Ιράν Ταξιδεύοντας στο Ιράν σε περίοδο πριν από τον πόλεμο

[YiannisTS]

ενώ μπορεί να με καθυστερήσει και το γεγονός πως την προσεχή περίοδο θα λείπω για κάποια διαστήματα από τη βάση μου.

Take your time!

 

[erodios]

Ημέρα 1η: Στον δρόμο για την Τεχεράνη​

Η πολυαναμενόμενη ημέρα για το ταξίδι μας έφτασε. Με έτοιμες τις αποσκευές από την προηγούμενη ημέρα ξεκινήσαμε για το Ελευθέριος Βενιζέλος, όπου θα συναντούσαμε τον αρχηγό της εκδρομής για τα πρώτα διαδικαστικά. Οι αρχικές οδηγίες ήταν οι αναμενόμενες για εκείνη την εποχή και αφορούσαν τα μέτρα για τον κορωνοϊό. Οι πλήρως εμβολιασμένοι ταξιδιώτες μπορούσαμε να μπούμε ελεύθερα στο Ιράν με το ψηφιακό πιστοποιητικό της ΕΕ, ενώ για τους μη εμβολιασμένους χρειαζόταν αρνητικό τεστ PCR 72 ωρών πριν από την είσοδο. Πιο σημαντικές από αυτές όμως, ήταν οι οδηγίες για τους κανόνες ρουχισμού. Ο ενδυματολογικός κώδικας του Ιράν δεν επέτρεπε τα σορτς στους άντρες. Οι γυναίκες αντίστοιχα όφειλαν να έχουν καλυμμένα τα μαλλιά τους με μαντήλι και τα ρούχα τους να είναι τέτοια, έτσι ώστε να μην εκτίθεται γυμνό το σώμα τους ή να διαγράφονται οι καμπύλες του σώματός τους.

Πρέπει να σημειώσω ότι παρόλο είχα ήδη ταξιδέψει και σε άλλες μουσουλμανικές χώρες, ήταν η πρώτη φορά που είχα τη διάθεση να μελετήσω όλες τις εκδοχές της γυναικείας ισλαμικής αμφίεσης. Το βασικότερο “αξεσουάρ” από όλα, ως σύμβολο σεμνότητας και πίστης, με υποχρεωτική από τον νόμο καθολική εφαρμογή για όλες τις γυναίκες στο Ιράν ήταν το χιτζάμπ, δηλαδή η ισλαμική μαντήλα που καλύπτει το κεφάλι, τα μαλλιά και τον λαιμό των γυναικών, αλλά αφήνει ελεύθερο το πρόσωπο. Το χιτζάμπ μπορούσε να συνδυαστεί από όσες γυναίκες ήθελαν με ένα πέπλο που καλύπτει το πρόσωπο, αφήνοντας μόνο τα μάτια ελεύθερα, οπότε τότε αναφερόμαστε στο νικάμπ. Εκτός από τα προηγούμενα, συνηθισμένο στο Ιράν ήταν και το τσαντόρ, δηλαδή ένας παραδοσιακός ολόσωμος μανδύας, ανοιχτός μπροστά και σε μαύρο χρώμα πλέον στις ημέρες μας, με το οποίο βλέπουμε στην τηλεόραση να είναι ντυμένες οι ιρανές που διαδηλώνουν υπέρ του καθεστώτος. Σημειώνω πάντως ότι στην περίοδο της επίσκεψής μας δεν ήταν η πλειονότητα των γυναικών με αυτήν την αμφίεση. Οι περισσότερες αρκούνταν στο χιτζάμπ, ενώ ορισμένες συνέχιζαν την προσωπική τους επανάσταση, μετά τις πρόσφατες γενικευμένες διαμαρτυρίες, αγνοώντας το ή τουλάχιστον μην επιδεικνύοντας ιδιαίτερη φροντίδα για την απόκρυψη όλης της κόμης τους. Τέλος, υπάρχει και η περιβόητη μπούργκα, που καλύπτει τα πάντα από την κορυφή έως τα νύχια και την έχουμε συνδέσει με το καθεστώς των Ταλιμπάν, αλλά ευτυχώς δεν φαίνεται να ανήκει στον ενδυματολογικό κώδικα των γυναικών στο Ιράν.

Γνωρίζοντας από πριν όλα αυτά, είχα στουμπώσει μέσα στη βαλίτσα της κόρης μου μπόλικα μαντήλια και ριχτές πουκαμίσες για να τις φορά πάνω από το παντελόνι της, ώστε να μην αντιβαίνουμε στους θρησκευτικούς κανόνες της χώρας που θα ταξιδεύαμε. Η ίδια, βγάζοντας ίσως την αντίδραση της νεότητας, αναρωτιόταν γιατί εμείς δεχόμαστε π.χ. τις μετανάστριες με μαντήλα όταν έρχονται στη χώρα μας, ενώ εμείς δεν μπορούμε να πάμε στις χώρες τους χωρίς αυτήν. Η δική μου θέση βέβαια είναι διαφορετική. Ασχέτως με τις πεποιθήσεις μου, θεωρώ υποχρέωσή μου και φροντίζω να μην προσβάλλω τα ήθη των κοινωνιών στους τόπους που επισκέπτομαι.

Αφού λοιπόν τσεκάραμε τις αποσκευές και τα εισιτήριά μας, επιβιβαστήκαμε στην πτήση της Turkish Airlines, που με ενδιάμεση στάση στην Κωνσταντινούπολη έφτανε στην Τεχεράνη μες στα άγρια χαράματα. Όταν προσγειωθήκαμε, ούτε οι πρώτοι πετεινοί καλά καλά δεν είχαν ξυπνήσει για να λαλήσουν! Στο αεροδρόμιο πάντως μας υποδέχτηκαν οι εικόνες των Αγιατολάχ Χομεϊνί και Χαμενεϊ που υπήρχαν, όπως άλλωστε και σε έναν προθάλαμο του ξενοδοχείου μας, στο βάθος του οποίου υπήρχε και μια άλλη επιγραφή που υπενθύμιζε την υποχρέωση της χρήσης του χιτζάμπ.

Ευτυχώς, σε συνεννόηση με το πρακτορείο μας, το καθόλα ευγενικό προσωπικό του ξενοδοχείου μάς περίμενε για να μας προσφέρει πρωινό. Αφού φάγαμε και αφήσαμε προσωρινά τις βαλίτσες μας στους γκρουμ, ώστε να τις διευθετήσουν όταν ερχόταν η κατάλληλη ώρα, επιβιβαστήκαμε στο πούλμαν για να ξεκινήσουμε τη γνωριμία μας με την πρωτεύουσα του Ιράν.


Γέφυρα Tabiat, Πύργος Milad, Πύργος Azadi

Η Τεχεράνη είναι μια πόλη που σήμερα έχει σχεδόν 10.000.000 κατοίκους. Εκτός από τους Πέρσες υπάρχει στην πόλη σημαντικός πληθυσμός Αζέρων, καθώς και διάφορες άλλες μικρότερες κοινότητες. Κυρίαρχη γλώσσα είναι τα φαρσί, ενώ ως προς το θρήσκευμα η πλειονότητα των κατοίκων είναι σιίτες. Η Τεχεράνη έγινε πρωτεύουσα του Ιράν στα τέλη του 18ου αι. και διαμορφώθηκε σε μια σύγχρονη μητρόπολη από τον Ρεζά Χαν, τον ηγέτη της δυναστείας των Παχλεβί, στην περίοδο 1921-1941. Βρίσκεται σε υψόμετρο 1.200 μέτρων στους νότιους πρόποδες της οροσειράς Αλμπόρζ, η οποία δεσπόζει επιβλητικά στα βόρεια της πόλης, με την ψηλότερη κορυφή της να φτάνει τα 5.671 μέτρα.

Αυτό το φυσικό τείχος, που διαχωρίζει το ιρανικό υψίπεδο από τις ακτές της Κασπίας, θα πηγαίναμε αρχικά να ατενίσουμε από τη μήκους 270 μέτρων γέφυρα Tabiat, η οποία έχει βραβευθεί διεθνώς με σημαντικές διακρίσεις αρχιτεκτονικής. Η τριών επιπέδων μεταλλική πεζογέφυρα αποτελεί από το 2014 που εγκαινιάστηκε ένα από τα σύγχρονα τοπόσημα της πόλης.

Το όνομά της μεταφράζεται σε γέφυρα της φύσης και συνδέει δύο σημαντικά πάρκα της Τεχεράνης, εκατέρωθεν του κεντρικού αυτοκινητόδρομου Modarres. Η γύρω περιοχή είναι αναβαθμισμένη, διαθέτοντας σύγχρονα και ακριβά συγκροτήματα με ζώνες πρασίνου.

Επόμενοι σταθμοί της ημέρας μας θα ήταν τα ανάκτορα Niavaran, το συγκρότημα SaadAbad, το μαυσωλείο Imamzadeh Saleh και το παζάρι Tajrish.

Προηγουμένως όμως είχαμε κάνει μια σύντομη στάση για να φωτογραφίσουμε τον πύργο Milad, που με 435 μ. αποτελεί τον ψηλότερο πύργο στο Ιράν και έναν από τους υψηλότερους πύργους τηλεπικοινωνιών παγκοσμίως. Εκεί επίσης βρίσκεται το Διεθνές Συνεδριακό και Εμπορικό Κέντρο της Τεχεράνης. Μολονότι ο σχεδιασμός τού Μιλάντ ξεκίνησε με το πρόγραμμα εκμοντερνισμού του Σάχη Μοχαμάντ Ρεζά, ο πύργος ολοκληρώθηκε το 2007 και παρουσιάστηκε από το νέο καθεστώς με το σύνθημα «Ο παράδεισος είναι κοντά» ως αντίπαλο δέος για τον πύργο Αζαντί.

Ο εμβληματικός πύργος Azadi, που σημαίνει πύργος της ελευθερίας, βρίσκεται στην ομώνυμη πλατεία στη δυτική είσοδο της πόλης και συνιστά το χιλιόμετρο μηδέν της. Παρόλο που δεν τον επισκεφτήκαμε την ίδια ημέρα, είναι προτιμότερο να αναφερθώ τώρα σε αυτό το μνημείο κατατεθέν της Τεχεράνης. Ο πύργος έχει ύψος 45 μ. και χτίστηκε το 1971 από τον Σάχη για τον εορτασμό των 2.500 χρόνων της Περσικής Αυτοκρατορίας. Είναι εξολοκλήρου καλυμμένος από λευκό μάρμαρο και αποτελεί τμήμα ενός πολιτιστικού συγκροτήματος με υπόγειο μουσείο. Συνδυάζει την ισλαμική αρχιτεκτονική με το στυλ της δυναστείας των Σασσανιδών (224-651 μ.Χ.), που ήταν η τελευταία προϊσλαμική αυτοκρατορία της Περσίας.

Όταν επισκεφτήκαμε αυτό το μνημείο σύμβολο της πόλης αλλά και ολόκληρου του Ιράν, υπήρχαν ακόμα στην πλατεία μπροστά και γύρω από τον πύργο διάφορα γλυπτά, ανάμεσα στα οποία ήταν κάποια μεγάλα διακοσμημένα αβγά. Αυτά τοποθετούνται κάθε χρόνο στον χώρο της πλατείας κατά την εαρινή ισημερία ως μέρος των εορτασμών του Νορούζ, δηλαδή της Περσικής Πρωτοχρονιάς που σηματοδοτεί την άνοιξη και το νέο έτος στο ιρανικό ημερολόγιο.

Η περίοδος της επίσκεψής μας συνέπεσε με τον εορτασμό του Ραμαζανιού και γενικότερα υπήρχαν ποικίλα στολίδια σε διάφορους δρόμους και πλατείες της πόλης, ενώ δεν έλειπαν από τη δημόσια θέα οι προσωπογραφίες του διδύμου των Αγιατολάχ. Παρεμπιπτόντως το Ραμαζάνι επρόκειτο να μεταβάλει το πρόγραμμα των επισκέψεων της μεθεπόμενης ημέρας μας.

​

 

[erodios]

Μνημεία και αξιοθέατα της Τεχεράνης: Ανάκτορα Niavaran, Συγκρότημα SaadΑbad, Μαυσωλείο Imamzadeh Saleh, Παζάρι Tajrish

Συνεχίσαμε την πορεία μας προς τα ανάκτορα Νιαβαράν. Πρόκειται για ένα αρχιτεκτονικό σύμπλεγμα στα βόρεια της Τεχεράνης, που σε μια έκταση 110 στρεμμάτων περιλαμβάνει τα ανάκτορα των δυναστειών Κατζάρ (18ος-19ος αι.) και Παχλεβί (1925-1979). Μπορεί εκεί να περιηγηθεί κανείς στον ιστορικό κήπο, στα μουσεία βιβλιοθήκης και έργων τέχνης, καθώς και στα παλάτια Sahebgharanieh της εποχής των Κατζάρων και Niavaran, που ήταν το κύριο παλάτι όπου ζούσε ο Σάχης με την οικογένειά του από τη δεκαετία του 1960, οικοδομημένο με συνδυασμένη μοντέρνα και ιρανική αρχιτεκτονική.

​

Στο ισόγειο του Νιαβαράν βρίσκονται, εκτός από την κεντρική αίθουσα υποδοχής με την μηχανικά ανοιγόμενη οροφή, διάφορες άλλες αίθουσες όπως τραπεζαρίες και σαλόνια, ενώ στον όροφο φιλοξενούνταν τα υπνοδωμάτια του Μοχαμάντ Ρεζά και της Φαρά, καθώς και τα δωμάτια των παιδιών τους. Οι χώροι είναι διακοσμημένοι με πολύτιμα περσικά χαλιά, πίνακες ζωγραφικής, πορσελάνες και κρύσταλλα. Η βασιλική οικογένεια, φεύγοντας από το Ιράν κατά την Ισλαμική Επανάσταση, άφησε τα πάντα πίσω της μέσα στο ανάκτορο, προσδοκώντας ίσως την επιστροφή της. Όμως, ο Μοχαμάντ Ρεζά, δεύτερος και τελευταίος Σάχης της δυναστείας Παχλεβί, εγκατέλειψε οριστικά τη χώρα στις 16 Ιανουαρίου 1979, σηματοδοτώντας το τέλος της μοναρχίας.

Δυστυχώς, λόγω των μέτρων για την πανδημία του κορωνοϊού δεν μπορέσαμε να επισκεφτούμε στη συνέχεια το Θησαυροφυλάκιο των Εθνικών Κοσμημάτων, που βρίσκεται μέσα στο κτήριο της Κεντρικής Τράπεζας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, καθώς με απόφαση της κυβέρνησης παρέμενε ακόμα κλειστό. Στο Εθνικό Θησαυροφυλάκιο, που είναι από τα πιο εντυπωσιακά όλου του κόσμου, φυλάσσονται ανεκτίμητα κοσμήματα, πολύτιμοι λίθοι, στέμματα, σπαθιά και βασιλικά κειμήλια της περσικής αυτοκρατορίας και των δυναστειών των Σάχηδων.

Κατευθυνθήκαμε όμως στο ανακτορικό συγκρότημα Σαανταμπάντ, το οποίο χτίστηκε από τη δυναστεία Κατζάρ. Το 18 κτηρίων συγκρότημα περιλαμβάνει επίσης μεγάλη δασική έκταση, κήπους, παραδοσιακές δεξαμενές, βασιλικές κατοικίες, που σήμερα λειτουργούν ως εκθεσιακοί χώροι και μουσεία.

​

Εκεί υπήρχε ένα άγαλμα, που απαντάται συχνά στους δημόσιους χώρους στο Ιράν και απεικονίζει τον Αράς τον Τοξότη, μια θρυλική μορφή της περσικής μυθολογίας, ο οποίος θυσίασε τη ζωή του ρίχνοντας με όλη του τη δύναμη ένα βέλος που καθόρισε τα σύνορα μεταξύ Περσίας και Τουράν. Αριστερά από το άγαλμα διακρίνεται μια ανθισμένη μανόλια.

​

Τη δεκαετία του 1920 το συγκρότημα αποτέλεσε την κατοικία του Σάχη Ρεζά Παχλεβί, ο οποίος έκανε σημαντικές επεκτάσεις, ενώ ο γιος του Μοχαμάντ Ρεζά κατοίκησε αρχικά σε αυτό πριν μεταφερθεί στο Νιαβαράν.

Παρόλο που μετά την ισλαμική επανάσταση οι χώροι τού ανακτόρου μετατράπηκαν σε μουσειακούς, πρέπει να ομολογήσω ότι σε γενικές γραμμές τα παλάτια δεν με εμπνέουν ως τόποι επίσκεψης. Έτσι, βγάζοντας ράθυμα μερικές φωτογραφίες, ανέμενα να πάμε στον επόμενο τόπο περιήγησής μας στην περιοχή Τατζρίς. Φτάνοντας στην πλατεία Τατζρίς, απαντήσαμε επιτέλους μια γειτονιά που θύμιζε τη ζωή σε μια ανατολίτικη πόλη. Πλήθος κόσμου κυκλοφορούσε και ψώνιζε στα τριγύρω μαγαζάκια.

Εμείς κατευθυνθήκαμε προς την είσοδο του μαυσωλείου Imamzadeh Saleh. Αρχικά υπήρξε μια αναστάτωση, επειδή ο υπεύθυνος ελέγχου της εισόδου δεν επέτρεψε στις γυναίκες του γκρουπ να μπουν μέσα. Ή τουλάχιστον έτσι νομίσαμε. Η πραγματικότητα, την οποία θα έπρεπε να συνηθίσουμε από τότε και στο εξής για όλες τις ανάλογες επισκέψεις μας, ήταν πως οι γυναίκες έμπαιναν από διαφορετική είσοδο σε αυτούς τους χώρους. Ειδικά δε μέσα στα τεμένη οι χώροι προσευχής ήταν πλήρως διαχωρισμένοι.

Σε αυτό το μαυσωλείο, που χρονολογείται από τον 12ο αι., βρίσκεται ο τάφος του Ιμαμζαντέχ Σαλέχ, γιου του έβδομου σιίτη ιμάμη Musa ibn Jafar. Στους χώρους του, με την αυλή, το κεντρικό κτήριο, το τζαμί και τον τρούλο, έχουν επίσης ταφεί εξέχουσες προσωπικότητες του Ιράν. Συνιστά ένα από τα δημοφιλή θρησκευτικά προσκυνήματα, που καθημερινά δέχεται πλήθος πιστών.

Βγαίνοντας από το μαυσωλείο με πλησίασε ένας Ιρανός και εκπλήσσοντάς με, μου προσέφερε ένα πακέτο αλάτι. Η πρώτη απάντηση που πήρα, όταν ρώτησα σχετικά τον ξεναγό μας, ήταν πως πρόκειται για μια παλιά συνήθεια, που μοιάζει με τη δική μας προσφορά κολλύβων. Η πλήρης ωστόσο ερμηνεία είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα και ανάγεται στο μακρινό παρελθόν, τότε που η διαδρομή για το Τατζρίς στη διάρκεια του χειμώνα ήταν πολύ δύσκολη λόγω των χιονοπτώσεων. Οι προσκυνητές λοιπόν εκείνα τα χρόνια έφερναν μαζί τους αλάτι, που το σκόρπιζαν για να καθαριστεί το μονοπάτι που θα χρησιμοποιούσαν οι επόμενοι, δημιουργώντας έκτοτε το σημερινό έθιμο, που τηρείται από τους Ιρανούς ως μέρος των όρκων και των προσευχών τους.

Μετά το μαυσωλείο σειρά είχε η χαρά της ψυχής μου, αφού θα πηγαίναμε σε μια από τις πιο ζωντανές και ιστορικές αγορές της Τεχεράνης, που είναι μικρογραφία του μεγάλου παζαριού της. Το παραδοσιακό Tajrish Bazzar διατηρεί μια παλιού τύπου αίσθηση, προσφέροντας μια αυθεντική εμπειρία. Γεμάτο όμορφα χρώματα και μυρωδιές, φημίζεται για τα φρέσκα τρόφιμα, τα μπαχαρικά, τους ξηρούς καρπούς, τα γλυκά και τα παραδοσιακά χειροτεχνήματα. Γενικά το Ιράν δεν επρόκειτο να με αφήσει παραπονεμένο σε αυτόν τον τομέα. Όπου κι αν πηγαίναμε υπήρχαν εξαιρετικά παζάρια, που επιπρόσθετα παρουσίαζαν αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον, αφού ήταν πλινθόκτιστα με σκεπαστούς τοξωτούς ή καμαροειδείς διαδρόμους εκατοντάδων μέτρων.

​

Μετά την όμορφη ημερήσια περιήγησή μας επιστρέψαμε αρκετά εξουθενωμένοι στο ξενοδοχείο μας. Η κούραση δεν ήταν τόσο από την πολύωρη ξενάγηση, αφού η περιπλάνηση σε όλα αυτά τα μνημεία και τα αξιοθέατα μας αναζωογονούσε, αλλά από την εξάντληση λόγω της περίεργης ώρας της πτήσης μας και της αϋπνίας. Έτσι, μετά το φρεσκάρισμα και το δείπνο μας στο ξενοδοχείο, δεν είχα ιδιαίτερη διάθεση για νυκτερινή έξοδο, πέρα από μια μικρή βόλτα στη γύρω περιοχή.

Γι’ αυτόν τον λόγο, σαν συνέχεια των εικόνων του παζαριού και ελλείψει άλλων νυκτερινών φωτογραφιών, νομίζω πως είναι μια καλή ευκαιρία να παραθέσω κάποιες βραδινές εικόνες μαζί με άλλες από τις ημέρες που ήμαστε στο Ιράν, οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια θεματική ενότητα με τίτλο “Πλανόδιοι μικροπωλητές”. Ανάμεσα στους μικροπωλητές βρίσκονται κάποιοι ανήλικοι με απασχόληση ακόμα και τη μέτρηση του βάρους των περαστικών. Πέρα από τα διάφορα σχόλια που θα μπορούσαν να γίνουν για αυτό το θέμα, δεν παύει όλα τα λεφτά κυριολεκτικά να είναι ο πιτσιρικάς που χειρίζεται το μάτσο με τα χαρτονομίσματα στα χέρια του. Κάποιες από αυτές τις φωτογραφίες δεν είναι δικές μου και έχουν τραβηχτεί από άλλο άτομο του γκρουπ.

​

​

 

[exploring]

Συγχαρητήρια για την σκίαση των προσώπων.

 

[YiannisTS]

τα υπνοδωμάτια του Μοχαμάντ Ρεζά και της Φαρά

Χλίδα ο Ρεζάς. Του δικού μας δεν πιάνουν μία. Αλλά αυτός κατάφερε και πήρε τα "πράγματά" του με container...

οι γυναίκες έμπαιναν από διαφορετική είσοδο σε αυτούς τους χώρους

Στο Αζερμπαϊτζάν, σε όλη την επικράτεια, και στο πιο απομακρυσμένο χωριό, σε κανένα τζαμί δεν υπήρχε αυτό. Όλοι έμπαιναν από την ίδια είσοδο, απλά αλλού πήγαιναν οι γυναίκες και αλλού οι άντρες. Κάτι τέτοιο ισχύει και στις ελληνικές εκκλησίες αλλά πλέον έχει ατονίσει ο διαχωρισμός αυτός.

μια από τις πιο ζωντανές και ιστορικές αγορές της Τεχεράνης

Τα πολύχρωμα παζάρια είναι μοναδικά!

Συγχαρητήρια για την σκίαση των προσώπων.

Θα συμφωνήσω, θα αρχίσω να το εφαρμόζω κι εγώ.

Πανέμορφες εικόνες από πανέμορφα κτήρια. Άντε να δούμε πόσα και ποια θα την βγάλουν καθαρή!

 

[erodios]

Συγχαρητήρια για την σκίαση των προσώπων.

Σ' ευχαριστώ πολύ. Το θεωρώ αυτονόητο και το κάνω πάντα.

Χλίδα ο Ρεζάς. Του δικού μας δεν πιάνουν μία. Αλλά αυτός κατάφερε και πήρε τα "πράγματά" του με container...

Στο Αζερμπαϊτζάν, σε όλη την επικράτεια, και στο πιο απομακρυσμένο χωριό, σε κανένα τζαμί δεν υπήρχε αυτό. Όλοι έμπαιναν από την ίδια είσοδο, απλά αλλού πήγαιναν οι γυναίκες και αλλού οι άντρες. Κάτι τέτοιο ισχύει και στις ελληνικές εκκλησίες αλλά πλέον έχει ατονίσει ο διαχωρισμός αυτός.

Ναι, φυσικά το θυμάμαι να τηρείται με ευλάβεια τα παλιότερα χρόνια. Αριστερά οι άντρες και δεξιά οι γυναίκες. Στο Ιράν όμως συνάντησα μια πιο απόλυτη κατάσταση. Σε κάποια τεμένη υπήρχε μέχρι και ξύλινο διαχωριστικό του ναού για τους άντρες και τις γυναίτες.

 

[erodios]

Ημέρα 2η: Μουσείο Χαλιών, Εθνικό Μουσείο Ιράν, Παλάτι Γκολεστάν και κάποια απρόοπτα

Η δεύτερη ημέρα στην Τεχεράνη ξημέρωσε, βρίσκοντάς μας ανανεωμένους μετά από έναν επιτέλους απρόσκοπτο ύπνο. Ευτυχώς, γιατί στο σημερινό πρωινό θα είχαμε να επισκεφτούμε κάποια μουσεία, ενώ αργότερα θα πηγαίναμε στο παλάτι Γκολεστάν, γνωστό και ως “Παλάτι των Ρόδων”.

Βγαίνοντας από το ξενοδοχείο, είδαμε τον κόσμο να έχει ήδη ξεκινήσει τις ασχολίες του. Προχωρώντας, εντύπωση μου έκανε ότι σε πολλά σημεία της Τεχεράνης, αλλά και όλων των υπόλοιπων πόλεων που επισκεφτήκαμε, υπήρχαν μνημεία με πορτρέτα ηρώων του Ιράν, κυρίως από τον πόλεμο της δεκαετίας του ‘80 με το Ιράκ. Τέτοιες εικόνες κοσμούσαν και μεγάλες λεωφόρους κατά μήκος της διαχωριστικής νησίδας. Όπως είπε ο ξεναγός μας, οι Ιρανοί θεωρούν τιμή τους να θυσιάζονται για την πατρίδα και μια τέτοια αναγνώριση δίνει υπερηφάνεια στις οικογένειες όλων αυτών που προσέφεραν τη ζωή τους. Τα μνημεία με τα πορτρέτα τους μπορεί να ήταν σε σκεπαστούς σαν δωμάτια χώρους ή και υπαίθρια, όπως αυτό που βρισκόταν στην περιοχή του Μουσείου Χαλιών που θα επισκεπτόμασταν.

Δεν θα μπορούσαμε να έχουμε έρθει στην Περσία ή έστω στο Ιράν, όπως είναι η επίσημη ονομασία του από το 1935, και να μην έχουμε την ευκαιρία να μάθουμε περισσότερα για τα περίφημα περσικά χαλιά. Στο μουσείο τους αποκομίσαμε πληροφορίες για τις τεχνικές ύφανσης και βαφής τους, ενώ θαυμάσαμε χαλιά από διάφορες περιοχές του Ιράν με ποικίλα διακοσμητικά μοτίβα ή θέματα από την ιστορία και τη μυθολογία του.

Έτσι, στο δεξί χαλί της παρακάτω φωτογραφίας ξεχωρίζει το μοτίβο με το λαχούρι, του σχήματος δηλαδή της σταγόνας με το κυρτό άκρο, το οποίο έγινε γνωστό στη δύση στις αρχές του 19ου αι., όταν υφάντριες από τη Σκωτία άρχισαν να αντιγράφουν περσικά σχέδια. Προσωπικά θυμάμαι τα λαχούρια να είναι στη μόδα, προ αμνημονεύτων ετών βέβαια, και να καταλαμβάνουν όλη την επιφάνεια των τότε πουκαμίσων μου. Το σύμβολο του λαχουριού πάντως, έχει τις ρίζες του στην αρχαία Περσία και θεωρείται άρρηκτα συνδεδεμένο με τη ζωροαστρική αντίληψη για τη ζωή, την αναγέννηση και την αθανασία της ψυχής.

Στα δύο επόμενα χαλιά ξεχωρίζει στα αριστερά ένα με θέματα από τη φύση και στα δεξιά ένα με προσωπογραφίες Περσών βασιλέων από την αρχαιότητα μέχρι τους σάχηδες της νεότερης ιστορίας. Ο ξεναγός μάς έδειξε ανάμεσα στις μορφές και αυτήν του Μεγάλου Αλεξάνδρου, χωρίς όμως πλέον να μπορώ να προσδιορίσω ποια από όλες είναι.

Μετά την ολοκλήρωση της επίσκεψής μας στο Μουσείο Χαλιών κατευθυνθήκαμε στο Εθνικό Μουσείο του Ιράν, το οποίο συναπαρτίζεται από δύο μουσεία που αφορούν διαφορετικές περιόδους της ιρανικής ιστορίας. Το μουσείο του “Αρχαίου Ιράν”, με την εντυπωσιακή πλίνθινη αψίδα της εισόδου του, φιλοξενεί αρχαιολογικά ευρήματα. Από την άλλη το μουσείο της “Ισλαμικής Αρχαιολογίας και Τέχνης” είναι αφιερωμένο, όπως φανερώνει η ονομασία του, στην ισλαμική τέχνη και ιστορία.

Η επίσκεψή μας ξεκίνησε με το Αρχαιολογικό Μουσείο, όπου υπάρχει το τμήμα της προϊστορίας του Ιράν, με έργα από την παλαιολιθική περίοδο έως το τέλος της 4ης χιλιετίας π.Χ., και το τμήμα της ιστορικής περιόδου, με έργα μέχρι το τέλος της Σασσανιδικής εποχής (224-651 μ.Χ.).

Εκεί βρίσκεται αντίγραφο του Κυλίνδρου του Κύρου, που χρονολογείται από το 539 π.Χ., και θεωρείται ως ο πρώτος καταστατικός χάρτης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο πρωτότυπος κύλινδρος φιλοξενείται στο Βρετανικό Μουσείο, αλλά δανείζεται ανά περιόδους για να εκτεθεί στο Ιράν. Δυστυχώς στη φωτογραφία αντανακλάται πάνω στη διάφανη επιφάνεια, που υπήρχε για να προστατεύει το έκθεμα, ο μπροστινός χώρος με τα σκαλοπάτια.

Σημαντικά εκθέματα του μουσείου αφορούν τα κεραμικά των Σούσων, που αποτελούν μερικά από τα πιο εμβληματικά δείγματα προϊστορικής τέχνης, καθώς και τα εντυπωσιακά ανάγλυφα, κιονόκρανα και τμήματα από το μεγαλειώδες ανάκτορο της Περσέπολης.

Σε μια αίθουσα του μουσείου ξεχωρίζει ένα κιονόκρανο, το οποίο αποτελείται από δυο αντικριστά προπλάσματα ζώων, και χρησίμευε για τη στήριξη των ξύλινων δοκαριών τής οροφής του ανακτόρου.

Πάνω από τη βάση του κίονα, που φαίνεται στην κάτω αριστερή εικόνα, απεικονίζεται τμήμα της Απαντάνα, δηλαδή της αίθουσας ακροάσεων του ανακτόρου, η σκεπή της οποίας στηριζόταν σε 72 κίονες ύψους 20 μέτρων. Δεν θα μπορούσε επίσης από τα εκθέματα του μουσείου να απουσιάζει μια στήλη με ελληνιστική επιγραφή. Αυτή που εικονίζεται κάτω δεξιά είναι από τη Λαοδίκεια της Μηδίας, μια πόλη που ιδρύθηκε από τους Σελευκίδες στο σημερινό δυτικό Ιράν.

Ανάμεσα στα άλλα σημαντικά εκθέματα υπάρχει ο αρχαίος τροχός του πολιτισμού του Λορεστάν, που αναπτύχτηκε κυρίως την εποχή του χαλκού και του σιδήρου, καθώς και ο φύλακας ταύρος, τεχνούργημα του ελαμιτικού πολιτισμού (3.200-645 π.Χ.).

Ξεχωριστό ενδιαφέρον ωστόσο, παρουσιάζει ο πρώτος Άνθρωπος του Αλατιού (Salt Man). Βρέθηκε το 1993 μαζί με κάποια εργαλεία ή άλλα αντικείμενα, είχε λευκά μαλλιά και γένια, ενώ φορούσε δερμάτινη μπότα. Οι “Άνθρωποι του Αλατιού” είναι μια σειρά από μουμιοποιημένα λείψανα ανθρώπων, που πέθαναν κυρίως κατά την περίοδο των Αχαιμενιδών αλλά και των Σασσανιδών, λόγω της κατάρρευσης των στοών στα αλατωρυχεία του Zanjan. Διατηρήθηκαν λόγω της έλλειψης οξυγόνου και κυρίως της παρουσίας του αλατιού, που εμπόδισε την αποσύνθεση, διατηρώντας το δέρμα, τα μαλλιά και τα ρούχα τους.

Συνεχίσαμε με τις αίθουσες της ισλαμικής τέχνης και καλλιγραφίας πριν αφήσουμε πίσω μας χιλιάδες χρόνια ιστορίας με αντικείμενα από τα προϊστορικά χρόνια μέχρι την ισλαμική περίοδο του Ιράν, ώστε να επιβιβαστούμε στο πούλμαν για να πάμε στο παλάτι Γκολεστάν.

Το Golestan συνιστά ένα από τα παλαιότερα συγκροτήματα κτηρίων στην Τεχεράνη, που περιλαμβάνει 17 κτήρια, ενώ κάποιες από τις αρχικές δομές δεν υπάρχουν πια. Η κατασκευή του ξεκίνησε την εποχή των Σαφαβιδών (1501-1736 μ.Χ.) και επεκτάθηκε κυρίως κατά την εποχή των Κατζάρων, για τους οποίους αποτέλεσε την έδρα της δυναστείας τους, αφού πρώτα οι ίδιοι όρισαν την Τεχεράνη ως πρωτεύουσα της χώρας. Μετά ωστόσο την κατάκτηση της εξουσίας από τους Παχλεβί το παλάτι αποτέλεσε κέντρο για επίσημες τελετές και χρησιμοποιούνταν ως κατοικία προέδρων και ξένων προσκεκλημένων.

​

Σε μια έκταση 53 στρεμμάτων με περίτεχνες αυλές, κήπους και πισίνες, περιλαμβάνονται τα περιτειχισμένα βασιλικά κτήρια, καθώς και άλλα όπως το ύψους 35 μ. Shams-ol-Emareh, δηλαδή το Οικοδόμημα του Ηλιου, που όταν χτίστηκε αποτελούσε το ψηλότερο κτήριο της Τεχεράνης, με το ρολόι που είναι τοποθετημένο στην κορυφή να είναι δώρο της Βασίλισσας Βικτώριας στον Σάχη Naser al-Din.

Από τα παλαιότερες και πιο διάσημες δομές στο συγκρότημα Γκολεστάν είναι ο Μαρμάρινος Θρόνος (Takht-e Marmar). Ο θρόνος ολοκληρώθηκε το 1806 και χρησιμοποιούνταν για τις τελετές στέψης και τις ακροάσεις των Σάχηδων. Είναι κατασκευασμένος από κίτρινο μάρμαρο από το Γιαζντ και διακοσμημένος με γλυπτά.

Παρόμοια στο Khalvat-e Karim Khani υπάρχει ένας μικρός θρόνος με λιγότερα διακοσμητικά στοιχεία αλλά με περίτεχνα περσικά πλακάκια τριγύρω, ενώ παλιότερα ένα σιντριβάνι στο κέντρο αυτής της δομής τροφοδοτούσε μια μικρή λίμνη που υπήρχε.

Στη συνέχεια προχωρήσαμε στον κήπο, ώστε να μπούμε στις εσωτερικές αίθουσες των ανακτόρων. Ένα βασικό αρχιτεκτονικό στοιχείο των παραδοσιακών περσικών κήπων είναι η ύπαρξη μιας ρηχής δεξαμενής/πισίνας μπροστά από ένα οικοδόμημα, η οποία αντανακλά το κτήριο και τον ουρανό, προσφέροντας αίσθηση μεγαλείου και ισορροπίας. Ωστόσο, εκτός από τη διακοσμητική, η χαρακτηριστική αυτή πισίνα εξυπηρετούσε τουλάχιστον στο παρελθόν και άλλους ρόλους, όπως ήταν η διαμόρφωση του μικροκλίματος του χώρου, λειτουργώντας ως φυσικό στοιχείο ψύξης για το θερμό και ξηρό κλίμα του Ιράν.

Μπαίνοντας στις αίθουσες του παλατιού μαγευτήκαμε από την πολυτέλεια των αιθουσών του. Από τις πιο διάσημες αίθουσές του που θαυμάσαμε ήταν η Talar e Ayaheh, δηλαδή η αίθουσα με τους χιλιάδες καθρέφτες και η Talar e almas, δηλαδή η αίθουσα των διαμαντιών, όπου χρησιμοποιώντας πάλι καθρέφτες, ενισχυόταν η αίσθηση της πολυτέλειας.

Εκτός από τις προηγούμενες αίθουσες επισκεφτήκαμε την Talar e brelian, δηλαδή την αίθουσα των επιβλητικών πολυελαίων, την εντυπωσιακή Talar el salam, όπου εξέθεταν τα αμύθητης αξίας βασιλικά κοσμήματα όταν υποδέχονταν επίσημους επισκέπτες, την Tar e Adj, δηλαδή την αίθουσα του ελεφαντοστού, όπου γίνονταν τα επίσημα δείπνα, και τόσες άλλες.

Νομίζω πως μετά την επίσκεψη στο Γκολεστάν θα έπρεπε να ανατρέψω την προηγούμενη αρνητική μου διάθεση για την περιήγηση σε παλάτια. Κι αυτό όχι μόνο επειδή οι αίθουσες του Γκολεστάν ξεχώριζαν με το μεγαλείο τους, αλλά κυρίως επειδή συναισθηματικοί πια λόγοι θα συνέτειναν στη διαφοροποίηση της στάσης μου, γνωρίζοντας πλέον πως κατά τον πόλεμο των ημερών μας στο Ιράν, το ωστικό κύμα πυραυλικών επιθέσεων στην Τεχεράνη έφτασε μέχρι τους καθρέφτες του ανακτόρου, οι οποίοι δεν αντανακλούν πια το προηγούμενο μεγαλείο του. Σύμφωνα με τις αναφορές για αυτό το μνημείο της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς “συντρίμμια και εκρήξεις προκάλεσαν σοβαρές δομικές και διακοσμητικές φθορές, σπάζοντας ιστορικά παράθυρα, περίτεχνες πόρτες και τμήματα των διάσημων καθρεφτών του”.

Φεύγοντας από το Γκολεστάν δεν μπόρεσα να μην φωτογραφίσω δυο πανέμορφες γατούλες, που λιάζονταν νωχελικά σε ένα παγκάκι του κήπου.

Στη συνέχεια θα πηγαίναμε να περπατήσουμε στην περιοχή του μεγάλου εμπορικού κέντρου Ρεζά της Τεχεράνης. Πλήθος κόσμου κυκλοφορούσε και έκανε τα ψώνια του. Εμείς παρακολουθούσαμε τον σφυγμό της πόλης, όταν συνέβηκε το πρώτο απρόοπτο της ημέρας.

Ο αρχηγός μας είχε ήδη επισημάνει ότι λόγω του Ραμαζανιού οι ντόπιοι δεν κατανάλωναν τροφή κατά τη διάρκεια της ημέρας και μας τόνισε πως ούτε εμείς θα έπρεπε να τρώμε όσο βρισκόμασταν έξω σε δημόσιο χώρο. Κάποια στιγμή ωστόσο, ένας θερμόαιμος Ιρανός βλέποντας ένα μέλος του γκρουπ να μασά απερίσκεπτα μια τσίκλα, άρχισε να του φωνάζει, χωρίς αυτός να μπορεί να καταλάβει τι συνέβαινε. Ευτυχώς ο ντόπιος ξεναγός, που μας συνόδευε και ήταν κάπου εκεί κοντά, πλησίασε και δικαιολόγησε τη συμπεριφορά τού ατόμου της παρέας μας, εξηγώντας ότι ήταν ξένος και η συμπεριφορά του δεν ήταν σκόπιμη. Έτσι, μετά την ταραχή που δημιουργήθηκε, τα πνεύματα ηρέμησαν και συνεχίσαμε τη βόλτα μας. Εγώ με την κόρη μου μάλιστα ξεμακρύναμε από το γκρουπ και περπατήσαμε σε κάποια πιο στενά δρομάκια πέρα από τον κεντρικό πεζόδρομο, όπου υπήρχαν μικρότερα μαγαζιά και μια άλλη αίσθηση του περιβάλλοντος χώρου.

Αφού περπατήσαμε αρκετά, επιστρέψαμε στο ξενοδοχείο για να ξεκουραστούμε και να φάμε. Μαζί με το γεύμα μπορέσαμε να δοκιμάσουμε μια τοπική μπίρα χωρίς αλκοόλ, που όμως δεν ενθουσίασε καθόλου την μπιρόβια κόρη μου, ενώ στη συνέχεια η ίδια επέμενε να βγει απευθείας έξω για βόλτα μετά το φαγητό. Εγώ της έλεγα αστειευόμενος πως δεν πρόκειται να βρει μπίρες με αλκοόλ έξω και στα σοβαρά πως έπρεπε να καθίσει λίγο για να ξεκουράσει και το πόδι της, αφού μόλις δυο εβδομάδες πριν το είχε ραγίσει. Στου κουφού την πόρτα όμως! Έτσι, εγώ έμεινα στο ξενοδοχείο και η κόρη βγήκε μόνη της, προγραμματίζοντας πάντως να συναντηθούμε αργότερα έξω από το κυλινδρικό κτήριο του Θεάτρου Πόλης της Τεχεράνης.

Μετά από αρκετή ώρα και ενώ βρισκόμουν στο σαλόνι του ξενοδοχείου, συναντήθηκα με τον αρχηγό της εκδρομής, ο οποίος χαμογελαστός με ρώτησε για την κόρη μου. Όταν του απάντησα ότι είχε βγει βόλτα, μου είπε πως καλό θα ήταν να μην την είχα αφήσει μόνη της. Ανησύχησα! Είχε ήδη σκοτεινιάσει. Μήπως ήταν λάθος που βγήκε χωρίς συνοδεία; Με γρήγορο βήμα έφυγα από το ξενοδοχείο και κατευθύνθηκα στην πολυσύχναστη κατά τα άλλα περιοχή, που γνώριζα ότι θα πήγαινε για να περπατήσει. Το βλέμμα μου σάρωνε την περιοχή και τις φιγούρες. Υπήρχε όμως πολύς κόσμος, κυρίως νέοι και νέες, και δεν ήταν καθόλου εύκολο να την εντοπίσω. Ευτυχώς μετά από λίγο τη διέκρινα κάπου στο βάθος και άρχισα να την καλώ.

Όταν πια πλησιάσαμε ο ένας τον άλλο, την είδα κάπως αναστατωμένη. Ρωτώντας την, μου εξήγησε ότι αρχικά εκεί που περπατούσε κάποιος νεαρός προσπάθησε να της πει κάτι στα ιρανικά, αλλά αυτή δεν καταλάβαινε τι της έλεγε και έτσι συνέχισε την πορεία της. Τι είχε συμβεί; Η κόρη μου είχε βγάλει τη μαντίλα που αρχικά φορούσε, όπως άλλωστε και κάποιες νεαρές Ιρανές που την είχαν απλώς κρεμασμένη στο λαιμό τους, ενώ το παλικάρι φαίνεται πως προσπαθούσε να την ειδοποιήσει για μια παρέα ατόμων που βρισκόταν πιο πέρα. Μπορεί τυπικά η αστυνομία ηθών να είχε καταργηθεί το προηγούμενο διάστημα από το καθεστώς, αλλά εξακολουθούσαν να υπάρχουν άτομα του παρακράτους, που φωτογράφιζαν τις γυναίκες οι οποίες δεν φορούσαν τη μαντήλα τους. Έτσι είχε γίνει και με την κόρη μου. Μόλις την είδαν, την πλησίασαν και μιλώντας της επιθετικά τη φωτογράφισαν, όπως έκαναν και με άλλες κοπέλες, προφανώς για να τις εκφοβίσουν, απειλώντας ότι θα δώσουν τη φωτογραφία τους στις αρχές. Και ενώ για την κόρη μου κάτι τέτοιο δεν θα είχε κανένα αντίκτυπο, αφού ήταν ξένη, δεν συνέβαινε το ίδιο και με τις ντόπιες, οι οποίες φώναζαν έντονα στα άτομα αυτής της ομάδας, απαιτώντας να σβήσουν τις φωτογραφίες τους. Η κόρη μου απομακρύνθηκε και ευτυχώς μετά από λίγο ήταν η στιγμή που συναντηθήκαμε.

Μετά το δεύτερο αυτό απρόοπτο περιστατικό της ημέρας, το οποίο μάλιστα αφορούσε εμάς τους ίδιους, συνεχίσαμε τη βόλτα μας στην περιοχή. Ο χώρος έσφυζε από υπαίθριους πάγκους μικροπωλητών. Είχαν επίσης ανάψει τα εορταστικά φωτεινά στολίδια των δρόμων. Απολαύσαμε την τελευταία μας βραδιά στην Τεχεράνη, ενώ μετά από έναν "δημοκρατικότατο" διάλογο καταλήξαμε στην απόφασή μου ότι η κόρη δεν θα έπρεπε να βγει ξανά έξω για βόλτα χωρίς συνοδεία!

​

 

[YiannisTS]

Υπέροχα!!!

 

[erodios]

Υπέροχα!!!

Χαίρομαι που σ' αρέσει η μέχρι τώρα εξιστόρηση. Ελπίζω να συνεχιστεί έτσι.

 

[McElk]

Ενδιαφέρουσα ιστορία και φωτογραφίες.
Είχα κι εγώ στην άκρη του μυαλού μου ένα τέτοιο ταξίδι – αδύνατο προς το παρόν.
Μου έλυσες απορία 40 χρονών για το τι είναι και τι συμβολίζει το λαχούρι! Πρέπει να ήταν της μόδας αυτό το σχέδιο σε πουκάμισα-γραβάτες την δεκαετία του 80. (λαχούρ το λέγαν οι πωλήτριες)

 

[erodios]

Είχα κι εγώ στην άκρη του μυαλού μου ένα τέτοιο ταξίδι – αδύνατο προς το παρόν.

Ας ευχηθούμε να τελειώσει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα αυτή η σύρραξη!

Πρέπει να ήταν της μόδας αυτό το σχέδιο σε πουκάμισα-γραβάτες την δεκαετία του 80.

Μου κίνησες το ενδιαφέρον να ψάξω να βρω παλιές φωτογραφίες μου στο άλμπουμ (όχι ψηφιακό, ναι έχω και τέτοιο μια και είμαι της Gen X ). Βρήκα κάποιες του 1989-90, αλλά σίγουρα η μόδα με τα λαχούρια θα είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα.

 

[erodios]

Ημέρα 3η: Στον δρόμο από την Τεχεράνη για το Ισφαχάν​

Qom, Abyane

Η σημερινή ημέρα μάλλον δεν προοιωνιζόταν τόσο ενδιαφέρουσα όσο η χτεσινή. Καταρχάς είχαμε να καλύψουμε οδικώς μια απόσταση περίπου 450 χλμ. από την Τεχεράνη μέχρι τον τελικό μας προορισμό, το Ισφαχάν, όπου θα μέναμε τις τρεις επόμενες ημέρες. Επίσης, είχε προκύψει μια απρόσμενη ανατροπή της προγραμματισμένης ενδιάμεσης επίσκεψής μας στην πόλη Kashan.

Το Κασάν είναι μια ιστορικής σημασίας πόλη, γνωστή για τους κήπους της, τα παραδοσιακά αρχοντικά, την παραγωγή χαλιών, αλλά και για τη σπουδαιότητά της ως κέντρο θρησκευτικού προσκυνήματος. Η ημέρα που επρόκειτο να την επισκεφτούμε, συνέπιπτε με την 21η ημέρα του Ραμαζανιού, η οποία είναι σημαντική θρησκευτική επέτειος για τους σιίτες. Την ημέρα αυτή τιμάται η μνήμη του μαρτυρίου και θανάτου του πρώτου σιίτη ιμάμη Ali ibn Abi Talib (661 μ.Χ.). Έτσι, στο Κασάν θα τελούνταν πορείες και παραδοσιακές τελετές πένθους, αποκλείοντας τη δυνατότητά μας να περιηγηθούμε στα αξιοθέατά του.

Με την ευκαιρία και επειδή είναι η δεύτερη φορά που αναφέρομαι σε κάποιον από τους σιίτες ιμάμηδες, νομίζω πως πρέπει να παραθέσω ορισμένα επιπλέον στοιχεία για αυτούς. Πολύ περισσότερο επειδή ο Αλί ιμπν Αμπί Τάλιμπ κατέχει κεντρική θέση στον σιιτικό ισλαμισμό, καθώς θεωρείται ο πρώτος ιμάμης τους και διάδοχος του Προφήτη Μωάμεθ. Ο Αλί ήταν εξάδελφος και γαμπρός του Μωάμεθ, αφού είχε παντρευτεί την κόρη του Φατιμά. Μια ομάδα μουσουλμάνων, οι μετέπειτα σιίτες, υποστήριζαν αφενός πως ο Αλί ορίστηκε από τον Μωάμεθ ως ο άμεσος διάδοχός του και αφετέρου ότι το χαλιφάτο θα έπρεπε να παραμείνει στην οικογένεια του προφήτη. Σύμφωνα με τους σουνίτες ωστόσο, ο Αλί ιμπν Αμπί Τάλιμπ ήταν απλώς ο τέταρτος χαλίφης στην ιστορική σειρά των "ορθών χαλίφηδων" (Αμπού Μπακρ, Ομάρ, Οσμάν, Αλί) και υποστήριζαν πως ο ανώτατος θρησκευτικός και πολιτικός ηγέτης τους θα έπρεπε να εκλέγεται από τους πιο ικανούς.

Η διαφορά αυτή στην αντίληψη για τον Αλί και τη διαδοχή τού Μωάμεθ αποτελεί τον βασικό πυρήνα του σχίσματος μεταξύ σουνιτών και σιιτών, το οποίο οριστικοποιήθηκε μετά τη μάχη της Κερμπάλα το 680 μ.Χ., όταν οι σουνίτες σκότωσαν τον Χουσεΐν, γιο του Αλί. Σήμερα, στην παράδοση των δωδεκατιστών σιιτών ο Αλί είναι ο πρώτος από τους "δώδεκα ιμάμηδες", ενώ ο τελευταίος Μοχαμάντ αλ Μαχντί Μεχβτί, θεωρείται πως δεν πέθανε, αλλά ότι είναι ο "κρυμμένος ιμάμης" που εξαφανίστηκε και θα φανερωθεί στο τέλος των χρόνων.

Ο ντόπιος ξεναγός μας, ο οποίος παρεμπιπτόντως ήταν ο ίδιος σε όλη την πορεία μας στο Ιράν, μας ενημέρωσε πως επειδή δεν θα μπορούσαμε να μπούμε στην πόλη Κασάν, είχε φροντίσει να μας δεχτούν στην πόλη Qom, η οποία βρίσκεται 140 χλμ. νότια της Τεχεράνης. Η Κομ είναι η έβδομη μεγαλύτερη πόλη του Ιράν και μια από τις πιο ιερές πόλεις της χώρας. Στην πορεία μας για την Κομ ο ξεναγός είχε την ευκαιρία να μας μιλήσει για όλα τα παραπάνω στοιχεία για το ισλαμικό σχίσμα, φυσικά μέσα από ένα σιιτικό πρίσμα θεώρησης των γεγονότων. Επίσης μας είπε ότι στα περίχωρα αυτής της πόλης βρίσκεται το τζαμί Jamkaran, που όμως είδαμε μόνο από απόσταση, το οποίο σύμφωνα με την παράδοση ανεγέρθηκε μετά από οδηγίες του δωδέκατου ιμάμη Μαχντί. Θεωρείται πως ο Μαχντί παρουσιάστηκε εκεί το 984 μ.Χ. και στην τοποθεσία αυτή θα επανεμφανιστεί, με προβλέψεις για τους έσχατους καιρούς παρόμοιες με αυτές των βιβλικών αναφορών.

Στο ενδιάμεσο της διαδρομής μας κάναμε μια στάση σε ένα σύγχρονο εμπορικό κέντρο, που είναι δημοφιλές και στους Ιρανούς. Εκεί υπήρχαν κάποια αυτοκίνητα αντίκες, ενώ μπορέσαμε επίσης να γευτούμε και να προμηθευτούμε πεντανόστιμα ιρανικά μπισκότα με σαφράν. Μετάνιωσα που αγόρασα μόνο τρία κουτιά για την Ελλάδα.

Μετά τη στάση μας συνεχίσαμε την πορεία μας για την Κομ. Αφήσαμε το πούλμαν σε έναν χώρο στάθμευσης και επιβιβαστήκαμε σε ένα μικρότερο τοπικό λεωφορείο, που εκτελούσε το δρομολόγιο μέχρι το Ιερό της Fatima Masumeh, που είναι το κεντρικό θρησκευτικό μνημείο της πόλης. Περπατήσαμε σε έναν περιποιημένο πεζόδρομο μέχρι την είσοδο του τεμένους, όπου υπήρχε η αναμενόμενη πια χωριστή είσοδος αντρών και γυναικών.

Βέβαια, δεν κατάφερα να κατανοήσω πλήρως τη σκοπιμότητα αυτής της πρακτικής, αφού στη συνέχεια τα δύο φύλα ξαναβρίσκονται στους αύλειους τουλάχιστον χώρους των τεμενών. Όπως και να ‘χει, οι γυναίκες του γκρουπ μπήκαν στα προβλεπόμενα κόκκινα παραβάν και επανεμφανίστηκαν από την άλλη πλευρά με τσαντόρ, αφού το χιτζάμπ δεν ήταν αρκετό για την είσοδό τους σε αυτό το προσκύνημα. Μπορεί οι ίδιες να παραπονιόντουσαν, επειδή έλεγαν ότι τους χάλαγε την εμφάνιση, αλλά τουλάχιστον τα τσαντόρ που τους έδωσαν να φορέσουν ήταν ανοιχτόχρωμα φλοράλ και όχι μαύρα.

Στο Fatima Masumeh Shrine βρίσκεται το μαυσωλείο της κόρης του έβδομου και ταυτόχρονα αδελφής του όγδοου ιμάμη, η οποία πέθανε το 816 μ.Χ. στην Κομ, ενώ ταξίδευε για να συναντήσει τον αδελφό της. Προσελκύει πολυάριθμους προσκυνητές κάθε χρόνο και θεωρείται ο δεύτερος ιερότερος τόπος στο Ιράν μετά το μαυσωλείο του όγδοου ιμάμη Ali ibn Musa al-Rida στην πόλη Μασχάντ. Το τέμενος χτίστηκε πάνω από τον τάφο της Φατιμά, ενώ στον χώρο είναι θαμμένα και άλλα σημαντικά πρόσωπα. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό θρησκευτικό συγκρότημα με διαδοχικές μεγάλες αυλές, στοές με περίτεχνα πλακάκια και ψηλούς μιναρέδες.

​

Για να μπορέσουμε να μπούμε και να περιηγηθούμε στους χώρους του Ιερού, είχε προηγηθεί συνεννόηση του ξεναγού μας, ώστε να μας παραλάβει στην είσοδο ένας ουλεμάς, ο οποίος μας συνόδεψε σε όλη τη διάρκεια της ξενάγησής μας. Κάπου εκεί βρέθηκε κι ένας πιτσιρικάς, του οποίου μάλλον προξενήσαμε το ενδιαφέρον, και πλησιάζοντάς μας έκανε κι αυτός τη βόλτα του μαζί μας, υπό το βλέμμα όμως του μειλίχιου κατά τα άλλα εκπροσώπου της θρησκευτικής σιιτικής τάξης. Δεν διευκρίνισα πάντως εάν το μαύρο σαρίκι που φορούσε, υποδήλωνε αν ήταν Σαγίντ, δηλαδή απόγονος του Μωάμεθ μέσω της Φατιμά και του Αλί.

Στις αυλές μπροστά από τα τεμένη υπήρχαν απλωμένα μεγάλα χαλιά, πάνω στα οποία προσεύχονταν οι πιστοί. Ξεχωριστή εντύπωση προκαλούσε ο χρυσός τρούλος αλλά και η χρυσή κόγχη της κεντρικής εισόδου του τεμένους, από τις πολλές διαφορετικές που υπήρχαν στο συγκρότημα.

Οι θόλοι και τα ημιθόλια είναι σημαντικά στοιχεία στην περσική-ισλαμική αρχιτεκτονική και έχουν καίριο συμβολικό χαρακτήρα. Από τη μια ο θόλος αναπαριστά τον θόλο του ουρανού και από την άλλη το ημιθόλιο πάνω από την είσοδο ενός τεμένους στο Ιράν, λειτουργεί ως συμβολική πύλη και πέρασμα από τον επίγειο χώρο στον πνευματικό της προσευχής, συσχετιζόμενο άμεσα με την έννοια του παραδείσου.

Περιηγηθήκαμε για αρκετή ώρα στο εξαιρετικό αυτό θρησκευτικό συγκρότημα. Το αξιοσημείωτο πάντως ήταν ότι η επίσκεψή μας προκάλεσε ιδιαίτερη αίσθηση, μάλλον θετική, αφού την αμέσως επόμενη ημέρα είχαμε γίνει “πρωτοσέλιδο” σε τοπικά μέσα. Η φωτογραφία μας φιγουράριζε στο Mehr News Agency με κολακευτικά σχόλια για τους Έλληνες ταξιδιώτες, που επισκέφτηκαν το σημαντικό θρησκευτικό μνημείο της Κομ.

Αναχωρώντας από το τέμενος, συναπαντήθηκα στον πεζόδρομο με δυο γυναίκες με μαύρα τσαντόρ, οι οποίες παραδόξως άρχισαν να μου μιλούν. Για να είμαι πιο ακριβής μου μιλούσε μόνο η μία, αφού τη φωνή της δεύτερης με το νικάμπ δεν την άκουσα καθόλου. Η πρώτη έκπληξη πάντως έφυγε αμέσως, όταν μου εξήγησαν(-σε) ότι ήταν φοιτήτριες από το Πακιστάν που είχαν έρθει για να προσκυνήσουν, για να επανέλθει απευθείας μετά, όταν μου ζήτησαν(-σε) να φωτογραφηθούμε μαζί. Ενδιαφέρονταν επίσης να μάθουν για εμάς και κυρίως για τις εντυπώσεις μας από το Ιράν!

Φτάνοντας στο πούλμαν, βρήκαμε τον οδηγό μας που περίμενε για να συνεχίσουμε το δρομολόγιό μας προς το Ισφαχάν. Να σημειώσω ότι όπως ο ξεναγός, έτσι και ο οδηγός μας παρέμενε ο ίδιος σε όλη τη διάρκεια της εκδρομής μας και στις επόμενες ημέρες θα είχαν αμφότεροι την ευκαιρία να μας δείξουν όψεις της ιρανικής ευγένειας και φιλοξενίας. Επιβιβαστήκαμε και συνεχίσαμε.

Το χωριό Abyane(h) δεν περιλαμβανόταν στο πρόγραμμα των επισκέψεών μας. Δεν ξέρω αν η απόφαση να παρεκκλίνουμε από το κανονικό μας δρομολόγιο πάρθηκε λόγω του ότι δεν μπορέσαμε να δούμε το Κασάν ή αν αυτή την επίσκεψη μας τη φυλούσαν για έκπληξη, πάντως όλοι ενθουσιαστήκαμε όταν ο αρχηγός του γκρουπ μάς είπε ότι θα βγούμε από τον κεντρικό αυτοκινητόδρομο και θα κινηθούμε εσωτερικά σε μια όμορφη διαδρομή. Μάλιστα κάποια στιγμή μάς έδειχνε στο βάθος τα βουνά της περιοχής της Νατάνζ και μας έλεγε ότι κάπου εκεί υπήρχαν οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Χαριτολογούσε μάλιστα, λέγοντας πως ελπίζει να μην είχε έρθει η ώρα να βομβαρδίσουν την περιοχή οι Ισραηλινοί. Πού να φανταζόμασταν, τότε που όλοι γελούσαμε, πως αυτό θα γινόταν πραγματικότητα τρία χρόνια μετά.

Το Αμπιανέ είναι ένα από τα πιο παλιά και γραφικά χωριά του Ιράν. Οι κάτοικοι διατηρούν την παραδοσιακή τους ενδυμασία, με τις γυναίκες να φορούν λευκές μαντίλες με σχέδια από λουλούδια, κάτι που δεν συνηθίζεται σε άλλες περιοχές του Ιράν.

Το χωριό βρίσκεται σε μια όμορφη τοποθεσία, που λέγεται πως έχει πολύ καλό κλίμα. Είναι γνωστό περισσότερο για την κόκκινη απόχρωση των σπιτιών του, η οποία οφείλεται στο οξείδιο του σιδήρου που περιέχει η λάσπη που χρησιμοποιείται για το χτίσιμό τους. Αυτή γίνεται πιο ανθεκτική όταν υγραίνεται από τη βροχή, βοηθώντας έτσι στην προστασία και διατήρηση των κτηρίων.

Τα σπίτια είναι χτισμένα κλιμακωτά στην πλαγιά του βουνού Karkas. Διαθέτουν περίτεχνα καφασωτά παράθυρα και μπαλκόνια από ξύλο καρυδιάς.

Στο Αμπιανέ υπάρχουν ελικοειδή γραφικά σοκάκια, κάποια από τα οποία είναι σκεπαστά, δίνοντας την αίσθηση στοάς ή τούνελ.

Χαρακτηριστική είναι ακόμη η ιστορική υπόγεια δεξαμενή νερού (Nare) του Αμπιανέ, που λειτουργούσε ως χώρος αποθήκευσης πόσιμου νερού.

Δεν έλειπε επίσης από το χωριό ένας χώρος που είχε διαμορφωθεί με τα πορτρέτα των ηρώων της περιοχής, οι οποίοι είχαν θυσιάσει τη ζωή τους για την πατρίδα.

Αναχωρώντας από το Αμπιανέ, σκεφτόμουν ότι παρά τις αρχικές μου επιφυλάξεις, η ημέρα τελικά κύλησε πολύ όμορφα, όπως και όμορφα θα πλησίαζε στο τέλος της στον δρόμο προς το Ισφαχάν με φαγητό σε ένα ατμοσφαιρικό εστιατόριο, διακοσμημένο με περσικά σχέδια.

​