλοφο του Κάστρου. Μπροστά από το άγαλμα εκτείνεται μια πανέμορφη θέα στο απέραντο γαλάζιο, ενώ ακριβώς από πίσω βρίσκεται ο ναός της Ζωοδόχου Πηγής με το υπόγειο αγίασμα.

Το άγαλμα της Μαρούλας φιλοτεχνήθηκε από τον Ιπποκράτη Σαβούρα το 1969, κατόπιν σχετικής δωρεάς από το Διδασκαλικό Σύλλογο Λήμνου

Το άγαλμα της Μαρούλας βρίσκεται στον προαύλιο χώρο του ναού της Ζωοδόχου Πηγής. Από τη βυζαντινή περίοδο κτίσης της πρώτης μορφής του ναού σώζεται σήμερα μόνο ένα επιστύλιο. Η τωρινή μορφή του ναού ανάγεται στο 1954 και αποτελεί έργου του Πόντιου (από τη Σαμψούντα) γλύπτη Γιάννη Φωτιάδη (“μάστρο- Γιάννης” όπως τον φώναζαν οι Λημνιοί), ο οποίος είχε έρθει το 1918 για να εργαστεί στην κατασκευή των συμμαχικών νεκροταφείων της Λήμνου, αλλά εγκαταστάθηκε μόνιμα στο νησί μετά το γάμου του με ντόπια. Όπως μας πληροφορεί σχετική αναμνηστική πλάκα στην είσοδο, οι δαπάνες ανήκουν σε Αυστραλούς ομογενείς, η παρουσία των οποίων ακόμα και σήμερα δεν είναι αμελητέα για την ταυτότητα και την κοινωνική ζωή του νησιού.

Τα 64 σκαλοπάτια που οδηγούν στο υπόγειο αγίασμα του ναού της Ζωοδόχου Πηγής. Ευρωπαίοι περιηγητές πιστοποιούν την ύπαρξη αγιάσματος τουλάχιστον από τον 16ο αιώνα, ενώ η σημερινή του μορφή διαμορφώθηκε το 1918.

 

[Extra muros]

Μούδρος

Το δεύτερο μεγαλύτερο χωριό της Λήμνου με περίπου 1000 κατοίκους, αλλά με vibe πολύ μικρότερου οικισμού. Επιλέξαμε να μείνουμε εκεί τις μισές μέρες για λόγους που εξηγήθηκαν και νωρίτερα, επιλογή που αποδείχθηκε πολλαπλά πετυχημένη. Ο Μούδρος δε φιγουράρει συνήθως σε to-do-lists για τη Λήμνο, οι γνωστοί - αλλά και οι πιο άσημοι - ταξιδιωτικοί ινφλουένσερ δύσκολα του αφιερώνουν πάνω από 1-2 λεπτά στα βίντεό τους, ίσως γιατί δεν έχει εκ πρώτης όψεως τα καραμπάμ (sic) αξιοθέατα άλλων περιοχών του νησιού, ίσως γιατί οι ωραιότατες παραλίες βρίσκονται λίγα χιλιόμετρα μακριά, αλλά καμία στο ίδιο το χωριό, ίσως γιατί είναι μακριά από τη Μύρινα. Όπως και να ‘χει όμως, ακόμα κι όποιος δεν επιλέξει διαμονή εδώ, οπωσδήποτε αξίζει να τον επισκεφτεί. Μπορεί να μην είναι το πλέον παραδοσιακό αρχιτεκτονικά χωριό, καθόλου όμως δεν του λείπουν τα χαρακτηριστικά πέτρινα αρχοντικά του νησιού, που πιστοποιούν την αλλοτινή ιστορική σημασία του τόπου. Πράγματι, αυτό το ακριτικό ψαροχώρι βρέθηκε, ιδίως στις αρχές του 20ου αιώνα, στη δίνη εθνικών και παγκόσμιων σαρωτικών γεγονότων, με σημαντικότερα τους βαλκανικούς πολέμους και τη ναυμαχία της Καλλίπολης. Τόσο τα σχετικά μνημεία, όσο και το ιδιαίτερα αξιοπρόσεχτο μουσείο ναυτικής ιστορίας του Μούδρου, δίνουν μια πανοραμική εικόνα για αυτή την ταραγμένη, αλλά και ανεπανάληπτα γόνιμη περίοδο του χωριού, που πολλοί κάτοικοι αντιμετωπίζουν ακόμα με νοσταλγία. Αλλά κι αν ακόμα η ιστορία δεν είναι το φόρτε σας, και μόνο για τη βόλτα στο λιμάνι, ιδίως με θέα το ηλιοβασίλεμα και ιδανικά ένα δείπνο στις ψαροταβέρνες τριγύρω, θα σας αποζημιώσει για τα χιλιόμετρα αν έρχεστε από το τουριστικότερο δυτικό κομμάτι της Λήμνου.

Ο χώρος του ναού της Ευαγγελιστρίας βρίσκεται σε έναν τόπο μέχρι πρόσφατα “καταραμένο”. Κι αυτό γιατί κάποτε υπήρχε εδώ μετόχι της Αγίας Μαρίνας που ανήκε στην αγιορείτικη μονή Κουτλουμουσίου. Οι Τούρκοι το έκαψαν μαζί με 7 μοναχούς, όταν βρήκαν στο πηγάδι του πτώματα Τούρκων αξιωματικών. Οι δυο μοναχοί που γλίτωσαν, κατέφυγαν στη μονή Κουτλουουσίου, ότι το φονικό των Οθωμανών είχε διαπραχθεί από χωρικούς του Μούδρου γύρω από το μετόχι, με στόχο να ενοχοποιήσουν τους μοναχούς και να οικειοποιηθούν την περιουσία του, ευελπιστώντας στη διάλυση του μετοχίου από τους Τούρκους. Τότε ο ηγούμενος της μονής Κουτλουμουσίου υπέβαλε το Μούδρο σε επιτίμιο (κατάρα), η οποία μάλιστα λύθηκε εν χορδαίς και οργάνοις μόλις το 2001. Η κατάρα πάντως δεν εμπόδισε τον Φιλεκπαιδευτικό Σύλλογο Μουδρινών, με έδρα τις ΗΠΑ, να πληρώσουν για την κατασκευή του ναού το 1903, αν και ολοκληρώθηκε το 1919. Το σχέδιό του, με τη λαξευτή πύλη και τον κεντρικό ρόδακα, μαζί με την ιδιαίτερη πολυχρωμία της πρόσοψης, καθιστούν αυτόν τον εντυπωσιακού για τόσο μικρό οικισμό μεγέθους ναό από τους πιο ιδιαίτερους της σύγχρονης Ελλάδας. Ο επιτάφιος του ναού αποτελεί δωρεά του ναυάρχου Κουντουριώτη.

Αναμνηστική πλακέτα με τα ονόματα πεσόντων Ρώσων ναυτών που έδρασαν στη Λήμνο κατά τα Ορλωφικά το 1770.

Από ηλιοβασιλέματα στη Λήμνο άλλο τίποτα, εκείνο στο λιμάνι του Μούδρου κέρδισε όμως μια ξεχωριστή γωνίτσα στην καρδιά μου .

Ό,τι καλύτερο κατόρθωσα να τραβήξω μέσα από τα κιγκλιδώματα του - κλειστού φυσικά τον Ιούλιο - δημοτικού σχολείου Μούδρου. Το επιβλητικό πετρόχτιστο κτίριο χτίστηκε το διάστημα 1928 – 1932, ως ένα ακόμα δείγμα της άνθισης που είχε γνωρίσει το χωριό στα χρόνια μετά τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο. Σήμερα έχουν προστεθεί και νεότερα κτίρια για να καλύψουν τις ανάγκες του μαθητικού πληθυσμού.

Προτομή του Παύλου Κουντουριώτη στο λιμάνι του Μούδρου. Ο Υδραίος ναύαρχος και αργότερα πρώτος πρόεδρος της βραχύβιας β’ ελληνικής δημοκρατίας (1924-1935), συνέδεσε ανεξίτηλα το όνομά του με το νησί και το χωριό συγκεκριμένα, ως πρωταγωνιστής της περίφημης ναυμαχίας της Λήμνου στις 5 Γενάρη 1913, κατά τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο. Ήδη από τον Οκτώβρη της ίδιας χρονιάς ο Κουντουριώτης είχε απελευθερώσει τη Λήμνο, οι Οθωμανοί ωστόσο , που καραδοκούσαν ακόμα στα διπλανά στενά των Δαρδανελλίων, θεώρησαν ότι θα μπορούσαν με παρενοχλήσεις σε άλλα σημεία του Αιγαίου να παρασύρουν τον ελληνικό στόλο εκτός νησιού ώστε να το ανακαταλάβουν ανενόχλητοι. Ο Κουντουριώτης όμως διέβλεψε το οθωμανικό σχέδιο και, με επικεφαλής του στόλου το θρυλικό θωρυκτό Αβέρωφ, προϋπάντησε τον οθωμανικό στόλο που είχε ήδη αποπλεύσει από τα Στενά με κατεύθυνση τη Λήμνο. Στη ναυμαχία που ακολούθησε, ο ελληνικός στόλος εξανάγκασε τον τουρκικό σε οπισθοχώρηση, θέτοντας οριστικό τέλος στις οθωμανικές ελπίδες επανακατάκτησης του βορείου Αιγαίου.

Άποψη του Συμμαχικού Νεκροταφείου του Μούδρου. Αποτελεί το μεγαλύτερο από τα τρία νεκροταφεία πεσόντων της μάχης της Καλλίπολης, Λόγω της στρατηγικής του θέσης, ο κόλπος του Μούδρου έγινε από τις 23 Φλεβάρη 1915 βάση των δυνάμεων της Βρετανικής Κοινοπολιτείας στη διάρκεια της εκστρατείας της Καλλίπολης στα πλαίσια του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου. Στόχος ήταν ο έλεγχος των Στενών των Δαρδανελλίων, η κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης και η εξώθηση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας εκτός των Κεντρικών Δυνάμεων, ώστε αυτές (κυρίως η Γερμανία και η Αυστροουγγαρία) να χάσουν έναν πολύτιμο σύμμαχο. Η εκστρατεία δεν ήταν καλά σχεδιασμένη από πλευράς Αντάντ, με αποτέλεσμα οι οθωμανικές δυνάμεις, να καταγάγουν συντριπτική νίκη, στην οποία συνέβαλε ιδιαίτερα ο ένας ως τότε άγνωστος διοικητής από τη Θεσσαλονίκη, ονόματι Μουσταφά Κεμάλ. Οι εννέα μήνες που διήρκεσε η εκστρατεία των Δαρδανελίων, άφησαν πίσω τους 36000 νεκρούς στρατιώτες της Κοινοπολιτείας, οι περισσότεροι εκ των οποίων θάφτηκαν στα Δαρδανέλλια, αλλά 14000 δεν ανευρέθησαν ποτέ. Στο συμμαχικό κοιμητήριο βρίσκονται θαμμένοι 887 πεσόντες, κυρίως Βρετανοί, αλλά και πολλά μέλη των ANZAC, δηλαδή του Σώματος Στρατού Αυστραλίας και Νέας Ζηλανδίας, όπως και Καναδοί, Γάλλοι αλλά και προερχόμενοι από την ινδική χερσόνησο, (σημερινή Ινδία, Πακιστάν και Μπαγκλαντές ). Οι περισσότεροι πεσόντες ήταν τραυματίες που έχασαν τη μάχη κατά την περίθαλψή τους στα πρόχειρα στρατιωτικά νοσοκομεία της ναυτικής βάσης του Μούδρου. Σε μια ξεχωριστή γωνιά είναι επίσης θαμμένοι 28 Ρώσοι του Λευκού Στρατού και μία γυναίκα, που πέθαναν κατά την εκκένωση από το Νοβοροσίσκ των ηττημένων του Ρωσικού Εμφυλίου Πολέμου. Παρά την πανωλεθρία των Βρετανών στα Δαρδανέλλια, ως γνωστόν η τελική έκβαση του Α’ Παγκοσμίου πολέμου τους βρήκε στο στρατόπεδο των νικητών, και μάλιστα η Ανακωχή του Μούδρου που τερμάτισε τον πόλεμο μεταξύ Αντάντ και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, υπογράφηκε στον ομώνυμο κόλπο, πάνω στο βρετανικό Θ/Κ Αγαμέμνών στις 30 Οκτωβρίου 1918.

Ακριβές αντίγραφο του πίνακα “Λημνιάδες” (1924)που βρίσκεται στη Βασιλική Ακαδημία Τεχνών του Λονδίνου, όπως εκτίθεται στην είσοδο του Μουσείου Ναυτικής Παράδοσης Μούδρου. Ο ζωγράφος Sir William Russel Flint, σε αρκετά ακαδημαϊκό ύφος για την εποχή που δημιουργήθηκε ο πίνακας, αποδίδει τη δική του εκδοχή για το φερώνυμο μύθο, σύμφωνα με τον οποίο οι γυναίκες της Λήμνου σκότωσαν όλους τους άντρες του νησιού γιατί της παραμελούσαν, με εξαίρεση την Υψιπύλη, που κρυφά έσωσε τον πατέρα της. Η Υψιπύλη, ως βασίλισσα πλέον, επέτρεψε στις γυναίκες να σμίξουν με τους Αργοναύτες του Ιάσονα, όταν εκείνοι κατέφθασαν στο νησί, ώστε αυτό να επανεποικιστεί. Ενδιαφέρουσα η μαυροφορεμένη μορφή στο βάθος, που ξεκάθαρα φορά κοσμήματα από τον περίφημο θησαυρό της Πολιόχνης.

Το κτίριο του Κέντρου Ιστορίας και Ναυτικής Παράδοσης Μούδρου, στεγάζεται στο πρώην δημοτικό σχολείο Μούδρου, το οποίο ένα διάστημα είχε λειτουργήσει και ως Πρωτοδικείο, την εποχή της έντονης πληθυσμιακής και οικονομικής άνθησης που είχε γνωρίσει ο Μούδρος μετά τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο. Μέσα από πλούσιο αρχειακό και φωτογραφικό υλικό, το μικρό, αλλά ιδιαίτερα περιεκτικό μουσείο, δίνει μια πλήρη εικόνα των ιστορικών καμπών που διαμόρφωσαν την ξεχωριστή προσωπικότητα του Μούδρου. Ξεκινάει από την εποχή των Βαλκανικών Πολέμων, αφιερώνει, αναμενόμενα, ιδιαίτερο χρόνο στην παρουσία των ANZAC, την εκστρατεία της Καλλίπολης, αλλά και τη Συνθήκη του Μούδρου, για να καταλήξει στα πρώτα μεσοπολεμικά χρόνια, με την παρουσία των προσφύγων της Μικράς Ασίας, αλλά και το πέρασμα των Κοζάκων από το νησί. Αν και το μουσείο είναι κι αυτοτελώς πολύ ενδιαφέρον, απογειώνεται από την εμπεριστατωμένη και εξόχως παραστατικής ξενάγηση της υπεύθυνης, κυρίας Βίκυς, που φωτίζει πάρα πολλές πλευρές των εκθεμάτων που δε φαίνονται από τις λεζάντες και κυρίως μεταδίδει το πάθος για τον τόπο της με τρόπο συγκινητικό.

 

[Extra muros]

Τσιμάνδρια ή Τσιμανδράκια

Μικρός οικισμός, επίνειο του οποίου είναι το Διαπόρι. Πρόκειται για το πρώτο χωριό που υποδέχτηκε τους Έλληνες στρατιώτες στους Βαλκανικούς πολέμους κι είναι γνωστό για την παράδοσή του στη λημνιακή λύρα και τον λεγόμενο “κεχαγιάδικο” χορό. Αξίζει για μια ολιγόλεπτη στάση, εκτός κι αν επισκεφτεί κανείς την περίφημη ψησταριά “Μερακλής”, για την οποία ωστόσο δεν έχω ιδία άποψη.

Η κεντρική πλατεία των Τσιμανδρίων

Μνημείο πεσόντων εμφανούς χρονολόγησης

Το γεφύρι της Απελευθέρωσης. Το σημείο όπου υψώθηκε η ελληνική σημαία μετά την Απελευθέρωση της Λήμνου στις 8.10.1912 στη διάρκεια του Α’ Βαλκανικού Πολέμου. Ανακαινίστηκε το 2012 στα πλαίσια των εορτασμών της 100χρονης επετείου.

Κάσπακας

Μικρό ορεινό χωριό λίγο έξω από τη Μύρινα. Πήρε το όνομά του από βυζαντινό ναύαρχο του Αλεξίου Κομνηνού. Είναι χτισμένο αμφιθεατρικά και παρά το μικρό του μέγεθος, αξίζει μια βόλτα σχεδόν σε κάθε στενάκι για τις όμορφες εικόνες που προσφέρει. Απαραίτητη η στάση στην ταβέρνα - καφέ “Αναστασία” που περιγράφω στο σχετικό κεφάλαιο, συνδυάζεται εύκολα και τη διάσημη παραλία του Άη-Γιάννη Κάσπακα, για την οποία γίνεται επίσης λόγο πιο πάνω.

Η γραφική πλατεία του Κάσπακα

Ο Κάσπακας διαθέτει τη δική του ποδοσφαιρική ομάδα, από τις δυναμικότερες της Λήμνου, η οποία έχει περάσει από σαράντα κύματα, ευελπιστώντας από φέτος να μπορεί και πάλι απρόσκοπτα να συμμετέχει στις τοπικές διοργανώσεις

Το καμπαναριό της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου, που χτίστηκε το 1858

Σαρδές

Είναι το ορεινότερο χωριό στη Λήμνο, δηλαδή μη φανταστείτε κάτι τρομερό, για υψόμετρο 210 μέτρων μιλάμε. Η διαδρομή προς τα εκεί είναι αρκετά όμορφη, στις γνώριμες χρυσοκίτρινες αποχρώσεις της Λήμνου, ειδικά το καλοκαίρι. Πόλοςι έλξης του χωριού είναι κυρίως η ταβέρνα Μαντ-έλας (βλ. Πιο πάνω), αλλά και η “Παλιά γειτονιά” (την οποία δεν επισκεφτήκαμε), κατά τα άλλα είναι ένα εξαιρετικά ήσυχο χωριό με φανερά σημάδια εγκατάλειψης. Έχει όμως και αρκετές γραφικές γωνιές και μια πολύ ιδιαίτερη αρχιτεκτονικά εκκλησία, που αποζημιώνουν για τη μικρή έτσι κι αλλιώς βόλτα στον οικισμό. Η ασυνήθιστη ονομασία του χωριού λέγεται ότι προέρχεται από παραφθορά της βυζαντινής ονομασίας “Αρδείαι”, που μετατράπηκε, υπό την επίδραση και της ντοπιολαλιάς σε “Στ’ς Αρδές” και στη συνέχεια σε Σαρδές.

Ο αρκετά εντυπωσιακός για τόσο μικρό χωριό ναός του Αγίου Δημητρίου, με τους δυτικότροπους πυργίσκους στην πρόσοψη. Χρονολογείται στο 1852

Δείγμα για το τι δυνατότητες έχει το χωριό εφόσον υπάρξουν πιο συστηματικές προσπάθειες αναπαλαίωσης των παλιών σπιτιών είναι αυτό το πανέμορφο αρχοντικό στο κέντρο των Σαρδών.

 

[domino]

Ωραία γραφή με λεπτομέρειες και εξαιρετική κριτική εστιατορίων.

H διαμονή αποδείχθηκε κάπως μεγαλύτερος πονοκέφαλος, καθώς οι τιμές στην πρωτεύουσα Μύρινα, ήταν αρκετά αλμυρές.

Φωνάζει η paefstra , πρώτα εξεταζουμε τις τιμες διαμονής -

 

[Extra muros]

Η διαμονή ήταν κι ο αρχικος λόγος που έσπασα τις διανυκτερευσεις, όπως εξηγώ. Παρολαυτα το συνολικό κόστος για ίδιο αριθμό ημερών μου βγήκε στο μισό από τη Μήλο που είχα πάει πέρσι για ίδιο περίπου χρονικό διάστημα. Δε νομίζω πως υπάρχουν πια πραγματικα φτηνοι νησιωτικοι προορισμοί τα καλοκαίρια, απλά η Λήμνος παραμένει σε συγκριτικά λογικά πλαίσια, πιθανόν όχι για πολύ ακόμη.