Ελλάδα Νάξο με τα ψηλά βουνά και τα βαθιά λαγκάδια, με δυό τροχούς εδιάλεξα να σε κορφογυρίσω και στα γαλάζια σου νερά να καλοκολυμπήσω!

[Smaragda53]

Κάποτε έτσι όπως είναι προς το τέλος της η παραλία της Πλάκας, ήταν και ο Άγιος Προκόπιος και η Αγία Άννα που γίνανε ένα χάλι.

 

[Sassenach77]

Ίσως, μου φαινόταν πολύ μεγάλη για τα γούστα μου.

Ο ένας λόγος που πήγα στη Νάξο είναι αυτός. Ένας ακόμα λόγος είναι οτι σαν ορεινό νησί έχει πολύ ωραίες διαδρομές και γενικά η νάξος έχει αρκετά σημεία ενδιαφέροντος να δεις. Με 8 μέρες είδα αρκετά όλο το νησί, αλλά ήθελα να μείνω 2-3 μέρες ακόμα. Είναι λίγα τα νησιά των Κυκλάδων που έχω πει οτι θέλω να πάω. Ένα απο αυτά είναι η Νάξος!

 

[YiannisTS]

Ελπίζω και στη συνέχεια της ιστορίας, οι φωτογραφίες μου να δώσουν ανάλογες οπτικές απολαύσεις. Σε ευχαριστώ για το υπέροχο σχόλιο!

Να είσαι σίγουρη. Στη Νάξο είχα πάει πρώτη φορά το μακρινό 1986 για ελεύθερο camping. Ξαναπήγα πριν μερικά χρόνια. Είχαν αλλάξει πολλά από την πρώτη φορά!

 

[Klair]

Κάθε λίγο περνάει αμάξι του Δήμου και καταβρεχει το χώμα για να μη σηκώνεται σκόνη

Σωστά. Το είδαμε να συμβαίνει.

 

[Klair]

σαν ορεινό νησί έχει πολύ ωραίες διαδρομές και γενικά η νάξος έχει αρκετά σημεία ενδιαφέροντος να δεις.

Και σε μας άρεσαν πολύ όλες οι ορεινές διαδρομές που κάναμε στο νησί. Βέβαια, όταν είσαι με μηχανή και φυσάνε άνεμοι 6 και 7 μποφόρ, εκεί ψηλά στα κορφοβούνια, δεν είναι και το καλύτερο σενάριο (δεν κάνω spoiler, στη συνέχεια της ιστορίας θα τα περιγράψω αναλυτικά).

Σημεία ενδιαφέροντος πάρα πολλά. Χρόνος να υπάρχει για να τα γυρίσεις.

Με 8 μέρες είδα αρκετά όλο το νησί, αλλά ήθελα να μείνω 2-3 μέρες ακόμα.

Και ‘μείς είδαμε αρκετά σε 8 ημέρες. Είμαστε πολύ ικανοποιημένοι, αλλά πάντα θέλεις περισσότερο χρόνο για να δεις το κάτι παραπάνω.

Είναι λίγα τα νησιά των Κυκλάδων που έχω πει οτι θέλω να πάω. Ένα απο αυτά είναι η Νάξος!

Δεν ξέρω αν θέλω να ξαναπάω σύντομα στο νησί αν και μου άρεσε, τελικά, πολύ. Έχω εκκρεμότητες που προτιμώ να καλύψω πριν αρχίσω τις επαναλήψεις.

 

[Klair]

Στη Νάξο είχα πάει πρώτη φορά το μακρινό 1986 για ελεύθερο camping.

Ελεύθερο camping!! Τι ωραία χρόνια έχουμε ζήσει φίλε @YiannisTS! Έχω κάνει τέτοιου είδους διακοπές σε πάρα πολλά μέρη, κυρίως σε νησιά!

Ξαναπήγα πριν μερικά χρόνια. Είχαν αλλάξει πολλά από την πρώτη φορά!

Όπως γράφω και στην εισαγωγή, τη Νάξο απαξιούσα να την επισκεφθώ για πάρα πολλά χρόνια, οπότε δεν έχω εικόνα του «πριν» και του «μετά».

Έχω, όμως, εμπειρίες από άλλα νησιά (Σέριφο, Σίφνο, Μήλο, Πάρο, Ίο, Σαντορίνη, Κρήτη, Κύθηρα, Ελαφόνησο και οι διαφορές είναι χαώδεις. Ευτυχώς που τα ζήσαμε και αλλιώς, δηλαδή «υποανάπτυκτα»

 

[Sassenach77]

Δεν ξέρω αν θέλω να ξαναπάω σύντομα στο νησί αν και μου άρεσε, τελικά, πολύ. Έχω εκκρεμότητες που προτιμώ να καλύψω πριν αρχίσω τις επαναλήψεις.

Δεν εννούσα να ξανα πάω. Αυτό το είχα πει πριν πάω στο νησι. Ήταν ένα απο τα νησιά των Κυκλάδων που ήθελα να πάω και το έχω επισκεφτεί. Δύσκολα να ξανα πάω, έχω άλλα νησιά που θέλω να καλύψω στις Κυκλάδες κάποια στιγμή

(δεν κάνω spoiler, στη συνέχεια της ιστορίας θα τα περιγράψω αναλυτικά).

Αναμένω!

 

[Sassenach77]

.

 

[Klair]

Κεφάλαιο 3ο
Γιαλό γιαλό πηγαίναμε, τα κύματα αποφεύγαμε και του Χαλκιού τ’ αρχοντικά μάς πλημμυρίσαν ομορφιά!
15 Ιουλίου 2025​

Ο σύζυγος ανέλαβε τον πρωινό εφοδιασμό με φρέσκα ψωμάκια και φρούτα και εγώ ετοίμασα τον εξοπλισμό για τη σημερινή παραλιο-εξόρμησή μας. Φάγαμε πλουσιοπάροχα στο δωμάτιο και ετοιμάσαμε σάντουιτς, νερά και καφέ για μαζί μας.

Το ημερήσιο πλάνο μας ήταν να συνεχίσουμε να κινούμαστε παραλιακά και δυτικά και μάλιστα θα το πιάναμε από εκεί που το αφήσαμε χθες, δηλαδή τη συνέχεια της παραλίας της Πλάκας. Στη χθεσινή παραλιακή πορεία μας, είχε βάλει φρένο μια λοφώδης προεξοχή διάσπαρτη με σπίτια, η οποία εισχωρεί μέσα στη θάλασσα διακόπτοντας την αμμώδη παραλία της Πλάκας και ξεχωρίζοντάς την από την παραλία του Ορκού και την παραλία της Μικρής Βίγλας. Έτσι, η προσέγγιση της παραλίας του Ορκού και της Μικρής Βίγλας θα γινόταν από τον δρόμο που έρχεται από το εσωτερικό του νησιού.

Ξεκινήσαμε, λοιπόν, οδηγώντας στον κεντρικό δρόμο συναντώντας κάποια στιγμή μια διασταύρωση στην οποία στρίψαμε δεξιά προς Ορκό και Μικρή Βίγλα. Μόλις αντικρίσαμε τη θάλασσα μπήκαμε πάλι σε χωματόδρομο.

Φωτογραφία από την κάμερα της μηχανής​

Πρώτα είδαμε την παραλία του Ορκού και αμέσως μετά την παραλία της Μικρής Βίγλας. Το όνομα Μικρή Βίγλα φέρουν δύο παραλίες οι οποίες χωρίζονται από έναν βραχώδη σχηματισμό. Στην πρώτη παραλία είχε ξεκινήσει το πάρτι λόγω των ισχυρών ανέμων. Ο κλειστός κόλπος είχε κατακλυστεί από δραστήριους kite-άδες οι οποίοι προσέφεραν ένα άκρως εντυπωσιακό θέαμα με τις χορευτικές φιγούρες τους στον ουρανό με φόντο το βραχώδες νησάκι της Παρθένου (Παναγιά) και τα ολόλευκα αφρισμένα κύματα.

Σταθήκαμε για λίγο ψηλά, πάνω από την αμμουδιά, για να τους θαυμάσουμε και να φωτογραφίσουμε τον ουράνιο και ιλιγγιώδη χορό τους και συνεχίσαμε για να γνωρίσουμε το δεύτερο κομμάτι της παραλίας της Μικρής Βίγλας.

Η βράχινη μύτη, που χωρίζει τις δύο αμμουδιές, έκοβε τα μεγάλα κύματα και ο κόλπος με την προσεγμένη οργάνωση και τον λιγοστό κόσμο στις ξαπλώστρες απολάμβανε στιγμές ήπιας θαλασσινής αναστάτωσης.

Στη συνέχεια, η ίδια παραλία αλλάζει όνομα και αποκαλείται Καστράκι και λίγο πιο κάτω ο επισκέπτης συναντά την παραλία Γλυφάδα.

Φωτογραφία από την κάμερα της μηχανής​

Το Αλυκό είναι μια παράκτια περιοχή που βρίσκεται στη νοτιοδυτική ακτή της Νάξου η οποία περιλαμβάνει μια σειρά παραλιών που περιβάλλονται από αμμόλοφους, δάση κέδρων και καθαρά νερά. Είναι γνωστή για τη φυσική ομορφιά της και τη μηδενική τουριστική ανάπτυξή της. Οι βράχοι και οι αμμώδεις ακτές του Αλυκού σχηματίζουν αρκετούς μικρούς κόλπους, που περιβάλλονται από δάσος κέδρων. Τα ονόματά τους είναι Χαβάη, Μικρολίμανο και φυσικά Αλυκό.

Με το κεδροδάσος να αγγίζει, σχεδόν, τη θάλασσα η περιοχή προσφέρει εκπληκτικές στιγμές και εικόνες σε όσους απαρνηθούν τις δημοφιλείς και κοσμοπλημμυρισμένες παραλίες του νησιού και τις προτιμήσουν για ένα ήσυχο και απολαυστικό μπάνιο.

Το τοπίο δε φημίζεται μόνο για τους απομονωμένους και απάνεμους κόλπους του. Σχεδόν, στο κέντρο της χερσονήσου βρίσκεται ένα εγκαταλελειμμένο και ημιτελές ξενοδοχείο πραγματικό ορόσημο της περιοχής. Φτάνοντας δηλαδή στην παραλία Μικρολίμανο, το πρώτο πράγμα που συναντά κανείς είναι τα ερείπια μιας προσπάθειας ανέγερσης ενός ξενοδοχειακού συγκροτήματος που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.

Αυτή, λοιπόν, τη δασική έκταση με το σπάνιο για τη Μεσόγειο κεδροδάσος και τις εξίσου μοναδικές αμμοθίνες, η χούντα των Συνταγματαρχών θέλησε να την πουλήσει σε Βέλγους επιχειρηματίες, προκειμένου να γίνουν επενδύσεις στην Ελλάδα. Οι Βέλγοι επενδυτές ξεκίνησαν, το 1968, την εγκατάσταση μιας ξενοδοχειακής μονάδας. Όμως, χάρη στην κινητοποίηση και την παρέμβαση κάποιων ενσυνείδητων δημοσίων υπαλλήλων και κατοίκων, το έργο δεν ολοκληρώθηκε ποτέ.

Στη σκιά του εγκαταλελειμμένου ξενοδοχείου παρκάραμε τη μηχανή και με τα πράγματα ανά χείρας κατεβήκαμε από ένα μονοπατάκι στην παραλία Μικρολίμανο. Με δυσκολία στήσαμε την τέντα-σκηνή, γιατί μπορεί ο κλειστός κόλπος να προσέφερε ακυμάτιστα νερά, ο αέρας όμως που φυσούσε στην ξηρά δεν ήταν αμελητέος, αντιθέτως ήταν «ύπουλος» και εύκολα μπορούσες να ξεγελαστείς και να ψηθείς από τον ήλιο αν δεν φρόντιζες άμεσα για αντηλιακή προστασία.

Τα γαλαζοπράσινα νερά με κάλεσαν τάχιστα στην αγκαλιά τους και όταν δροσίστηκα, άφησα τον σύζυγο στην τέντα να απολαύσει το καφεδάκι του και πήρα την ανηφοριά για να εξερευνήσω το κουφάρι του ξενοδοχείου και να συλλέξω εικόνες από τα murals και τα graffities που καλύπτουν όλους τους εσωτερικούς και εξωτερικούς τοίχους τού ανεμοδαρμένου και θαλασσοφαγωμένου κτιρίου. Τρύπωσα παντού, σε αίθουσες, δωμάτια και υπόγεια και η συγκομιδή μου ήταν πολύ πλούσια.

Μάλιστα, ο διεθνώς αναγνωρισμένος καλλιτέχνης WD (Wild Drawing) δημιουργός της περίφημης «Κουκουβάγιας» στην Αθήνα, εμπνεύστηκε από το σκηνικό του εγκαταλελειμμένου ξενοδοχείου στο Αλυκό της Νάξου και δημιούργησε ένα υπαίθριο Μουσείο. Ο Ινδονήσιος καλλιτέχνης ανακάλυψε το κτίριο αυτό το 2015 στις αναζητήσεις που κάνει ανά τον κόσμο και με τις επισκέψεις του στο νησί-τη δεύτερη φορά ήταν επίσημος προσκεκλημένος του Φεστιβάλ Νάξου 2018-έχει δημιουργήσει μια σειρά από μοναδικά έργα.

Θα βάλω ενδεικτικά λίγες φωτογραφίες στην ιστορία, αλλά πλουσιότερο πληροφοριακό και φωτογραφικό υλικό μπορείτε να βρείτε εδώ: Τοιχογραφίες τριών διαστάσεων και εδώ: Τοιχογραφίες τριών διαστάσεων

Η εξερεύνησή μου δεν περιορίστηκε μόνο στα ξενοδοχειακά ερείπια, αλλά και στους αμμόλοφους και στους κέδρους, ένα φυσικό σκηνικό που μου χάρισε ηρεμία και όμορφες εικόνες κι ας με χτυπούσε αλύπητα ο καλοκαιρινός ήλιος. Κατέβηκα και στα χαμηλά, περπατώντας πάνω σε κροκάλες και μυτερά βράχια, φτάνοντας δίπλα στη θάλασσα που μούγκριζε τρυπώνοντας μέσα στις κοιλότητες των βράχων και ανεβοκατέβαζε με ρυθμικό τέμπο τα πλεούμενα που διέσχιζαν το πέρασμα μεταξύ Νάξου και Πάρου.

Ανακάλυψα μικροσκοπικές παραλιούλες και λευκά εκκλησάκια και στο βάθος είδα την παραλία Αλυκό.

Στο βάθος η παραλία Αλυκό​

Το Μικρολίμανο, λοιπόν, είναι μια διαφορετική παραλία, με ελεύθερο πνεύμα και πιο εναλλακτική φιλοσοφία που ταίριαξε απόλυτα στα δικά μας γούστα. Όμως, η δίψα για εξερεύνηση και το άγνωστο «παρακάτω» μάς αφύπνησαν από τη ραστώνη και μάς έβαλαν ξανά καβάλα στους δύο τροχούς για τον επόμενο προορισμό που ήταν η παραλία Πυργάκι. Πριν, όμως, απομακρυνθούμε από την περιοχή του Αλυκού ρίξαμε μια ματιά από ψηλά στην παραλία Χαβάη για να την έχουμε στα υπόψη για τις επόμενες ημέρες. Καταπληκτική, ήσυχη και εξωτική, με γαλαζοπράσινα νερά, μικρές πριβέ καβάτζες-που αναλόγως την ώρα που θα έρθεις δεν χρειάζεται ομπρέλα-με κατακόκκινους βράχους και κατάξανθη άμμο. Όνειρο!

Οδηγώντας σε «σκοροφαγωμένο» μεν, ασφάλτινο δε δρόμο, αφήσαμε την περιοχή Αλυκό και τις όμορφες παραλίες της και φύγαμε για την παραλία Πυργάκι. Στην πρώτη διασταύρωση στρίψαμε δεξιά, μπαίνοντας ξανά σε χωμάτινη διαδρομή. Διασχίζοντας ένα τοπίο κατάφυτο από κέδρους βρισκόμασταν σε τοποθεσία άγριας ζωής. Στην ουσία διασχίζαμε έναν αμμώδη δρόμο με κάποια δύσκολα σημεία όπου η περίσσεια συγκέντρωσης άμμου τα έκανε επικίνδυνα για οδήγηση με μοτοσυκλέτα. Είπαμε, πάμε και βλέπουμε…

Οι χρυσαφένιοι αμμόλοφοι και οι κέδροι δημιουργούσαν ένα μαγευτικό σκηνικό, στο οποίο δύσκολα μπορούσαμε να αντισταθούμε. Το Πυργάκι είναι ένας συμπαθητικός οικισμός πάνω σε λόφο στη νοτιοανατολική Νάξο με ελάχιστους κατοίκους, αλλά με πληθώρα σε ομορφιές. Το όνομα οφείλεται σε αυτόν τον λόφο που ήταν παρατηρητήριο για τους πειρατές.

Όταν πια ο δρόμος μετατράπηκε σε κανονική παραλία και οι ρόδες βούτηξαν για τα καλά μέσα στην άμμο καταλάβαμε ότι δεν μπορούσαμε πλέον να συνεχίσουμε. Κατέβηκα από τη μηχανή για να ελαφρύνει και άφησα τον σύζυγο να βρει κατάλληλο σημείο για να παρκάρει.

Μέχρι τη μέση της γάμπας βούλιαζαν τα πόδια μου στην ολόλευκη άμμο καθώς σκαρφάλωνα στους αμμόλοφους για να μπορέσω να δω την παραλία από ψηλά. Κι όταν κατάφερα να την αντικρίσω ένιωσα ότι βρήκα το ιδανικό παραλιο-ησυχαστήριο επί της γης. Στο βάθος είδα ψάθινες ομπρέλες και ξαπλώστρες. Υπάρχει ένα καφέ-εστιατόριο σε εκείνο το σημείο, αλλά η υπόλοιπη παραλία είναι παρθένα από την «ανάπτυξη» και αφόρητα δελεαστική για ήρεμες και γαλήνιες ξάπλες και βουτιές. Εδώ θα ξαναέρθουμε κάποια άλλη μέρα για άραγμα και μπάνιο.

Πεινάσαμε και πήραμε την απόφαση να επιστρέψουμε στο κατάλυμα. Ένα χλιαρό ντουζάκι έδιωξε από πάνω μας την αλμύρα, τη σκόνη και το αντηλιακό. Η μακαρονάδα που έφτιαξα στο τσακ μπαμ μάς χόρτασε και η ολιγόωρη ξεκούραση μάς έδωσε ενέργεια και ώθηση για νέες βόλτες στο νησί.

Όταν καταλάγιασε η πολλή ζέστη βγήκαμε για νέες μοτοβόλτες. Στην ενδοχώρα της Νάξου και σε απόσταση δώδεκα χιλιομέτρων από τη Χώρα του νησιού, δεσπόζει στον κάμπο της Αγιασσού ο Πύργος Μπαζαίου, πρώην μονή του Τιμίου Σταυρού. Είναι χτισμένος στους πρόποδες του όρους Προφήτης Ηλίας και εκεί θα κάναμε την πρώτη μας στάση. Ερχόμενος κάποιος από το Λιμάνι της Νάξου οφείλει να ακολουθήσει την Επαρχιακή Οδό Νάξου-Απειράνθου για να φτάσει στον Πύργο.

Σήμερα, το ιστορικό αυτό μνημείο λειτουργεί ως μουσείο και είναι ένας από τους δεκατρείς διατηρητέους ενετικούς πύργους του νησιού. Κάναμε μια μικρή περιήγηση για να θαυμάσουμε το όμορφο κτίριο που είχε πάρει ένα μελένιο χρώμα από τις ακτίνες του ήλιου που έγερνε προς τη δύση του. Έγινε η απαραίτητη φωτογραφική κάλυψη και αναχωρήσαμε για έναν πολύ ιδιαίτερο και ιστορικό προορισμό.

Κάνοντας αυτήν τη διαδρομή αμέσως αντιληφθήκαμε την αλλαγή του τοπίου, αφού οι αμμουδερές ακρογιαλιές αντικαταστάθηκαν από ένα πιο πράσινο σκηνικό με ελιές, συκιές, καλαμιές, αμπέλια, ευκάλυπτους και κτηνοτροφικές μονάδες με παχουλές ασπρόμαυρες αγελάδες.

Βρισκόμασταν, πλέον, στο κέντρο του νησιού και στην κατάφυτη κοιλάδα της Τραγαίας. Γνωστή ως «μικρός Μυστράς» λόγω των πολυάριθμων βυζαντινών εκκλησιών της περιλαμβάνει παραδοσιακά χωριά όπως το Χαλκί, το Τσικαλαριό, τον Καλόξυλο, τον Δαμαριώνα κ.α. Το Χαλκί, λοιπόν, ήταν το χωριό που θα ανακαλύπταμε εκείνο το καλοκαιρινό απόγευμα.

Μπορεί να είναι μικρό, αλλά αποτελεί μοναδικό κεφαλοχώρι. Λέγεται και Χαλκείο και ήταν η παλιά πρωτεύουσα της Νάξου, γεγονός που είναι ορατό στην αρχιτεκτονική του. Για το όνομά του, μια λαϊκή παράδοση ομολογεί πως μια οικογένεια Ενετών έφερε στο χωριό το επάγγελμά της. Τα μέλη της ήταν χαλκωματάδες και γανωτζήδες και από αυτούς ονομάστηκε Χαλκί. Μέχρι πριν μερικές δεκαετίες, υπήρξε εμπορικό κέντρο ολόκληρης της ορεινής Νάξου και ήταν πλούσιο και πολυάνθρωπο, χάρη στη θέση του που ήταν κόμβος όλων των δρόμων του νησιού. Σήμερα, η αλλοτινή ευημερία δεν υπάρχει πια, όμως μάρτυρές της παραμένουν τα θαυμάσια νεοκλασικά αρχοντικά με τα όμορφα μπαλκόνια.

Αφήσαμε τη μηχανή στην άκρη του χωριού και με ανυπομονησία ξεκινήσαμε την περιήγηση στα πλακόστρωτα δρομάκια του. Πολύ σύντομα βρεθήκαμε ενώπιον του Ποτοποιείου Βαλληνδρά, το οποίο πρωτολειτούργησε το 1896 στην ίδια κομψή νεοκλασική βίλα όπου στεγάζεται μέχρι σήμερα. Η επίσκεψη στο εσωτερικό προσφέρει μια κατατοπιστική ματιά γύρω από την παραγωγική διαδικασία του λικέρ Κίτρου, ενός από τα γνωστότερα προϊόντα του νησιού. Δυστυχώς, το αρχοντικό ήταν κλειστό και δεν καταφέραμε να το επισκεφθούμε για να δούμε το έργο πέντε γενεών Βαλληνδρά και να μάθουμε την ιστορία της απόσταξης που λαμβάνει χώρα εδώ και έναν αιώνα.

Το χάσιμο στα δρομάκια και τις ολάνθιστες αυλές του χωριού, με τις βουκαμβίλιες και τις καταπράσινες κληματαριές να σκαρφαλώνουν και να μπλέκονται στα σκαλιστά μπαλκόνια ήταν μια απρόσμενη εμπειρία. Διαφορετικό από τα κλασικά κυκλαδοχώρια-όπου επικρατεί το λευκό και το μπλε-το Χαλκί μάς απέδειξε ότι η νεοκλασική αρχιτεκτονική του και τα παστέλ χρώματά του μπορούν να γοητεύσουν και τον πιο φανατικό λάτρη της γαλανόλευκης κυκλαδίτικης αρχιτεκτονικής.

Πάρα πολύ όμορφα και καλόγουστα μαγαζάκια υποστηρίζουν την ήπια τουριστική ανάπτυξη του χωριού. Γκαλερί έργων τέχνης, ταβερνάκια, καφέ και γλυκοπωλεία βρίσκονται αραδιασμένα στα δρομάκια και την πλατεία του Χαλκείου.

Δεν αφήσαμε γωνιά απάτητη και όταν μάς πήραν οι μυρωδιές από τα ψητά που χόρευαν γύρω-γύρω με τη σούβλα, αντισταθήκαμε. Για την ώρα….

Απέμενε ένα πολύ σημαντικό αξιοθέατο που θέλαμε να δούμε πριν στρωθούμε στις καρέκλες της ταβέρνας για να απολαύσουμε ψητά της ώρας και άλλα τοπικά εδέσματα. Αφήσαμε την πλατεία και ακολουθήσαμε τις ταμπέλες που έγραφαν «Ναός Αγίου Γεωργίου Διασορίτη» και έδειχναν προς ένα μονοπάτι σκεπασμένο με βλάστηση και περικοκλάδες που κινούνταν ανάμεσα σε ελαιώνες.

Μετά από δεκάλεπτο, ίσως και λίγο παραπάνω, περπάτημα φτάσαμε στον ναό ο οποίος στέκεται μέσα στα χωράφια με τις ελιές από τον 11ο αιώνα.

Πρόκειται για μια από τις σπουδαιότερες εκκλησίες της περιοχής την οποία δεν μπορέσαμε να απολαύσουμε εσωτερικά, αφού το ωράριο τούς καλοκαιρινούς μήνες είναι 09:00 με 15:00. Αυτός ο τύπος ναού-σταυροειδής εγγεγραμμένος με τρούλο-είναι σπάνιος στη Νάξο και οι τοιχογραφίες στο εσωτερικό ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες. Παρόλο που δεν τον είδαμε εκ των έσω άξιζε μέχρις εδώ η βόλτα και μάς αποζημίωσε η ηρεμία και η γαλήνη του τοπίου.

Επιστρέψαμε στην πλατεία και πιάσαμε θέσεις κάτω από την κληματαριά. Ο σύζυγος παρήγγειλε κρεατικά και εγώ βολεύτηκα με χωριάτικη σαλάτα και πατάτες. Όλα ήταν καλά και χορταστικά.

Ενώ υπολόγιζα να γευτώ και το εξαιρετικό γαλακτομπούρεκο στο must παραδοσιακό καφενείο «Το Σπιτικό Γαλακτομπούρεκο» δεν τα κατάφερα εκείνο το βράδυ. Ήμουν τόσο χορτάτη που δεν υπήρχε χώρος ούτε για μια μπουκιά γλυκό, σπάνια μου συμβαίνει να αρνούμαι γλυκό. Σκέφτηκα να πάρουμε δύο κομμάτια σε πακέτο για το σπίτι αλλά, τελικά, απέρριψα την ιδέα. - «Θα ξανάρθουμε» είπα στον Α. - «Θα καθίσουμε σε τραπέζι και θα το απολαύσουμε όπως του αξίζει, μαζί με τους ντόπιους που το έχουν στέκι για τον καφέ τους και το τσιπουράκι τους». Περισσότερα, λοιπόν, για το Παραδοσιακό Καφενείο του Γαλάνη σε επόμενο κεφάλαιο.

Αφιερωμένος στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, ο ενοριακός ναός της Πρωτοθρόνου βρίσκεται πάνω στον κεντρικό δρόμο του χωριού. Σε συνεχή λειτουργία από τους παλαιοχριστιανικούς χρόνους, το μνημείο έχει υποστεί διαδοχικές επεμβάσεις που αλλοίωσαν την αρχική μορφή της τρίκλιτης βασιλικής. Ήταν το τελευταίο αξιοθέατο που είδαμε πριν αναχωρήσουμε για τη Χώρα και το κατάλυμα στο οποίο μπήκαμε ακριβώς τα μεσάνυχτα.

 

[Smaragda53]

Απολαυση να ξανακάνω νοερα τις ιδιες βολτες στα μέρη που περιγράφεις!
Εμείς με τη φίλη μου δεν αντέξαμε να μη φάμε και γαλακτομπουρεκο μετά την ταβέρνα, αλλα ξαπλωσαμε στα σκιερα πεζουλια της εκκλησίας περιμένοντας το λεωφορείο και συνήλθαμε.
Το Καστρακι θεωρείται αυτή τη στιγμή η καλύτερη παραλια, ελπίζω Παναγιά μου να μη χαλάσει κι αυτή!

 

[Klair]

Το Καστρακι θεωρείται αυτή τη στιγμή η καλύτερη παραλια, ελπίζω Παναγιά μου να μη χαλάσει κι αυτή!

Καστράκι και Χαβάη ονειρεμένες παραλίες! Και εγώ το ελπίζω. Ίσως, έχουν ελπίδες λόγω Natura αν και το 2024-2025 αναφέρθηκαν σοβαρές καταγγελίες για ανεξέλεγκτη κατασκήνωση, παρκάρισμα αυτοκινήτων πάνω στους αμμόλοφους και σκουπίδια, που υποβαθμίζουν το οικοσύστημα.

Ευτυχώς, θα γίνει κατεδάφιση του ξενοδοχείου φαντάσματος δρομολογώντας την αποκατάσταση του χώρου.

Απολαυση να ξανακάνω νοερα τις ιδιες βολτες στα μέρη που περιγράφεις!

Χαίρομαι που το απολαμβάνεις και το ξαναζείς μέσα από την ιστορία μου.

Εμείς με τη φίλη μου δεν αντέξαμε να μη φάμε και γαλακτομπουρεκο μετά την ταβέρνα, αλλα ξαπλωσαμε στα σκιερα πεζουλια της εκκλησίας περιμένοντας το λεωφορείο και συνήλθαμε.

Καλέ, και εγώ θα το φάω, δε θα μου γλιτώσει απλώς πήρε παράταση

 

[Klair]

Κεφάλαιο 4ο
Ραντεβού με την Ιστορία στον Αρχαιολογικό Χώρο Υρίων Νάξου-στις Μέλανες-και στους Κούρους (Φλεριού και Φαραγγιού)
16 Ιουλίου 2025​

Η περιγραφή της 16ης Ιουλίου θα «σπάσει» σε δύο κεφάλαια λόγω των πολλών αξιοθέατων και του όγκου των πληροφοριών

Ξυπνώντας εκείνο το πρωινό διαπιστώσαμε ότι ο αέρας όχι μόνο δεν είχε κοπάσει, αλλά φυσούσε περισσότερο από τις δύο προηγούμενες ημέρες. Έτσι, αποφασίσαμε να αφιερώσουμε όλη την ημέρα σε εσωτερικές διαδρομές για να δούμε μερικά από τα σημαντικότερα αξιοθέατα και χωριά που διαθέτει το νησί, βλέποντας στην πορεία αν και που θα βρίσκαμε απάνεμη παραλία για να ρίξουμε τις βουτιές μας. Σήμερα, δεν μάς ένοιαζε να αράξουμε με τις ώρες σε κάποια ή κάποιες παραλίες, αφού ο στόχος ήταν άλλος. Η επίσκεψη στο «βαρύ πυροβολικό» που προτάσσει στον επισκέπτη το νησί-εκτός βέβαια των παραλιών-για να τον εντυπωσιάσει και να τον αναγκάσει να ανατρέξει σε ιστορικές μελέτες και αναφορές ώστε, είτε να θυμηθεί πράγματα που ξέρει είτε να μάθει καινούρια.

Φάγαμε ένα πλούσιο πρωινό στο δωμάτιο και ετοιμάσαμε αρκετές προμήθειες για την ολοήμερη εκδρομή. Πολύ κοντά στο κατάλυμά μας και στο κέντρο ενός παζλ αμέτρητων χωραφιών, το πολυτιμότερο κομμάτι απεικονίζει έναν ναό αφιερωμένο στον Θεό Διόνυσο. Από εκεί ξεκίνησε η γνωριμία μας με τον αρχαιολογικό πλούτο του νησιού.

Πληρώσαμε το εισιτήριο των 5 ευρώ ο καθένας και πρώτα μπήκαμε στο μικρό μουσείο που βρίσκεται στην αρχή του Αρχαιολογικού Χώρου. Ο φύλακας ξύπνησε από τον λήθαργο-αφού εκείνη τη χρονική στιγμή ήμασταν οι μοναδικοί επισκέπτες-και μάς κατέστησε σαφές με έντονο ύφος ότι απαγορεύονται οι φωτογραφίες εντός του μουσειακού χώρου. Η αντίστασή του κάμφθηκε όταν πολύ ευγενικά τον παρακάλεσα να με αφήσει να φωτογραφίσω μόνο τους πίνακες με τις ιστορικές πληροφορίες που αφορούν στα χρονικά στάδια ανέγερσης των ναών για να τις μελετήσω με περισσότερη άνεση χρόνου την ώρα που θα έβλεπα τον εξωτερικό ηλιόλουστο χώρο με τα αρχαιολογικά ευρήματα του Ιερού.

Πάμε, λοιπόν, κάμποσους αιώνες πίσω, ξετυλίγοντας το ιστορικό κουβάρι, να περιηγηθούμε μαζί και να καταλάβουμε τι ακριβώς συνέβαινε σε αυτό το κομματάκι γης που σήμερα φέρει το όνομα Αρχαιολογικός Χώρος Υρίων Νάξου. Πρόκειται για το κυριότερο, ίσως, ιερό της Νάξου που ήταν, όπως άλλωστε και όλο το νησί, αφιερωμένο στον Διόνυσο. Το τέμενος βρίσκεται σε εκβολή ποταμού μέσα στην εύφορη πεδιάδα νότια της πόλης της Νάξου, με την οποία το συνέδεε, προφανώς, μια «Ιερά Οδός». Στο Ιερό των Υρίων στη θέση Λιβάδι, η θρησκευτική δραστηριότητα ξεκίνησε από τα προϊστορικά χρόνια-14ο αιώνα π.Χ.-και συνεχίστηκε αδιάκοπα μέχρι τις ημέρες μας.

Στην όχθη του ποταμού υπήρχε λιτό μυκηναϊκό Iερό. Από τον 14ο έως τον 9ο αιώνα π.Χ. ήταν αγροτικό υπαίθριο Ιερό στο κέντρο της υγρής εύφορης πεδιάδας του Λιβαδιού. Η λατρεία απέβλεπε στην εξασφάλιση της γονιμότητας της φύσης και των ανθρώπων. Κέντρο της Μυκηναϊκής λατρείας ήταν μια μαρμάρινη λεκάνη τοποθετημένη σε χαμηλό ύψωμα της ελώδους περιοχής. Το σημείο αυτό βρίσκεται κάτω από το κέντρο όλων των μεταγενέστερων ναών. Ευρήματα και οστά μαρτυρούν ότι εδώ γίνονταν τελετουργικά γεύματα και θυσίες.

Το 800 π.Χ. χτίστηκε μονόχωρος ξύλινος ναός πάνω σε μαρμάρινες βάσεις. Ήταν η εποχή που στον ελληνικό χώρο σχηματίζονταν οι πόλεις-κράτη. Πιθανότατα, τότε, τα Ύρια έγιναν το επίσημο Ιερό της πόλης. Πλημμύρα του γειτονικού ποταμού κατέστρεψε το πρώτο αυτό κτίριο, το οποίο αντικατέστησε, το 730 π.Χ., αίθουσα για μυστηριακές τελετές. Μετά την κατάρρευση για άγνωστους λόγους και του δεύτερου ναού, χτίστηκε στην ίδια θέση, το 680 π.Χ., τρίτος ναός ο οποίος δεν λειτούργησε για πολύ. Γύρω στο 580 π.Χ. άρχισε να χτίζεται ο τέταρτος και μεγαλύτερος ναός, ο μόνος που διατηρήθηκε ορατός και αναστηλώθηκε.

Ο μνημειακός ιωνικός ναός διέθετε ολομάρμαρη πρόσοψη, άδυτο (χώρο για μυστηριακή λατρεία), μαρμάρινο βωμό, και ήταν χωρισμένος σε τρία κλίτη από δύο τετράστηλες μαρμάρινες κιονοστοιχίες.

Στο άδυτo θα τοποθετούνταν άγαλμα υπερφυσικού μεγέθους. Έχει μάλιστα υποστηριχθεί ότι για εκεί προοριζόταν το μνημειακό άγαλμα του Θεού Διονύσου (που έχει καθιερωθεί να καλείται «Κούρος του Απόλλωνα») που σήμερα μπορεί να το επισκεφθεί κανείς στη θέση όπου αφέθηκε στην αρχαιότητα, στα λατομεία του χωριού Απόλλωνα (θα το δούμε σε επόμενο κεφάλαιο).

Στα ρωμαϊκά χρόνια, εκτός από τον Θεό Διόνυσο, στον ναό στα Ύρια λατρεύτηκε και ο Ρωμαίος στρατηγός Μάρκος Αντώνιος, ο οποίος εμφανίστηκε ως «νέος Διονύσιος». Στον σηκό του ναού, μπροστά από την είσοδο του αδύτου, υπήρχε ένα υπερφυσικό άγαλμα του Μάρκου Αντώνιου. Πιθανότατα, τον 5ο ή τον 6ο αιώνα ο ναός μετατράπηκε σε τρίκλιτη χριστιανική βασιλική. Μετά από συχνές πλημμύρες, η τελευταία μεγάλη τον 12ο αιώνα, η βασιλική εγκαταλείφθηκε.

Την ώρα που άρχισε να πλακώνει κόσμος, εμείς είχαμε δει τα πάντα και αναχωρούσαμε για νέες ιστορικές γωνιές του νησιού. Ορίσαμε στο gps ως προορισμό το χωριό Μέλανες και φύγαμε για εκεί ακολουθώντας την Επαρχιακή Οδό Νάξου-Χαλκιού η οποία μάς οδήγησε στο ημιορεινό χωριό που συγκαταλέγεται ανάμεσα στους αρχαιότερους οικισμούς του νησιού.

Ψηλά από τον κεντρικό δρόμο, είδαμε λευκά σπίτια χτισμένα αμφιθεατρικά να κατρακυλούν στην πλαγιά του λόφου και δυσκολευτήκαμε να κατανοήσουμε πως θα μπορούσαμε να προσεγγίσουμε την καρδιά του χωριού με τροχοφόρο. Έτσι, κατέβηκα από τη μηχανή για να ξεκινήσω τη βόλτα μου στις Μέλανες και είπα στον Α. να βρει τρόπο να φτάσει κάτω, στο σημείο που ορθώνονταν ένας τεράστιος λευκός ναός με μπλε τρούλο, να παρκάρει εκεί τη μοτοσυκλέτα και να έρθει να με βρει.

Κατηφόρησα αμέτρητα σκαλιά για να φτάσω στο κέντρο του χωριού.

Η καρδιά του είναι ένα όμορφο στενό σοκάκι με μια ταβέρνα, τον Γιώργη.

Στα δρομάκια δεν κυκλοφορούσε ψυχή. Όλο το χωριό είναι ένας λαβύρινθος από ανηφόρες, κατηφόρες και σκαλιά.

Έφτασα σε ένα μικρό δασάκι από πεύκα και πέρασα δίπλα από τον μικροσκοπικό ναό του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου.

Οι Μέλανες μπορεί να μην είναι τόσο εντυπωσιακό χωριό όσο κάποια άλλα χωριά του νησιού, όμως αξίζει μια εκδρομή ως εδώ για να δει ο επισκέπτης τον τόπο που λαμβάνουν χώρα κάποια ιστορικά έθιμα, όπως η Μοσκαράδα και οι Περιφάνες.

Κάθε χρόνο, την Τυρινή Δευτέρα, αναβιώνεται το έθιμο της Μοσκαράδας που χρονολογείται μετά από την απελευθέρωση του ελληνικού έθνους. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν ιστορικά στοιχεία για το αν επικρατούσε και κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας. Οι κορδελάδες προετοιμάζονται από την Τσικνοπέμπτη, μαζεύοντας τα ρούχα και τα στολίδια για την ιδιαίτερη φορεσιά τους. Το μπαϊράκι ή αλλιώς μοσκαράδα αποτελείται από τον αρχηγό του (τον μπαϊρακτάρη), τους λεβέντες (νέους με στολή τσολιά που στην πλάτη τους κρέμονται πολύχρωμες κορδέλες και μαντίλια), τους ληστές και τέλος τα όργανα μαζί με τη σημαία (το μπαϊράκι). Τριγυρίζουν από τη Δευτέρα στο χωριό και την Κυριακή ολοκληρώνονται οι εορτασμοί με χορό για τους κατοίκους και τους επισκέπτες.

Πηγή φωτογραφιών: Έθιμα​

Ένα άλλο έθιμο, το οποίο πραγματοποιείται κάθε χρόνο τη Μεγάλη Παρασκευή κατά την περιφορά του Επιταφίου, είναι οι Περιφάνες. Λίγες ημέρες πριν τη Μεγάλη Εβδομάδα, οι νέοι του χωριού μαζεύουν ξερά κούτσουρα από το φυτό αθάνατος και τα στοιβάζουν στην άκρη του δρόμου απ’ όπου θα περάσει ο Επιτάφιος. Επίσης, φτιάχνουν τις περιφάνες οι οποίες είναι πολλά δεμένα μακριά, ξερά καλάμια. Η λέξη προέρχεται από το «Περί και Φανός».

Μετά τη βραδινή λειτουργία της Μεγάλης Παρασκευής, ακολουθεί η περιφορά του Επιταφίου σε όλο το χωριό. Λίγο πριν περάσει ο Επιτάφιος, οι νέοι και οι νέες, βάζουν φωτιά στην κορυφή της περιφάνας αλλά και στα κούτσουρα με σκοπό να υπάρχει ορατότητα για τους πιστούς, που περπατούν πίσω από τον Επιτάφιο στα σκοτεινά δρομάκια των Μελάνων.

Πηγή φωτογραφιών: Έθιμα​

Καλή η βόλτα μου στις Μέλανες, αλλά ο σύζυγος άφαντος μέχρι στιγμής. Αποφάσισα να περπατήσω μέχρι τη μεγάλη εκκλησία με τον μπλε τρούλο για να δω αν είχε καταφέρει να φτάσει μέχρις εκεί.

Πουθενά! Τον πήρα τηλέφωνο και μου απάντησε κάπως ταραγμένος. - «Έλα πάνω με τα πόδια, δεν μπορώ να έρθω εκεί κάτω με τη μηχανή». Τι είχε γίνει, λοιπόν; Ο Α. βρήκε έναν τσιμεντοστρωμένο, πολύ στενό δρόμο στην άκρη-άκρη του χωριού που κατέβαινε μέχρι την εκκλησία, αλλά δεν τον ακολούθησε αφενός διότι εκείνη τη στιγμή ανεβοκατέβαιναν μπετονιέρες για κάποια οικοδομή που χτιζόταν δίπλα στον ναό και αφετέρου διότι αν ήμασταν αναγκασμένοι για κάποιο λόγο να ελαττώσουμε ταχύτητα ή να σταματήσουμε εντελώς, ήταν τόσο μεγάλη και απότομη η ανηφόρα που δε θα μπορούσαμε να την ανέβουμε ποτέ καβάλα και οι δύο πάνω στη μηχανή.

Έτσι για την ιστορία, το όνομα της εκκλησίας είναι Ιερός Ναός Αγίου Κωνσταντίνου και Αγίας Σοφίας και το έμαθα εκ των υστέρων αφού αναγκάστηκα να ανέβω ποδαράτα, κάτω από τον καυτό ήλιο, την ανηφοριά για να συναντήσω τον σύζυγο που με περίμενε τόση ώρα στον κεντρικό δρόμο.

Φύγαμε για το Φλεριό. Κάτι ξαπλωμένοι γιγάντιοι Κούροι μάς περίμεναν για να τους θαυμάσουμε και να μάθουμε την ιστορία τους. Στο Φλεριό στην αρχαιότητα, αλλά και στις ημέρες μας υπάρχει άφθονη ροή τρεχούμενων νερών που τροφοδοτούν την περιοχή. Ο πλούτος αυτός, μαζί με την ύπαρξη μαρμάρων ευνόησαν την ανάπτυξη λατομείων, εργαστηρίων και σχολών γλυπτικής, τον 6ο αιώνα π.Χ. Φτάσαμε σε ένα καταπράσινο τοπίο με οργιώδη βλάστηση, ψηλά πλατάνια που σκοτείνιαζαν τον ουρανό, μποστάνια με οπωροκηπευτικά και ρυάκια που μάς αγκάλιασαν αμέσως προσφέροντάς μας δροσιά μέσα στη ζέστη του μεσοκαλόκαιρου.

Ακολουθήσαμε τις πινακίδες αναζητώντας το ιδιωτικό περιβόλι μέσα στο οποίο ξαπλώνει ένα άγαλμα, μήκους 5,5 μέτρων.

Ο Κούρος είναι ένα από τα χαρακτηριστικότερα δείγματα της Ναξιακής μαρμαρογλυπτικής. Φτιάχτηκε, περίπου, το 570 π.Χ. και πρόκειται για το ημιτελές άγαλμα ενός εφήβου με το ένα του πόδι σπασμένο. Κοντά βρίσκεται και το αρχαίο λατομείο και εικάζεται πως το πόδι του έσπασε κατά τη μεταφορά του αγάλματος.

Το δεύτερο άγαλμα, ο Κούρος στο Φαράγγι ή Κούρος στην Ποταμιά, βρίσκεται στα νότια του Φλεριού σε μεγαλύτερο υψόμετρο και είναι προσβάσιμος μέσω δύσβατων μονοπατιών. Ξεκινήσαμε την ανάβαση. Λιόδεντρα και συκιές μαζί με χαμηλούς θάμνους κοσμούσαν το τοπίο. Περπατήσαμε δίπλα σε πέτρινες μάντρες και ανοίξαμε ξύλινες πορτούλες έχοντας μπροστά στο οπτικό μας πεδίο έναν εντυπωσιακό γρανιτένιο λόφο που στα μάτια μας φάνταζε σαν γυναικείο μαστό.

Πρώτα συναντήσαμε την περιοχή των αρχαίων λατομείων. Τα πλούσια κοιτάσματα μαρμάρου καλής ποιότητας έγιναν από πολύ νωρίς (γύρω στο 700 π.Χ.) αντικείμενο εκμετάλλευσης από τους ντόπιους για την παραγωγή ευγενούς οικοδομικού υλικού και έργων γλυπτικής. Οι τεχνίτες ξεκινώντας από αυτά τα επιφανειακά λατομεία ανάμεσα στο Φλεριό και την Ποταμιά πρωτοπόρησαν στην ανάπτυξη της μνημειώδους μαρμάρινης ελληνικής αρχιτεκτονικής και γλυπτικής. Τα γλυπτά αποκτούσαν στο λατομείο, χονδρικά, το σχήμα τους και στη συνέχεια μεταφέρονταν χωρίς την τελική τους επεξεργασία-για να μην υποστούν κατά τη μεταφορά φθορές-στον προορισμό τους για την τελική διαμόρφωση.

Η μετακίνηση στην πλαγιά γινόταν με τη βοήθεια σχοινιών και ελκήθρων πάνω σε στρωμένη λατύπη (μικρά κομμάτια μαρμάρου). Ατυχήματα κατά τη διαδικασία μεταφοράς μπορούσαν να συμβούν, όταν μάλιστα οι Κούροι ζύγιζαν πέντε με επτά τόνους-μεγέθη ασύλληπτα ακόμη και για τα σημερινά δεδομένα και τα προηγμένα μέσα μεταφοράς. Έτσι, τα κατεστραμμένα έργα εγκαταλείπονταν στο σημείο, δίνοντας τη δυνατότητα σε εμάς σήμερα, αψηφώντας ζέστη και κούραση, να στεκόμαστε μπροστά τους με το στόμα ανοιχτό θαυμάζοντας την αρχαία κληρονομιά μας.

Ο Κούρος στο Φαράγγι έχει μείνει σε αυτήν τη θέση από την εποχή της κατασκευής του (πρώτο μισό του 6ου π.Χ. αιώνα) και απεικονίζει γυμνό άνδρα. Το άγαλμα σώζεται από το κεφάλι μέχρι το γόνατο της δεξιάς πλευράς, ενώ το αριστερό σκέλος λείπει. Το πρόσωπο έχει αφαιρεθεί εντελώς. Τμήματα των ποδιών τοποθετημένα πάνω σε βάση βρίσκονται δίπλα στο σώμα του αγάλματος. Εξαιρετική ήταν η εμπειρία των τεχνιτών στην αναγνώριση των συμπαγών όγκων μαρμάρων που υπήρχαν στο έδαφος οι οποίες θα κάλυπταν τις διαστάσεις των έργων που επρόκειτο να κατασκευάσουν.

Σε μικρή απόσταση βρίσκεται και το υδραγωγείο του Φλεριού, που στην αρχαϊκή και ρωμαϊκή εποχή μετέφερε νερό στην αρχαία πόλη της Νάξου. Αν και για την εποχή του ήταν μεγάλο έργο και η κατασκευή του χρειάστηκε πολλά χρόνια, στις ημέρες μας έχουν απομείνει κάτι λίγα ερείπια.

Για το τέλος αφήσαμε το Ιερό των Πηγών, λείψανα του οποίου εντοπίστηκαν μέσα σε ιδιωτικό ελαιώνα. Εδώ, υπήρχε λίθινος μονόχωρος Οίκος που είχε λατρευτική σχέση με τις πηγές και τα τριγύρω λατομεία. Μια θηλυκή θεότητα της βλάστησης και της γονιμότητας λατρευόταν στο Ιερό με έμπυρες θυσίες. Στο έδαφος ανοίγονταν αβαθείς λάκκοι μέσα στους οποίους συγκέντρωναν στάχτη και απομεινάρια από τις προσφορές. Αποκαλύφθηκε αγγείο που περιείχε 94 αστραγάλους αιγοειδών.

Ένα άλλο μικρό κτίριο εκτελούσε τον ρόλο του εργαστηρίου παραγωγής αντικειμένων για το Ιερό (πήλινα ειδώλια και αγγεία) και ένα αλώνι μαρτυρά την καλλιέργεια δημητριακών, εκτός της προφανούς καλλιέργειας ελαιόδεντρων.

Οι εκπλήξεις, όμως, δεν τελείωσαν με τις παραπάνω πληροφορίες, αλλά απίστευτες αποκαλύψεις μάς έδωσαν το τελειωτικό χτύπημα και μάς άφησαν άφωνους. Ακούστε, ακούστε τι άλλο συνέβαινε εδώ.

Παράλληλα με τη θεότητα που είχε υπό τον έλεγχό της τη βασική γεωργοκτηνοτροφική ασχολία των κατοίκων της περιοχής, υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι στο Ιερό αυτό λατρεύτηκαν και δύο ήρωες που προστάτευαν την άλλη, επίσης σημαντική δραστηριότητα στον χώρο, τη δύσκολη δηλαδή και επικίνδυνη δουλειά των λατόμων της πέτρας.

Η μυθολογία της περιοχής είναι συνδεδεμένη με τα αρχαία λατομεία μαρμάρου. Προστάτης των λατόμων κατά τους αρχαίους χρόνους ήταν ο «χεροδύναμος» Ηρακλής. Εδώ, όμως, φαίνεται ότι δύο δίδυμοι γίγαντες τον είχαν αντικαταστήσει σε αυτόν τον ρόλο. Μια επιγραφή του 4ου-3ου αιώνα π.Χ. που βρέθηκε στις Μέλανες αναφέρει ένα τέμενος (χώρο λατρείας) του Ώτου και του Εφιάλτη.

Η αρχαία παράδοση αναφέρει ότι οι δύο αυτοί ήρωες είχαν υπερφυσικές ιδιότητες. Μεγάλωναν γρήγορα και υπερβολικά, ενώ συγχρόνως μεγάλωνε και η αλαζονεία τους. Κατέληξαν να απειλούν με τη δύναμή τους τον Δία, ισχυριζόμενοι ότι θα ανέβουν πιο ψηλά από τον θρόνο του στον Όλυμπο, τοποθετώντας το ένα βουνό πάνω στο άλλο, και ότι θα ανατρέψουν την τάξη του κόσμου, κάνοντας τη θάλασσα στεριά και τη στεριά θάλασσα. Με λίγα λόγια σηκώθηκαν τα πόδια να χτυπήσουν το κεφάλι. Που πάτε βρε γατάκια να τα βάλετε με τον υπέρτατο!

Ο Δίας, για να απαλλαγεί από τον κίνδυνο, τους έστειλε στη Νάξο να αναζητήσουν τη μητέρα τους, η οποία βρισκόταν στο νησί ως τροφός του Διονύσου. Κάποια στιγμή, ενώ οι δίδυμοι κυνηγούσαν, σκότωσαν ο ένας τον άλλον με τέχνασμα της Θεάς Αρτέμιδας (δάκτυλος του Δία μού μυρίζει και εδώ). Οι γίγαντες ήταν άτρωτοι από όλους τους θνητούς και όλους τους υπόλοιπους Θεούς και μόνο με παρέμβαση της Αρτέμιδας μπορούσαν να εξοντωθούν.

Χορτασμένοι από εικόνες, ιστορία και μύθους ξεκινήσαμε για τον επόμενο προορισμό.