Νάξο με τα ψηλά βουνά και τα βαθιά λαγκάδια, με δυό τροχούς εδιάλεξα να σε κορφογυρίσω και στα γαλάζια σου νερά να καλοκολυμπήσω!

[psilos3]

Τι φανταστικό χωριό αυτή η Απείρανθος!
Απο τα ωραιότερα του Αιγαίου.

 

[gioannis13]

Περιμένω το κεφάλαιο ΚΩΜΙΑΚΉ - ΑΠΟΛΛΩΝΑρα !

 

[Klair]

Τι φανταστικό χωριό αυτή η Απείρανθος!
Απο τα ωραιότερα του Αιγαίου.

Του ονείρου, αλλά και το Φιλότι είναι πανέμορφο!

Περιμένω το κεφάλαιο ΚΩΜΙΑΚΉ - ΑΠΟΛΛΩΝΑρα !

Έρχεται σύντομα!

 

[Smaragda53]

Κεφάλαιο 4ο
Ραντεβού με την Ιστορία στον Αρχαιολογικό Χώρο Υρίων Νάξου-στις Μέλανες-και στους Κούρους (Φλεριού και Φαραγγιού)
16 Ιουλίου 2025​

Η περιγραφή της 16ης Ιουλίου θα «σπάσει» σε δύο κεφάλαια λόγω των πολλών αξιοθέατων και του όγκου των πληροφοριών

Ξυπνώντας εκείνο το πρωινό διαπιστώσαμε ότι ο αέρας όχι μόνο δεν είχε κοπάσει, αλλά φυσούσε περισσότερο από τις δύο προηγούμενες ημέρες. Έτσι, αποφασίσαμε να αφιερώσουμε όλη την ημέρα σε εσωτερικές διαδρομές για να δούμε μερικά από τα σημαντικότερα αξιοθέατα και χωριά που διαθέτει το νησί, βλέποντας στην πορεία αν και που θα βρίσκαμε απάνεμη παραλία για να ρίξουμε τις βουτιές μας. Σήμερα, δεν μάς ένοιαζε να αράξουμε με τις ώρες σε κάποια ή κάποιες παραλίες, αφού ο στόχος ήταν άλλος. Η επίσκεψη στο «βαρύ πυροβολικό» που προτάσσει στον επισκέπτη το νησί-εκτός βέβαια των παραλιών-για να τον εντυπωσιάσει και να τον αναγκάσει να ανατρέξει σε ιστορικές μελέτες και αναφορές ώστε, είτε να θυμηθεί πράγματα που ξέρει είτε να μάθει καινούρια.

Φάγαμε ένα πλούσιο πρωινό στο δωμάτιο και ετοιμάσαμε αρκετές προμήθειες για την ολοήμερη εκδρομή. Πολύ κοντά στο κατάλυμά μας και στο κέντρο ενός παζλ αμέτρητων χωραφιών, το πολυτιμότερο κομμάτι απεικονίζει έναν ναό αφιερωμένο στον Θεό Διόνυσο. Από εκεί ξεκίνησε η γνωριμία μας με τον αρχαιολογικό πλούτο του νησιού.

View attachment 535846

Πληρώσαμε το εισιτήριο των 5 ευρώ ο καθένας και πρώτα μπήκαμε στο μικρό μουσείο που βρίσκεται στην αρχή του Αρχαιολογικού Χώρου. Ο φύλακας ξύπνησε από τον λήθαργο-αφού εκείνη τη χρονική στιγμή ήμασταν οι μοναδικοί επισκέπτες-και μάς κατέστησε σαφές με έντονο ύφος ότι απαγορεύονται οι φωτογραφίες εντός του μουσειακού χώρου. Η αντίστασή του κάμφθηκε όταν πολύ ευγενικά τον παρακάλεσα να με αφήσει να φωτογραφίσω μόνο τους πίνακες με τις ιστορικές πληροφορίες που αφορούν στα χρονικά στάδια ανέγερσης των ναών για να τις μελετήσω με περισσότερη άνεση χρόνου την ώρα που θα έβλεπα τον εξωτερικό ηλιόλουστο χώρο με τα αρχαιολογικά ευρήματα του Ιερού.

Πάμε, λοιπόν, κάμποσους αιώνες πίσω, ξετυλίγοντας το ιστορικό κουβάρι, να περιηγηθούμε μαζί και να καταλάβουμε τι ακριβώς συνέβαινε σε αυτό το κομματάκι γης που σήμερα φέρει το όνομα Αρχαιολογικός Χώρος Υρίων Νάξου. Πρόκειται για το κυριότερο, ίσως, ιερό της Νάξου που ήταν, όπως άλλωστε και όλο το νησί, αφιερωμένο στον Διόνυσο. Το τέμενος βρίσκεται σε εκβολή ποταμού μέσα στην εύφορη πεδιάδα νότια της πόλης της Νάξου, με την οποία το συνέδεε, προφανώς, μια «Ιερά Οδός». Στο Ιερό των Υρίων στη θέση Λιβάδι, η θρησκευτική δραστηριότητα ξεκίνησε από τα προϊστορικά χρόνια-14ο αιώνα π.Χ.-και συνεχίστηκε αδιάκοπα μέχρι τις ημέρες μας.

View attachment 535850


View attachment 535851

Στην όχθη του ποταμού υπήρχε λιτό μυκηναϊκό Iερό. Από τον 14ο έως τον 9ο αιώνα π.Χ. ήταν αγροτικό υπαίθριο Ιερό στο κέντρο της υγρής εύφορης πεδιάδας του Λιβαδιού. Η λατρεία απέβλεπε στην εξασφάλιση της γονιμότητας της φύσης και των ανθρώπων. Κέντρο της Μυκηναϊκής λατρείας ήταν μια μαρμάρινη λεκάνη τοποθετημένη σε χαμηλό ύψωμα της ελώδους περιοχής. Το σημείο αυτό βρίσκεται κάτω από το κέντρο όλων των μεταγενέστερων ναών. Ευρήματα και οστά μαρτυρούν ότι εδώ γίνονταν τελετουργικά γεύματα και θυσίες.

Το 800 π.Χ. χτίστηκε μονόχωρος ξύλινος ναός πάνω σε μαρμάρινες βάσεις. Ήταν η εποχή που στον ελληνικό χώρο σχηματίζονταν οι πόλεις-κράτη. Πιθανότατα, τότε, τα Ύρια έγιναν το επίσημο Ιερό της πόλης. Πλημμύρα του γειτονικού ποταμού κατέστρεψε το πρώτο αυτό κτίριο, το οποίο αντικατέστησε, το 730 π.Χ., αίθουσα για μυστηριακές τελετές. Μετά την κατάρρευση για άγνωστους λόγους και του δεύτερου ναού, χτίστηκε στην ίδια θέση, το 680 π.Χ., τρίτος ναός ο οποίος δεν λειτούργησε για πολύ. Γύρω στο 580 π.Χ. άρχισε να χτίζεται ο τέταρτος και μεγαλύτερος ναός, ο μόνος που διατηρήθηκε ορατός και αναστηλώθηκε.

View attachment 535852


View attachment 535853

Ο μνημειακός ιωνικός ναός διέθετε ολομάρμαρη πρόσοψη, άδυτο (χώρο για μυστηριακή λατρεία), μαρμάρινο βωμό, και ήταν χωρισμένος σε τρία κλίτη από δύο τετράστηλες μαρμάρινες κιονοστοιχίες.

View attachment 535848


View attachment 535849

Στο άδυτo θα τοποθετούνταν άγαλμα υπερφυσικού μεγέθους. Έχει μάλιστα υποστηριχθεί ότι για εκεί προοριζόταν το μνημειακό άγαλμα του Θεού Διονύσου (που έχει καθιερωθεί να καλείται «Κούρος του Απόλλωνα») που σήμερα μπορεί να το επισκεφθεί κανείς στη θέση όπου αφέθηκε στην αρχαιότητα, στα λατομεία του χωριού Απόλλωνα (θα το δούμε σε επόμενο κεφάλαιο).

Στα ρωμαϊκά χρόνια, εκτός από τον Θεό Διόνυσο, στον ναό στα Ύρια λατρεύτηκε και ο Ρωμαίος στρατηγός Μάρκος Αντώνιος, ο οποίος εμφανίστηκε ως «νέος Διονύσιος». Στον σηκό του ναού, μπροστά από την είσοδο του αδύτου, υπήρχε ένα υπερφυσικό άγαλμα του Μάρκου Αντώνιου. Πιθανότατα, τον 5ο ή τον 6ο αιώνα ο ναός μετατράπηκε σε τρίκλιτη χριστιανική βασιλική. Μετά από συχνές πλημμύρες, η τελευταία μεγάλη τον 12ο αιώνα, η βασιλική εγκαταλείφθηκε.

Την ώρα που άρχισε να πλακώνει κόσμος, εμείς είχαμε δει τα πάντα και αναχωρούσαμε για νέες ιστορικές γωνιές του νησιού. Ορίσαμε στο gps ως προορισμό το χωριό Μέλανες και φύγαμε για εκεί ακολουθώντας την Επαρχιακή Οδό Νάξου-Χαλκιού η οποία μάς οδήγησε στο ημιορεινό χωριό που συγκαταλέγεται ανάμεσα στους αρχαιότερους οικισμούς του νησιού.

Ψηλά από τον κεντρικό δρόμο, είδαμε λευκά σπίτια χτισμένα αμφιθεατρικά να κατρακυλούν στην πλαγιά του λόφου και δυσκολευτήκαμε να κατανοήσουμε πως θα μπορούσαμε να προσεγγίσουμε την καρδιά του χωριού με τροχοφόρο. Έτσι, κατέβηκα από τη μηχανή για να ξεκινήσω τη βόλτα μου στις Μέλανες και είπα στον Α. να βρει τρόπο να φτάσει κάτω, στο σημείο που ορθώνονταν ένας τεράστιος λευκός ναός με μπλε τρούλο, να παρκάρει εκεί τη μοτοσυκλέτα και να έρθει να με βρει.

View attachment 535854

Κατηφόρησα αμέτρητα σκαλιά για να φτάσω στο κέντρο του χωριού.

View attachment 535855

Η καρδιά του είναι ένα όμορφο στενό σοκάκι με μια ταβέρνα, τον Γιώργη.

View attachment 535856

Στα δρομάκια δεν κυκλοφορούσε ψυχή. Όλο το χωριό είναι ένας λαβύρινθος από ανηφόρες, κατηφόρες και σκαλιά.

View attachment 535857


View attachment 535858


View attachment 535859

Έφτασα σε ένα μικρό δασάκι από πεύκα και πέρασα δίπλα από τον μικροσκοπικό ναό του Αγίου Ιωάννη Προδρόμου.

View attachment 535861


View attachment 535862

Οι Μέλανες μπορεί να μην είναι τόσο εντυπωσιακό χωριό όσο κάποια άλλα χωριά του νησιού, όμως αξίζει μια εκδρομή ως εδώ για να δει ο επισκέπτης τον τόπο που λαμβάνουν χώρα κάποια ιστορικά έθιμα, όπως η Μοσκαράδα και οι Περιφάνες.

Κάθε χρόνο, την Τυρινή Δευτέρα, αναβιώνεται το έθιμο της Μοσκαράδας που χρονολογείται μετά από την απελευθέρωση του ελληνικού έθνους. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν ιστορικά στοιχεία για το αν επικρατούσε και κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας. Οι κορδελάδες προετοιμάζονται από την Τσικνοπέμπτη, μαζεύοντας τα ρούχα και τα στολίδια για την ιδιαίτερη φορεσιά τους. Το μπαϊράκι ή αλλιώς μοσκαράδα αποτελείται από τον αρχηγό του (τον μπαϊρακτάρη), τους λεβέντες (νέους με στολή τσολιά που στην πλάτη τους κρέμονται πολύχρωμες κορδέλες και μαντίλια), τους ληστές και τέλος τα όργανα μαζί με τη σημαία (το μπαϊράκι). Τριγυρίζουν από τη Δευτέρα στο χωριό και την Κυριακή ολοκληρώνονται οι εορτασμοί με χορό για τους κατοίκους και τους επισκέπτες.

View attachment 535864


View attachment 535863

Πηγή φωτογραφιών: Έθιμα​

Ένα άλλο έθιμο, το οποίο πραγματοποιείται κάθε χρόνο τη Μεγάλη Παρασκευή κατά την περιφορά του Επιταφίου, είναι οι Περιφάνες. Λίγες ημέρες πριν τη Μεγάλη Εβδομάδα, οι νέοι του χωριού μαζεύουν ξερά κούτσουρα από το φυτό αθάνατος και τα στοιβάζουν στην άκρη του δρόμου απ’ όπου θα περάσει ο Επιτάφιος. Επίσης, φτιάχνουν τις περιφάνες οι οποίες είναι πολλά δεμένα μακριά, ξερά καλάμια. Η λέξη προέρχεται από το «Περί και Φανός».

Μετά τη βραδινή λειτουργία της Μεγάλης Παρασκευής, ακολουθεί η περιφορά του Επιταφίου σε όλο το χωριό. Λίγο πριν περάσει ο Επιτάφιος, οι νέοι και οι νέες, βάζουν φωτιά στην κορυφή της περιφάνας αλλά και στα κούτσουρα με σκοπό να υπάρχει ορατότητα για τους πιστούς, που περπατούν πίσω από τον Επιτάφιο στα σκοτεινά δρομάκια των Μελάνων.

View attachment 535865


View attachment 535866

Πηγή φωτογραφιών: Έθιμα​

Καλή η βόλτα μου στις Μέλανες, αλλά ο σύζυγος άφαντος μέχρι στιγμής. Αποφάσισα να περπατήσω μέχρι τη μεγάλη εκκλησία με τον μπλε τρούλο για να δω αν είχε καταφέρει να φτάσει μέχρις εκεί.

View attachment 535867

Πουθενά! Τον πήρα τηλέφωνο και μου απάντησε κάπως ταραγμένος. - «Έλα πάνω με τα πόδια, δεν μπορώ να έρθω εκεί κάτω με τη μηχανή». Τι είχε γίνει, λοιπόν; Ο Α. βρήκε έναν τσιμεντοστρωμένο, πολύ στενό δρόμο στην άκρη-άκρη του χωριού που κατέβαινε μέχρι την εκκλησία, αλλά δεν τον ακολούθησε αφενός διότι εκείνη τη στιγμή ανεβοκατέβαιναν μπετονιέρες για κάποια οικοδομή που χτιζόταν δίπλα στον ναό και αφετέρου διότι αν ήμασταν αναγκασμένοι για κάποιο λόγο να ελαττώσουμε ταχύτητα ή να σταματήσουμε εντελώς, ήταν τόσο μεγάλη και απότομη η ανηφόρα που δε θα μπορούσαμε να την ανέβουμε ποτέ καβάλα και οι δύο πάνω στη μηχανή.

Έτσι για την ιστορία, το όνομα της εκκλησίας είναι Ιερός Ναός Αγίου Κωνσταντίνου και Αγίας Σοφίας και το έμαθα εκ των υστέρων αφού αναγκάστηκα να ανέβω ποδαράτα, κάτω από τον καυτό ήλιο, την ανηφοριά για να συναντήσω τον σύζυγο που με περίμενε τόση ώρα στον κεντρικό δρόμο.

Φύγαμε για το Φλεριό. Κάτι ξαπλωμένοι γιγάντιοι Κούροι μάς περίμεναν για να τους θαυμάσουμε και να μάθουμε την ιστορία τους. Στο Φλεριό στην αρχαιότητα, αλλά και στις ημέρες μας υπάρχει άφθονη ροή τρεχούμενων νερών που τροφοδοτούν την περιοχή. Ο πλούτος αυτός, μαζί με την ύπαρξη μαρμάρων ευνόησαν την ανάπτυξη λατομείων, εργαστηρίων και σχολών γλυπτικής, τον 6ο αιώνα π.Χ. Φτάσαμε σε ένα καταπράσινο τοπίο με οργιώδη βλάστηση, ψηλά πλατάνια που σκοτείνιαζαν τον ουρανό, μποστάνια με οπωροκηπευτικά και ρυάκια που μάς αγκάλιασαν αμέσως προσφέροντάς μας δροσιά μέσα στη ζέστη του μεσοκαλόκαιρου.

View attachment 535868

Ακολουθήσαμε τις πινακίδες αναζητώντας το ιδιωτικό περιβόλι μέσα στο οποίο ξαπλώνει ένα άγαλμα, μήκους 5,5 μέτρων.

View attachment 535869

Ο Κούρος είναι ένα από τα χαρακτηριστικότερα δείγματα της Ναξιακής μαρμαρογλυπτικής. Φτιάχτηκε, περίπου, το 570 π.Χ. και πρόκειται για το ημιτελές άγαλμα ενός εφήβου με το ένα του πόδι σπασμένο. Κοντά βρίσκεται και το αρχαίο λατομείο και εικάζεται πως το πόδι του έσπασε κατά τη μεταφορά του αγάλματος.

View attachment 535870

Το δεύτερο άγαλμα, ο Κούρος στο Φαράγγι ή Κούρος στην Ποταμιά, βρίσκεται στα νότια του Φλεριού σε μεγαλύτερο υψόμετρο και είναι προσβάσιμος μέσω δύσβατων μονοπατιών. Ξεκινήσαμε την ανάβαση. Λιόδεντρα και συκιές μαζί με χαμηλούς θάμνους κοσμούσαν το τοπίο. Περπατήσαμε δίπλα σε πέτρινες μάντρες και ανοίξαμε ξύλινες πορτούλες έχοντας μπροστά στο οπτικό μας πεδίο έναν εντυπωσιακό γρανιτένιο λόφο που στα μάτια μας φάνταζε σαν γυναικείο μαστό.

View attachment 535871


View attachment 535872


View attachment 535873


View attachment 535874


View attachment 535875

Πρώτα συναντήσαμε την περιοχή των αρχαίων λατομείων. Τα πλούσια κοιτάσματα μαρμάρου καλής ποιότητας έγιναν από πολύ νωρίς (γύρω στο 700 π.Χ.) αντικείμενο εκμετάλλευσης από τους ντόπιους για την παραγωγή ευγενούς οικοδομικού υλικού και έργων γλυπτικής. Οι τεχνίτες ξεκινώντας από αυτά τα επιφανειακά λατομεία ανάμεσα στο Φλεριό και την Ποταμιά πρωτοπόρησαν στην ανάπτυξη της μνημειώδους μαρμάρινης ελληνικής αρχιτεκτονικής και γλυπτικής. Τα γλυπτά αποκτούσαν στο λατομείο, χονδρικά, το σχήμα τους και στη συνέχεια μεταφέρονταν χωρίς την τελική τους επεξεργασία-για να μην υποστούν κατά τη μεταφορά φθορές-στον προορισμό τους για την τελική διαμόρφωση.

Η μετακίνηση στην πλαγιά γινόταν με τη βοήθεια σχοινιών και ελκήθρων πάνω σε στρωμένη λατύπη (μικρά κομμάτια μαρμάρου). Ατυχήματα κατά τη διαδικασία μεταφοράς μπορούσαν να συμβούν, όταν μάλιστα οι Κούροι ζύγιζαν πέντε με επτά τόνους-μεγέθη ασύλληπτα ακόμη και για τα σημερινά δεδομένα και τα προηγμένα μέσα μεταφοράς. Έτσι, τα κατεστραμμένα έργα εγκαταλείπονταν στο σημείο, δίνοντας τη δυνατότητα σε εμάς σήμερα, αψηφώντας ζέστη και κούραση, να στεκόμαστε μπροστά τους με το στόμα ανοιχτό θαυμάζοντας την αρχαία κληρονομιά μας.

View attachment 535876

Ο Κούρος στο Φαράγγι έχει μείνει σε αυτήν τη θέση από την εποχή της κατασκευής του (πρώτο μισό του 6ου π.Χ. αιώνα) και απεικονίζει γυμνό άνδρα. Το άγαλμα σώζεται από το κεφάλι μέχρι το γόνατο της δεξιάς πλευράς, ενώ το αριστερό σκέλος λείπει. Το πρόσωπο έχει αφαιρεθεί εντελώς. Τμήματα των ποδιών τοποθετημένα πάνω σε βάση βρίσκονται δίπλα στο σώμα του αγάλματος. Εξαιρετική ήταν η εμπειρία των τεχνιτών στην αναγνώριση των συμπαγών όγκων μαρμάρων που υπήρχαν στο έδαφος οι οποίες θα κάλυπταν τις διαστάσεις των έργων που επρόκειτο να κατασκευάσουν.

View attachment 535878


View attachment 535879

Σε μικρή απόσταση βρίσκεται και το υδραγωγείο του Φλεριού, που στην αρχαϊκή και ρωμαϊκή εποχή μετέφερε νερό στην αρχαία πόλη της Νάξου. Αν και για την εποχή του ήταν μεγάλο έργο και η κατασκευή του χρειάστηκε πολλά χρόνια, στις ημέρες μας έχουν απομείνει κάτι λίγα ερείπια.

Για το τέλος αφήσαμε το Ιερό των Πηγών, λείψανα του οποίου εντοπίστηκαν μέσα σε ιδιωτικό ελαιώνα. Εδώ, υπήρχε λίθινος μονόχωρος Οίκος που είχε λατρευτική σχέση με τις πηγές και τα τριγύρω λατομεία. Μια θηλυκή θεότητα της βλάστησης και της γονιμότητας λατρευόταν στο Ιερό με έμπυρες θυσίες. Στο έδαφος ανοίγονταν αβαθείς λάκκοι μέσα στους οποίους συγκέντρωναν στάχτη και απομεινάρια από τις προσφορές. Αποκαλύφθηκε αγγείο που περιείχε 94 αστραγάλους αιγοειδών.

View attachment 535904

Ένα άλλο μικρό κτίριο εκτελούσε τον ρόλο του εργαστηρίου παραγωγής αντικειμένων για το Ιερό (πήλινα ειδώλια και αγγεία) και ένα αλώνι μαρτυρά την καλλιέργεια δημητριακών, εκτός της προφανούς καλλιέργειας ελαιόδεντρων.

View attachment 535905


View attachment 535955

Οι εκπλήξεις, όμως, δεν τελείωσαν με τις παραπάνω πληροφορίες, αλλά απίστευτες αποκαλύψεις μάς έδωσαν το τελειωτικό χτύπημα και μάς άφησαν άφωνους. Ακούστε, ακούστε τι άλλο συνέβαινε εδώ.

Παράλληλα με τη θεότητα που είχε υπό τον έλεγχό της τη βασική γεωργοκτηνοτροφική ασχολία των κατοίκων της περιοχής, υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι στο Ιερό αυτό λατρεύτηκαν και δύο ήρωες που προστάτευαν την άλλη, επίσης σημαντική δραστηριότητα στον χώρο, τη δύσκολη δηλαδή και επικίνδυνη δουλειά των λατόμων της πέτρας.

Η μυθολογία της περιοχής είναι συνδεδεμένη με τα αρχαία λατομεία μαρμάρου. Προστάτης των λατόμων κατά τους αρχαίους χρόνους ήταν ο «χεροδύναμος» Ηρακλής. Εδώ, όμως, φαίνεται ότι δύο δίδυμοι γίγαντες τον είχαν αντικαταστήσει σε αυτόν τον ρόλο. Μια επιγραφή του 4ου-3ου αιώνα π.Χ. που βρέθηκε στις Μέλανες αναφέρει ένα τέμενος (χώρο λατρείας) του Ώτου και του Εφιάλτη.

Η αρχαία παράδοση αναφέρει ότι οι δύο αυτοί ήρωες είχαν υπερφυσικές ιδιότητες. Μεγάλωναν γρήγορα και υπερβολικά, ενώ συγχρόνως μεγάλωνε και η αλαζονεία τους. Κατέληξαν να απειλούν με τη δύναμή τους τον Δία, ισχυριζόμενοι ότι θα ανέβουν πιο ψηλά από τον θρόνο του στον Όλυμπο, τοποθετώντας το ένα βουνό πάνω στο άλλο, και ότι θα ανατρέψουν την τάξη του κόσμου, κάνοντας τη θάλασσα στεριά και τη στεριά θάλασσα. Με λίγα λόγια σηκώθηκαν τα πόδια να χτυπήσουν το κεφάλι. Που πάτε βρε γατάκια να τα βάλετε με τον υπέρτατο!

Ο Δίας, για να απαλλαγεί από τον κίνδυνο, τους έστειλε στη Νάξο να αναζητήσουν τη μητέρα τους, η οποία βρισκόταν στο νησί ως τροφός του Διονύσου. Κάποια στιγμή, ενώ οι δίδυμοι κυνηγούσαν, σκότωσαν ο ένας τον άλλον με τέχνασμα της Θεάς Αρτέμιδας (δάκτυλος του Δία μού μυρίζει και εδώ). Οι γίγαντες ήταν άτρωτοι από όλους τους θνητούς και όλους τους υπόλοιπους Θεούς και μόνο με παρέμβαση της Αρτέμιδας μπορούσαν να εξοντωθούν.

Χορτασμένοι από εικόνες, ιστορία και μύθους ξεκινήσαμε για τον επόμενο προορισμό.

Τι ωραία περιγραφή! Αυτός ο κουρος ξαπλωμένος μέσα στο περιβόλι θα μου μείνει αξέχαστος...ήταν στην είσοδο κι ένα καλυβακι όπου ένα ζευγάρι γέρων έψηνε καφέ στους επισκέπτες κι ήταν σα φυλακες "του σκοτωμενου παλληκαριου". Έτσι μου είχε φανεί ο κουρος εκει.

 

[Klair]

Τι ωραία περιγραφή!

Σε ευχαριστώ για ακόμη μια φορά!

ήταν στην είσοδο κι ένα καλυβακι όπου ένα ζευγάρι γέρων έψηνε καφέ στους επισκέπτες

Είδαμε κάποια πινακίδα για ένα καφέ, αλλά δεν το επισκεφθήκαμε οπότε δεν γνωρίζω αν το συντηρεί ακόμη το ζευγάρι των ηλικιωμένων.

ήταν σα φυλακες "του σκοτωμενου παλληκαριου". Έτσι μου είχε φανεί ο κουρος εκει.

Υπέροχη αυτή η περιγραφή.

 

[Klair]

Κεφάλαιο 6ο
Ηρακλειά: Ένα ταξίδι πίσω στα παλιά, όταν ακόμη ήμασταν παιδιά!
17 Ιουλίου 2025​

Η 17η Ιουλίου ήταν, επιτέλους, μια ημέρα απαλαγμένη από τους δυνατούς αέρηδες που σφυροκοπούσαν το νησί της Νάξου, και όχι μόνο, το προηγούμενο διάστημα. Φαγωμένοι και με έτοιμες προμήθειες, φορτώσαμε όλα τα απαραίτητα στη μηχανή και ξεκινήσαμε για το Λιμάνι, όπου οχήματα και κόσμος είχαν αρχίσει να συγκεντρώνονται αναμένοντας την άφιξη του πλοίου, η οποία έγινε με μισάωρη καθυστέρηση, γεγονός για το οποίο είχαμε ενημέρωση από το εκδοτήριο των εισιτηρίων το προηγούμενο βράδυ.

Το πλοίο φόρτωσε γρήγορα και η πλεύση ξεκίνησε σε μια γαλήνια θάλασσα ξεμακραίνοντας από το Λιμάνι της Νάξου με τη φτερωτή συνοδεία αμέτρητων γλάρων, που πετούσαν με ταχύτητα και μαεστρία πάνω από τα αφρισμένα απόνερα του καραβιού.

Ούτε μια ώρα δεν είχε περάσει όταν «στριμωχτήκαμε» ανάμεσα στην Ηρακλειά και τη Σχοινούσα προσεγγίζοντας μετά από λίγο τον κόλπο του Αγίου Γεωργίου με την ξανθιά παραλία και τα τιρκουάζ νερά.

Έτοιμοι για να δέσουμε στο Λιμάνι της Ηρακλειάς.

Μόλις αποβιβαστήκαμε, ένα λευκό WELCOME σφηνωμένο στην κορυφή του πέτρινου λόφου μάς καλοδέχτηκε στο νησί.

Αντικρίζοντας από μακριά τον λιτό οικισμό του Αγίου Γεωργίου με την παρθένα παραλία, αυτομάτως, ταξίδεψα πίσω στον χρόνο και θυμήθηκα πως ήταν κάποτε τα περισσότερα νησιά, όταν ήμασταν νέοι και πρωτάρηδες, καθισμένοι πάνω σε sleeping bags στα καταστρώματα των καραβιών με κιθάρες και τραγούδια, όλοι μαζί-γνωστοί και άγνωστοι-να φτάνουμε μέσα στην άγρια νύχτα στη Μήλο ή στην Ίο ή στην Αμοργό. Τι ωραία χρόνια ήταν εκείνα! Πόσο απλά και ανόθευτα!

Πατώντας τα πόδια μου στην Ηρακλειά, από την πρώτη στιγμή, ένιωσα ότι το νησί κρατάει ακόμη τον χαρακτήρα εκείνου του τρόπου ζωής, της μαγευτικής απλότητας και της αυθόρμητης ανεμελιάς και χαλαρότητας. Τρεις μικροί οικισμοί-ο ένας εγκαταλελειμμένος-περιτριγυρισμένοι από το γαλαζοπράσινο Αιγαίο Πέλαγος με περιπατητικά μονοπάτια και ανοργάνωτες παραλίες είναι ένας μικρός παράδεισος για αυτούς που επιδιώκουν να βιώσουν, έστω και για λίγο, κάτι εναλλακτικό και πιο μοναχικό.

Βάλαμε σκοπό να γνωρίσουμε το νησί όσο καλύτερα μπορούσαμε, τουλάχιστον μέχρις εκεί που μπορούσαν να πατήσουν οι δύο μας τροχοί γιατί για πεζοπορίες ή βαρκάδες δεν υπήρχε ο απαιτούμενος χρόνος και έτσι, διασχίζοντας τον Άγιο Γεώργιο, βάλαμε πλώρη για ένα απομακρυσμένο σημείο του νησιού με το παράξενο όνομα Τουρκοπήγαδο ή Πηγάδι.

Το Τουρκοπήγαδο είναι ένα «φιόρδ» που καταλήγει σε μια βοτσαλωτή ερημική παραλία η οποία έχει θέα προς τη Σχοινούσα. Ανηφορίσαμε μέχρι τον οικισμό Παναγιά και στη συνέχεια σταματήσαμε στην άκρη του δρόμου για να απολαύσουμε από ψηλά τον κλειστό κόλπο με τα βαθυγάλαζα νερά.

Πιάνοντας την κατηφόρα για την παραλία «υποχρεωθήκαμε» σε μια ακόμα στάση για να περιεργαστούμε και να φωτογραφήσουμε ένα σκουριασμένο και από χρόνια συνταξιοδοτημένο σπαστικό πέτρας.

Ο δρόμος δεν φτάνει μέχρι κάτω, αλλά η απόσταση είναι σχεδόν αμελητέα μέχρι να προσεγγίσεις τα πεντακάθαρα κρυστάλλινα νερά. Η παραλία δεν είναι κάτι το ιδιαίτερο, έχει όμως φυσική σκιά από αλμυρίκια και τζιτζίκια που σε ξεκουφαίνουν με το τραγούδι τους. Δεν είχαμε προλάβει να στρώσουμε καλά-καλά τις πετσέτες μας όταν εμφανίστηκαν γύρω μας τέσσερα μικρά γατάκια αποζητώντας παρέα και χάδια από τους νέους επισκέπτες της παραλίας. Στον κορμό ενός αλμυρικιού υπήρχε καρφιτσωμένη μια πινακίδα που έγραφε ότι τα γατάκια φροντίζονται και ταΐζονται από τους κατοίκους του νησιού και ότι είναι ευπρόσδεκτη η υιοθεσία τους από όποιον το επιθυμεί.

Παραλία Τουρκοπήγαδο​

Χωρίς άλλη καθυστέρηση βούτηξα στα παγωμένα πεντακάθαρα νερά για να ανακουφιστώ από τη ζέστη του μεσημεριού και στη συνέχεια έκανα μια μικρή εξερεύνηση της περιοχής.

Φύγαμε από το Τουρκοπήγαδο με στόχο να ρίξουμε τις βουτιές μας στην παραλία Λιβάδι, τη μεγαλύτερη του νησιού με τα ρηχά γαλαζοπράσινα νερά, τη χρυσαφένια αμμουδιά και τα πολλά αλμυρίκια που προσφέρουν σκιά. Η παραλία βρίσκεται απέναντι από το ξερονήσι Βενετικό και είναι μια από τις πιο «βολικές» παραλίες της Ηρακλειάς αφού απέχει κάπου στα δύο χιλιόμετρα από το Λιμάνι και μπορεί να προσεγγιστεί εύκολα με τα πόδια.

(@psilos3 το Surfin Bird με θέα την παραλία Λιβάδι δεν λειτουργεί πια)

Ξερονήσι Βενετικό​

Παραλία Λιβάδι​

Δεν χρειάστηκε να στήσουμε την τέντα μας, αφού ο κόσμος ήταν λίγος και βρήκαμε απάγκιο κάτω από ένα αλμυρίκι που μάς προστάτεψε από τον καυτό ήλιο καθόλο το χρονικό διάστημα της παραμονής μας στο Λιβάδι.

Η θάλασσα είναι ρηχή και χρειάζεται κάμποσο περπάτημα για να βουτήξεις στα δροσερά νερά της. Εδώ, συναντήσαμε και κατασκηνωτές και γυμνιστές, εικόνες που μάς γύρισαν για ακόμη μια φορά στα χρόνια της νιότης μας όταν κατασκηνώναμε και εμείς στις τότε ερημικές παραλίες της Σερίφου και της Κιμώλου και βουτούσαμε όπως μάς γέννησε η μάνα μας στα παρθένα Αιγαιοπελαγίτικα νερά.

Ο οικισμός του Αγίου Γεωργίου, είναι ο σημαντικότερος της Ηρακλειάς. Πολύ περιποιημένος με όμορφα σπίτια με αυλές, με αιωνόβια πεύκα και πλούσιες βουκαμβίλιες πάνω σε κατάλευκους τοίχους. Λιτές ταβέρνες και καφέ βρίσκονται σε κεντρικά σημεία αποτελώντας καταφύγια για τους πεινασμένους και διψασμένους επισκέπτες. Σε ένα όμορφο καφέ άφησα τον Α. να απολαύσει τον απογευματινό καφέ του και εγώ κίνησα για να εξερευνήσω κάθε φανερή και κρυφή γωνιά του οικισμού.

Η Ηρακλειά ή Αρακλειά και κατά τον Μεσαίωνα Ηρακλείτσα, διατηρεί το όνομά της από αρχαιοτάτων χρόνων. Τα αξιόλογα αρχαιολογικά ευρήματα τα οποία βρίσκονται τώρα σε μουσεία μαρτυρούν ότι το νησί είχε σημαντική ανάπτυξη από το 3200-1000 π.Χ. όταν άκμασε ο Κυκλαδικός Πολιτισμός. Υπήρξαν και περίοδοι κατά τις οποίες η Ηρακλειά ήταν ερημωμένη εξαιτίας των επιδρομών των πειρατών. Προς το τέλος του 18ου αιώνα και μέχρι το 1826, το μεγαλύτερο τμήμα του νησιού είχε καταστεί άγονο με ελάχιστα καλλιεργήσιμα χωράφια (μετόχια) για τις ανάγκες των μοναχών του μοναστηριού της Χοζοβιώτισσας της Αμοργού. Είναι γνωστό ότι η Ηρακλειά ανήκε στην ιδιοκτησία του μοναστηριού. Το έτος 1826 ξεκίνησε η παράνομη εποίκηση μερικών κατοίκων της Αιγιάλης Αμοργού οι οποίοι άρχισαν να εκχερσώνουν το νησί. Το 1831, όμως, το Μοναστήρι επέτρεψε και σε άλλους Αιγιαλίτες να έρθουν στην Ηρακλειά και υπέγραψε μαζί τους συμβόλαιο δεκαετούς διάρκειας με δικαίωμα κατοχής και εκμετάλλευσης της γης και κατανομής των προϊόντων κατά 50%.

Η αμμουδιά του οικισμού του Αγίου Γεωργίου είναι αγαπητή σε ντόπιους, αλλά και σε επισκέπτες. Είναι ένα σημείο συνάντησης και παιχνιδιού, είναι το μέρος για την πρώτη αλλά και την τελευταία βουτιά της ημέρας. Το νερό είναι πολύ δροσερό, ανακουφιστικό και η άμμος απαλή σαν πούδρα. Εδώ, έκανα και εγώ την τελευταία μου βουτιά θέλοντας να κρατήσω για πάντα στα μάτια μου τις εικόνες ενός παραδείσου που αντιστέκεται ακόμη και να αποθηκεύσω στο μυαλό μου τη χαλαρότητα και το άδειασμα από κάθε περίπλοκη σκέψη.

Ποιος ξέρει για πόσο ακόμη θα έχουμε την πολυτέλεια να συναντάμε εικόνες ξεχασμένες στο παρελθόν, πρόσωπα χαμογελαστά γεμάτα προσμονή καθώς ανοίγει η μπουκαπόρτα του πλοίου και ηλιοκαμένα κορμιά να γίνονται ένα με την καυτή άμμο απορροφώντας την ενέργεια που μόνο η σμίξη με τη γη μπορεί να σου μεταδώσει.

Ο επίλογος της εκδρομής γράφτηκε στον οικισμό της Παναγιάς, πρωτεύουσα της Ηρακλειάς. Να και ένα νησί του οποίου η πρωτεύουσα δεν ονομάζεται Χώρα.

Βρίσκεται στη μέση του νησιού και απαρτίζεται από μια χούφτα σπίτια και μια εκκλησία. Η φύση τριγύρω είναι άγρια, θαμνώδης και πέτρινη, γεμάτη βότανα και μυρωδικά. Περπατώντας στα δρομάκια επικρατούσε απόκοσμη ησυχία. Ο οικισμός είναι χτισμένος σε μια ράχη κάτω από την κορυφή του βουνού Πάπα και προσφέρει ανεμπόδιστη θέα.

Το χωριό ζωντανεύει μετά τη δύση του ήλιου όταν καταφθάνουν εδώ πεινασμένοι επισκέπτες για να δειπνήσουν στο ψητοπωλείο της «Δροσιάς» κάτι που θα πράτταμε και εμείς μετά το πέρας της βόλτας μας στην Παναγιά.

Η γραφική Παναγιά είναι μια λιτή κυκλαδίτικη πρωτεύουσα με καλντερίμια, λευκά κυβόσχημα σπιτάκια, όχι μόνο με μπλε, αλλά και με κίτρινες πινελιές σε πόρτες και παράθυρα και με λουλουδιασμένες αυλές.

Από τον αυλόγυρο την ομώνυμης εκκλησίας είδαμε τον χρυσαφένιο ήλιο να γέρνει προς τη δύση του.

Υπάρχουν οκτώ διαμορφωμένα μονοπάτια στην ενδοχώρα που περιλαμβάνονται στο Δίκτυο Natura 2000. Κάποια από αυτά τα μονοπάτια ξεκινούν από την Παναγιά. Ένα οδηγεί, μετά από πεζοπορική διαδρομή μιας ώρας και κάτι, στον Άγιο Ιωάννη το μεγαλύτερο σπήλαιο των Κυκλάδων με πολλαπλούς θαλάμους με εντυπωσιακούς σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Ο μύθος λέει, ότι από τις πέτρες που πέταγε από το σπήλαιο ο Κύκλωπας Πολύφημος στον Οδυσσέα, δημιουργήθηκαν οι δύο βραχονησίδες της Ηρακλειάς, γνωστές ως Αβελονήσια.

Είχε έρθει η ώρα του φαγητού. Στην όμορφη αυλή της Δροσιάς με τις συκιές και τις βεραμάν καρέκλες γευτήκαμε νοστιμιές που δύσκολα θα λησμονήσουμε.

Πλησίαζε η ώρα της επιστροφής στη Νάξο. Κατηφορίσαμε προς τον Άγιο Γεώργιο και αράξαμε στο Λιμάνι πιάνοντας θέση σε ένα παγκάκι ατενίζοντας την ακυμάτιστη θάλασσα και τα δεμένα πλεούμενα.

Το πλοίο φάνηκε στην ώρα του και κάνοντας στροφή για να δέσει έκλεισε με τον όγκο του όλο το στόμιο του κλειστού κόλπου.

Τα φώτα άρχισαν να ανάβουν διαδοχικά, το ένα μετά το άλλο, καθώς απομακρυνόμασταν από το Λιμάνι.

Στο βάθος του ορίζοντα το πορτοκαλοκόκκινο χρώμα του δειλινού δεν είχε ξεθωριάσει και δεν έφυγε από το πλάνο μας παρά μόνο σαν έπεσε το βαθύ σκοτάδι.

Μπήκαμε στο διαμέρισμα λίγο πριν τις 23:00 κουρασμένοι, αλλά πανευτυχείς και πλήρως ικανοποιημένοι για αυτό το δώρο που είχαμε προσφέρει στους εαυτούς μας.

 

[psilos3]

Φανταστικό το οδοιπορικό στην Ηρακλειά.
Τι να πει κανείς για τις Μικρές Κυκλάδες, εξαιρώντας το Κουφονήσι βλέπεις πράγματα μιας άλλης Ελλάδας.
Μου φαίνεται από τις εικόνες σου @Klair πως δεν έχει αλλάξει τίποτα από την προ δεκαετίας πλέον επίσκεψη μου.

 

[Klair]

Φανταστικό το οδοιπορικό στην Ηρακλειά.

Πράγματι, το ευχαριστηθήκαμε στο έπακρο!

Τι να πει κανείς για τις Μικρές Κυκλάδες, εξαιρώντας το Κουφονήσι βλέπεις πράγματα μιας άλλης Ελλάδας.

Το 2004 που είδα το Κουφονήσι ήταν ακόμη «άλλη Ελλάδα». Πρέπει να σπεύσω για Σχοινούσα και Δονούσα όσο ακόμη παραμένουν και αυτές «άλλη Ελλάδα».

Μου φαίνεται από τις εικόνες σου @Klair πως δεν έχει αλλάξει τίποτα από την προ δεκαετίας πλέον επίσκεψη μου.

Χαίρομαι πάρα, μα πάρα πολύ για αυτό και εύχομαι και ελπίζω να αντισταθεί στη λαίλαπα της «ανάπτυξης» και στην αρπαχτή της ομπρελοξαπλώστρας.

 

[varioAthens]

@Klair με εκπλησσεις! Οχι μονο γιατι ειχες αποκλεισει τη Ναξο (που την εχω αρκετα ψηλα) απο τη λιστα ενδιαφεροντων σου αλλα και γιατι μας προεκυψες easy rider

 

[Klair]

@Klair με εκπλησσεις! Οχι μονο γιατι ειχες αποκλεισει τη Ναξο (που την εχω αρκετα ψηλα) απο τη λιστα ενδιαφεροντων σου

Αγαπημένη @varioAthens Είμαι παιδί των εκπλήξεων Ούτε να τη δω, ούτε να την ακούσω δεν ήθελα, μυστήρια πράγματα, αλλά τελικά ενέδωσα και πήγα.

αλλα και γιατι μας προεκυψες easy rider

Ήμουν, είμαι και θα είμαι πάντα easy rider! Απλά, όταν αποκτάς παιδί κάποια πράγματα μπαίνουν στον πάγο για κάποια χρόνια και μετά σιγά-σιγά ξεπαγώνουν!

Σίφνος, Αύγουστος 1982-Δώσε προσοχή στη σκούπα-μαλλί ​

Πάρος, Πάσχα 1985

Σχοινιάς-Δικαστικά, Ιούλιος 1986
​

Και φέτος, πάλι με μηχανή θα πάω καλοκαιρινές διακοπές

 

[varioAthens]

Πωπω ρε συ... τι ωραιες φωτογραφιες ρετρό... και τι ωραια χρονια: "βγαζουν" μια ελευθερια που δεν υπαρχει πια...

 

[Klair]

και τι ωραια χρονια: "βγαζουν" μια ελευθερια που δεν υπαρχει πια...

Έτσι!! Τα λέω και ‘γώ στην ιστορία!