Madrid me mata - Ένας ισπανικός Βαλεντίνος

[Smaragda53]

Έχει γίνει πολύ τουριστικό το Φοδελε αλλά κρατάει την αγριάδα του στα ενδότερα. Να το βάλεις στο πρόγραμμα το Τολέδο, it lives up to the hype που λένε κ οι Φοδελιανοί (τουρίστες).

Ε να πάρει, δεν έχουν αφήσει μέρος για μέρος πια. Εμείς ειμασταν ολομοναχοι τότε, ωραία που ήταν!

 

[Extra muros]

Μαδριλένικοι περίπατοι κάτω από τον ήλιο του Φλεβάρη

Όπως προείπα η μέρα εκείνη δεν είχε προκαθορισμένο πρόγραμμα, γι’ αυτό είχαμε αποφασίσει τον καιρό να πει την τελευταία λέξη. Ο λαμπερός ήλιος που είχε προβάλει από νωρίς μας προσκαλούσε να βάλουμε τα δυνατά μας για πολλά χιλιόμετρα. Μετά από ένα χαλαρό πρωινό σε κοντινή καφετέρια ξεκινήσαμε για να δούμε το δημαρχείο της Μαδρίτης, που θεωρείται από τα ομορφότερα κτίρια της πόλης.

Σε σχέδια των Antonio Palacios και Joaquín Otamendi, το εκλεκτικιστικό αυτό μέγαρο, γνωστό και ως Palacio de Cibeles, εγκαινιάστηκε το 1919 ως έδρα των ταχυδρομικών, τηλεγραφικών και τηλεφωνικών υπηρεσιών της Μαδρίτης. Στις 14 Απρίλη 1931 υψήθηκε στην κορυφή του μεγάρου η τρικολόρ σημαία της Β’ Ισπανικής Δημοκρατίας, που ως γνωστόν την έφαγε η μαρμάγκα του Φράνκο. Κάποια ίχνη μάλιστα από ανταλλαγές πυρών στη διάρκεια του εμφυλίου που ακολούθησε υποτίθεται πως υπάρχουν ακόμα, αν κι εμείς δεν τα εντοπίσαμε. Από το 2007 άρχισε να μετατρέπεται σε δημαρχείο της Μαδρίτης, μετατροπή που ολοκληρώθηκε το 2011 με την πρώτη συνεδρίαση να λαμβάνει χώρα το 2011. Στο εσωτερικό του στεγάζεται επίσης το πολιτιστικό κέντρο CentroCentro. Η οροφή του κτιρίου, που έχει εισιτήριο, προσφέρει θέα, εμείς ωστόσο την πετύχαμε σε περίοδο ανακαίνισης - τι πρωτότυπο για Φλεβάρη - παρότι το υπόλοιπο εσωτερικό μοιάζει εν μέρει τουλάχιστον προσβάσιμο στο κοινό. Εμείς δεν είχαμε όμως indoor διαθέσεις, οπότε συνεχίσαμε τη βόλτα μας, αρχικά με τα κοντινά τοπόσημα.

Δημαρχείο Μαδρίτης

Ακριβώς μπροστά από το κτίριο βρίσκεται το νεοκλασικό συντριβάνι της Κυβέλης (1782), πάνω στην ομώνυμη κεντρικότατη πλατεία. Για άλλη μια φορά, όπως και στο συντριβάνι του Ποσειδώνα, μιλάμε ουσιαστικά για νησίδα ενός κυκλικού κόμβου, χωρίς δυνατότητα πεζής πρόσβασης. Όχι δηλαδή ότι συγκλονίστηκα κιόλας από τα συντριβάνια τους, ακόμα και μια ράντομ ιταλική κωμόπολη έχει πολύ πιο χαριτωμένες φοντάνες. Στους απανταχού φαν της Ρεάλ πιθανόν να είναι γνώριμη η εικόνα της πλατείας, έστω τηλεοπτικά, καθώς αποτελεί συνήθη τόπο πανηγυρισμών κατάκτησης τίτλων.

Κυβέλη, ψηλά τα χέρια και κάτω τα γκέμια...

Απέναντι, στη συμβολή της Calle de Alcalá και του Paseo del Prado, υψώνεται το γιγάντιο κτίριο της Τράπεζας της Ισπανίας, η οποία σε όλες τις διεθνείς συναλλαγές της κρατά τον ισπανικό τίτλο της “Banco de España”. Ως θεσμός υπάρχει ήδη από το 1782, ωστόσο τα εγκαίνια του παρόντος κτιρίου ανάγονται στο 1891, με τρεις επεκτάσεις στη διάρκεια του 20ου αιώνα. Το εσωτερικό του είναι προσβάσιμο με δωρεάν ξεναγήσεις κατόπιν προκράτησης, εμείς λόγω περιορισμένου χρόνου δεν ασχοληθήκαμε περαιτέρω.

Banco de España

Στην άλλη πλευρά του δρόμου στεγάζεται από το 2006 το Ινστιτούτο Θερβάντες, παραρτήματα του οποίο ως γνωστόν φροντίζουν για τη διάδοση της ισπανικής γλώσσας σε όλο τον κόσμο. Το “Κτίριο των Καρυατιδών” ολοκληρώθηκε το 1918, ως έδρα τότε της Banco Español del Rio de da Plata, σε σχέδια του γνωστού από το πρώην Ταχυδρομικό Μέγαρο που προαναφέραμε Antonio Palacios και του Joaquín Otamendi. Οι 4 Καρυάτιδες βρίσκονται αριστερά στην κεντρική είσοδο κι αχνοφαίνονται εδώ πίσω από το δέντρο.

Ινστιτούτο Θερβάντες

To λευκό ποδήλατο στη μνήμη του Juanjo Cristόbal, που έχασε τη ζωή του σε θανάσιμη παράσυρση από φορτηγό στις 11.7.2017, ενώ οδηγούσε κανονικά σε ποδηλατόδρομο. Στα ισπανικά και τα βασκικά η αφιέρωση γράφει “Για πάντα μαζί μας”.

Λίγο παρακάτω βρίσκεται ένα από τα πιο χαρακτηριστικά, αν όχι το διασημότερο, σημείο της Μαδρίτης, στη συμβολή της Calle de Alcalá και της Gran Vía. Αριστερά το εμβληματικό κτίριο Metrópolis (1911) που σχεδιάστηκε σε στιλ Beux-Arts από το Γάλλο αρχιτέκτονα Ζυλ Φεβριέρ, για λογαριασμό της ασφαλιστικής εταιρείας La Uniόn y el Fénix. Ο τίτλος της εταιρείας εξηγεί και την αρχική παρουσία του γλυπτού του Φοίνικα στην κορυφή του τρούλου, ο οποίος διακοσμείται από 30.000 φύλλα χρυσού 24 καρατίων. Αργότερα το γλυπτό αντικαταστάθηκε από το γλυπτό της Νίκης που υπάρχει ακόμα. Από το 1975 εξαγοράστηκε από την επίσης ασφαλιστική εταιρεία “Metrópolis”.

Ένα τσικ πιο πίσω, ακριβώς στον αριθμό 1 της Gran Vía βλέπουμε το κτίριο Grassy (1917), από το όνομα του ακριβού κοσμηματοπωλείου που στεγάζει, μαζί με ένα μουσείο σπάνιων ρολογιών του 16ου-19ου αιώνα. Αν σας φέρνει λίγο στο γειτονικό Metrópolis, πράγματι δεν πρόκειται για σύμπτωση, αλλά για συνειδητή επιλογή του αρχιτέκτονα Eladio Laredo να προσαρμόσει το δημιούργημά του στο ήδη διάσημο γείτονά του. Στην πραγματικότητα πρόκειται για δύο κολλητά κτίρια που ενώνονται με ένα διάδρομο κι ένα αίθριο. Η γωνιακή πρόσοψη ξεχωρίζει για τους δύο πυργίσκους στην κορυφή, που δίνουν μια κάπως τουρτοειδή εσάνς στο σύνολο, που όμως κρατείται σε σχετικά διακριτικά επίπεδα. Οι διαφημιστικές επιγραφές καταλαμβάνονται παραδοσιακά από κατασκευαστές ρολογιών του πανακρίβου, εδώ και κάμποσα χρόνια δεσπόζει το λόγκο της Rolex. Την περίοδο της επίσκεψής μας στο σημείο φαινόταν να γίνονται εργασίες.

Δεξιά διακρίνεται ο μπαρόκ ναός “Iglesia de las Calatravas”, με το χαρακτηριστικό ροζ χρώμα που μου θύμισε την εκκλησία των Φραγκισκανών στη Λιουμπλιάνα. Δεν την πετύχαμε ανοιχτή για να θαυμάσουμε το περίφημο τέμπλο της.

Κτίριο "Metrópolis", Κτίριο Grassy και Iglesia de las Calatravas

Επόμενη στάση μας ήταν η αναμορφωμένη το 2021 Plaza de España, που προσωπικά μου φάνηκε κάπως ψυχρή και αφιλόξενη. Στην εντύπωση αυτή πιθανόν συνεισέφερε η ύπαρξη των δύο ιστορικών ουρανοξυστών, του Edificio España και του Torre de Madrid. Όχι ότι έχω γενικά πρόβλημα με ψηλά κτίρια, που στο κέντρο της Μαδρίτης δεν είναι και λίγα έτσι κι αλλιώς, αλλά εδώ μοιάζουν περισσότερο να “εκβιάζουν” τον εντυπωσιασμό, παρά να καλοδέχονται τον επισκέπτη. Στην πλατεία υπάρχει και μια καφετέρια-θερμοκήπιο, κυριολεκτικά, αφού στο εσωτερικό της έχει πλούσια ποικιλία φυτών. Το καφέ Θερβάντες, όπως λέγεται, άνοιξε τις πύλες του πολύ πρόσφατα, στις 7 Ιανουαρίου, και υποτίθεται πως κόστισε ένα εκατομμύριο ευρώ, όσο σχεδόν κι η δικαστική αίθουσα των Τεμπών δηλαδή.

Tο καφέ Θερβάντες, από ντιζάιν φτυστό ο σταθμός μέτρο στην Puerta del sol

Στο κέντρο της πλατείας υψώνεται και το διάσημο μνημείο αφιερωμένο στο Θερβάντες, που εγκαινιάστηκε ημιτελές το 1929 και γνώρισε διάφορες προσθήκες ως και το 1960. Φωτογραφικά διασώθηκε η πίσω πλευρά του μνημείου, ενώ στη “χαμένη” πρόσοψη βρίσκονται ανδριάντες του Δον Κιχώτη και του Σάντσο Πάντσο. Τα υπόλοιπα γλυπτά είναι χαρακτήρες από έργα του συγγραφέα, αλληγορικές μορφές και στην κορυφή δεσπόζει η σφαίρα, εικάζω ως σύμβολο της παγκόσμιας εμβέλειας του Θερβάντες.

Μνημείο Θερβάντες (πίσω όψη)

Tο Edifício España σχεδιάστηκε από τον Julián Otamendi και εγκαινιάστηκε το 1953, με στόχο να δώσει μια εικόνα ευμάρειας της Ισπανίας, στα πλαίσια της προπαγάνδας του φρανκικού καθεστώτος. Τα τελευταία χρόνια το κτίριο έχει αγοραστεί από την αλυσίδα RIU Hotels και αρκετοί όροφοι φιλοξενούν το ξενοδοχείο. Στο ισόγειο υπάρχει επίσης το μεγαλύτερο κατάστημα Zara της Ισπανίας και ένα επίσης τεράστιο Stradivarius.

Ο πύργος της Μαδρίτης είναι επίσης έργο του Otamendi - δούλευε γερά η απευθείας ανάθεση φαίνεται - που εγκαινιάστηκε το 1960 και για μερικά χρόνια - ως το 1967-υπήρξε το υψηλότερο κτίριο της Ευρώπης, αν και σήμερα είναι μόλις το έβδομο ψηλότερο της Μαδρίτης. Στεγάζει ξενοδοχείο και ιδιωτικά διαμερίσματα.

Συνεχίζεται...

 

[Sam-chal]

Μαδρίτη 1998 με γκρουπ. Εκτός από τις επισκέψεις σε Πράδο, παλάτια κήπους κλπ. ένα βραδάκι ελεύθερο μαζί με ένα ζευγάρι από την Ρόδο (γνωριστήκαμε στο παλιό Ελληνικό όταν πήγαμε στα γραφεία της Ολυμπιακής για να φτάσουμε σχεδόν να πιαστούμε στα χέρια με τους προϊστάμενους για την αδικαιολόγητη καθυστέρηση της πτήσης - γνωστά τερτίπια συνδικαλιστών) ανακαλύψαμε ένα μαγαζί - πρώην φυλακές μπήκαμε σε ένα κελί και πατραγγείλαμε τάπας και κρασάκι. Απ, ότι θυμάμαι κατεβαίναμε από κάποια πλατεία με σκάλες στον δρόμο που ήταν το μαγαζί.
Αν το έχει εντοπίσει κάποιος ας αναφέρει το όνομα του μαγαζιού, φυσικά αν λειτουργεί ακόμη.

 

[Extra muros]

H αυτοκράτειρα του Lavapiés

H ζέστη - ναι ζέστη - του μεσημεριού είχε κάνει για τα καλά την εμφάνισή της, ενισχύοντας την απόφασή μας να κατευθυνθούμε με το λεωφορείο προς το πάρκο Madrid Río. Κατεβήκαμε στη γέφυρα της Σεγκόβια, που χτίστηκε μεταξύ 1582-1584 από τον Juan de Herrera, αλλά ουσιαστικά αποτελεί ανακατασκευή, καθώς η αυθεντική ανατινάχτηκε στη διάρκεια του ισπανικού εμφυλίου από τους Δημοκρατικούς, στην απέλπιδα προσπάθεια να αποκόψουν την είσοδο των στρατευμάτων του Φράνκο στην πόλη. Οι συγγραφείς του 16ου και 17ου αιώνα αναφέρονται κοροϊδευτικά στο υπερβολικό μέγεθος της γέφυρας σε σχέση με τη μειωμένη ροή του ποταμού Μανθανάρες.

Η γέφυρα της Σεγκόβια και στο βάθος το ανάκτορο.

Το ίδιο το πάρκο, αλλά και η συγκριτικά πιο ενισχυμένη ροή του ποταμού, ιδίως φυσικά κατά τους βροχερούς μήνες, αποτελεί αποτέλεσμα ενός πολύ φιλόδοξου σχεδίου αστικής ανάπλασης που ξεκίνησε πριν από 20 χρόνια. Τότε ήταν που το δημοτικό συμβούλιο της Μαδρίτης ενέκρινε την υπογειοποίηση ενός τμήματος του αυτοκινητοδρόμου M-30, που από τη δεκαετία του ‘70 είχε εγκλωβίσει τον ποταμό στις άκρες του αυτοκινητοδρόμου, μετατρέποντας μια μεγάλη περιοχή της πόλης σε περιβαλλοντικό κι αισθητικό κρανίου τόπο. Αν και λόγω χρόνου δεν απολαύσαμε το παραποτάμιο πάρκο σε όλη την έκτασή του, θα έλεγα ότι τα αποτελέσματα ήταν τουλάχιστον αξιοζήλευτα, φέρνοντας αναπόφευκτες συγκρίσεις με τα διαφορά κωμικοτραγικά που κατά καιρούς υφίσταται η δική μας πρωτεύουσα υπό το μανδύα της “ανάπλασης”.

Τι γυρεύουν οι Καταλανοί στη Μαδρίτη;

Επόμενος στόχος η συνοικία του Lavapiés, όπου επίσης φτάσαμε με λεωφορείο ως την αρκετά όμορφη πλατεία Tirso di Molina στο βόρειο άκρο της συνοικίας και αρχίσαμε το περπάτημα. Το Lavapiés είναι γνωστό για την μεγάλη μεταναστευτική του κοινότητα και τον συνακόλουθο πολυπολιτισμικό χαρακτήρα του. Στο σημείο που περπατήσαμε μας έκανε εντύπωση η πολύ μεγάλη παρουσία αφρικανικών και ιδίως σενεγαλέζικων εστιατορίων. Πέρα από πολύχρωμες εικόνες δε λείπουν φυσικά και τα συνήθη κοινωνικά προβλήματα τέτοιων περιοχών, όπως η ανοιχτή χρήση κρακ στο δρόμο και γενικότερα η παρουσία διακινητών, αν και είναι βέβαιο ότι ίδια και κατά περίπτωση μεγαλύτερη χρήση , πιο ραφιναρισμένων ναρκωτικών, κάνουν οι καλοντυμένοι Μαδριλένοι στις πιο σικ γειτονιές του κέντρου.

Taberna Tirso de Molina, γνωστή για τα όμορφα πλακάκια της με πίνακες του Τουλούζ-Λωτρέκ.

Τρώγεται η “τοξική αρρενωπότητα”;

Σημαντικότερο ιστορικό αξιοθέατο της περιοχής είναι τα ερείπια των Escuelas Pías, ενός μοναστικού σχολείου που ιδρύθηκε το 1729, ενώ το 1795 προστέθηκε και η πρώτη σχολή κωφαλάλων της Ισπανίας. Κατά το απόγειο της επιρροής του, το σχολείο είχε πάνω από 2000 μαθητές και βιβλιοθήκη 17000 τόμων. Τη δεύτερη μέρα του Ισπανικού Εμφυλίου στις 19 Ιουλίου 1936, το κτίριο καταστράφηκε από πυρκαγιά υπό αμφιλεγόμενες ως σήμερα συνθήκες, σε μια εποχή πάντως που οι πυρπολήσεις εκκλησιών και μοναστηριών ήταν συχνές λόγω έντονου αντικληρικαλισμού της βραχύβιας Β’ Ισπανικής Δημοκρατίας (1931-1939). Μετά από μερική αναστήλωση ο χώρος φιλοξενεί και πάλι βιβλιοθήκη, αυτή τη φορά του UNED, που είναι το ανοιχτό πανεπιστήμιο της Ισπανίας. Έχω ιδιαίτερη αδυναμία στα ερειπωμένα μοναστικά κτίρια, με κορυφαίο ως τώρα για μένα το μοναστήρι του Κάρμο στη Λισαβόνα. Εν προκειμένω δεν πλησιάζει καν, παρόλαυτα σίγουρα άξιζε τη βόλτα.

Escuelas Pías

Μπροστά από τις Escuelas Pias στέκει το άγαλμα του Agustín Lara, Μεξικανού συνθέτη δημοφιλούς στον ισπανόφωνο κόσμο στα μέσα του 20ου αιώνα. O φόρος τιμής στο Lara από την πόλη οφείλεται στο τραγούδι του “Madrid”, όπου υπόσχεται στην κοπελιά (chulona στο πρωτότυπο, με την καλή έννοια πάντα), ότι θα την κάνει “αυτοκράτειρα του Lavapiés”, να γεμίσει την Gran Vía με γαρύφαλλα και να την” λούσει με σέρι”. Φιλιά, ρετσίνα και λαϊκό τσα-τσα δηλαδή, μόνο που στον Καλδάρα κανένας δεν έχει στήσει άγαλμα ως σήμερα και πρόκειται για τεράστια ιστορική αδικία.

Πριν αρχίσω να ταξιδεύω στη νότια Ευρώπη, θεωρούσα τις πράσινες τέντες κάποιου είδους άυλη ελληνική εθνική κληρονομιά

Ψάρια πουλάω και δε με νοιάζει (μπαρ είναι στην πραγματικότητα)

Ακριβώς απέναντι βρίσκεται η αγορά του San Fernarndo. Πιστεύοντας ότι θα πετυχαίναμε κάτι λιγότερο τουριστικό, κατεβήκαμε τα σκαλιά, για να διαπιστώσουμε ότι όντως τουρίστες δεν είχε, αλλά δεν υπήρχε και σχεδόν κανένας άλλος. Κι αυτό γιατί τα περισσότερα μαγαζιά ήταν κλειστά, ενώ και μια κοπέλα που είχε μαγαζί με καπέλα κλείδωνε την ώρα που φτάναμε. Απογοητευμένες, κάναμε έναν γρήγορο γύρο, για να πέσουμε στο κάτωθι φαγάδικο, ιδιοκτησίας ελληνογερμανικού ζεύγους:

Αμβούργο, Εξάρχεια ή Βερολίνο, έχεις ξεχάσει τι ακριβώς θέλεις να φας...

Αυτό το “za xanarzume“ δε μοιάζει λίγο βάσκικο;

Ο ευγενέστατος κύριος Χρήστος( μας ενημέρωσε ότι η αγορά κινείται κυρίως Πέμπτη με Κυριακή (ήταν Τρίτη μεσημέρι) , κάτι που μου έφερε στο μυαλό την εμπειρία του @psilos3 με αγορά στο Σαντιάγο, κι αναρωτιέμαι αν είναι σύμπτωση ή κάποιο pattern στην Ισπανία. Πριν φύγουμε πάντως, αγοράσαμε το κατιτί μας από μια ανοιχτή salumería. Συγκεκριμένα πήρα 100 γρ. Χαμόν προς 128 ευρώ το κιλό, γιατί λέει είναι η ανώτερη ποιότητα “Pata negra”, φτιαγμένη αποκλειστικά από ιβηρικά γουρουνάκια με τη φερώνυμη “μαύρη πατούσα”, που βόσκουν ελεύθερα στα λιβάδια της λησμονιάς. Δεν το έχω αγγίξει καν, ίσως το κρατήσω ως ενθύμιο για το πόσο κότσο (εικάζω πως) με πιάσανε. Η' ίσως να το φάω την ώρα που θα αυτοφασκελώνομαι σαν την Ελένεθ Βλαχάκοου στο σχετικό επεισόδιο Κωνσταντίνου και Ελένης.

Μετά από τόσο περπάτημα, ένα γλυκαιμικό boost το χρειαζόμασταν. Τι καλύτερο λοιπόν από το να γευτούμε τα περίφημα churros με σοκολάτα στην chocolatería San Ginés, που λειτουργεί αδιάλειπτα από τα τέλη του 19ου αιώνα. Οι ουρές μπορεί να μοιάζουν τεράστιες, αλλά στο ίδιο τετράγωνο υπάρχουν 3-4 “υποκαταστήματα”, στα οποία σε οδηγούν οι σερβιτόροι, ανάλογα με το πού υπάρχει ελεύθερη θέση. Αν και ομολογώ ότι τα churros δεν είναι το αγαπημένο μου γλυκό, μπορώ να πω ότι τα συγκεκριμένα είναι όντως τραγανά και σχεδόν άγλυκα, ώστε να μην μπουκώνει κανείς από την πολλή ζάχαρη της σοκολάτας όπου τα βουτάμε. Η ίδια η σοκολάτα βέβαια δε με εντυπωσίασε, έχω δοκιμάσει πολλές παρόμοιες και καλύτερες. Η τιμή ήταν συμπαθητική, γύρω στα 6 ευρώ η μερίδα όσο θυμάμαι.

Και 3000 θερμίδες στην καθισιά μας

Στο ίδιο μέρος δοκιμάσαμε και το καφέ μπομπόν, εκ Βαλένθιας ορμώμενο, που πήρε την ονομασία του από τις στρώσεις καφέ και εβαπορέ που σχηματίζονται.

Μετά την ξεκούραση, είχε έρθει η ώρα της βραδινής εξόδου. Είχαμε κλείσει μέρες πριν στο Inclán Brutal Bar, αφού πρώτα είχαμε φάει πολλαπλές πόρτες λόγω sold out σε άλλο μπαρ ίδιας ιδιοκτησίας.

Το όνομα οφείλεται στο συγγραφέα Ramón María del Valle-Inclán από τη Γαλικία (1866-1936), ενώ το άγαλμα θα τολμήσω να εικάσω ότι αποτελεί ευθεία έμπνευση από το αντίστοιχο του Φερνάντο Πεσόα έξω από τo καφέ Brasileira στη Λισαβόνα

Το εσωτερικό με τους κόκκινους καναπέδες εμένα μου κάνει λίγο καμπαρέ στην Τρούμπα και δε με ενθουσιάζει, ευτυχώς το μενού είναι πολύ καλύτερο, με λίγα, αλλά ποιοτικά fusion ισπανο-ασιατικά πιάτα, και κυρίως με τα “θεματικού” χαρακτήρα κοκτέιλ.

Η σαλάτα σερβιρισμένη σε “βιβλίο”, με εξώφυλλο από το διασημότερο μυθιστόρημα του Inclán “Tirano Banderas”, που έγινε και ταινία με τον Τζανμαρία Βολοντέ. Θεωρείται πως η πλοκή του έργου οφείλεται στην επιρροή που άσκησε η μεξικανική επανάσταση στο συγγραφέα.

Ο μόνος βασιλιάς που αναγνωρίζω στη Μαδρίτη

Κάποια στιγμή υπήρξε και μια μίνι παράσταση με φλαμένγκο, που μου θύμισε αντίστοιχες με συρτάκι σε ταβέρνες της Πλάκας. Τουλάχιστον μας απάλλαξε από τον προβληματισμό για το αν θα έπρεπε να είχαμε κλείσει ξεχωριστή παράσταση. Αν μας βγάλει η τύχη στην Ανδαλουσία, το ξανασκεφτόμαστε.

Το κατάστημα είχε δίωρο slot, μια εκνευριστική πρακτική που -φευ- τείνει να εξαπλωθεί και στην αθηναϊκή εστίαση τα τελευταία χρόνια. Για να μας γλυκάνουν την έξοδο και προς άγραν πελατών φυσικά, μας έδωσαν κι ένα εκπτωτικό κουπόνι για μπαρ του ίδιου “ομίλου” (πρέπει να πηγαίνει το πλυντήριο γόνα, αλλά άμα έχετε στοιχεία να τα πάτε στον εισαγγελέα της Μαδρίτης), κανά δεκάλεπτο μακριά με τα πόδια. Φτάνουμε λοιπόν και βλέπουμε μια τεράστια ουρά με ηλικιακό μέσο όρο τα 19, οπότε και μας πλησιάζει ένας πορτιέρης και μας λέει “ισχύει και για εδώ το κουπόνι σας, είναι μπαρ για μεγαλύτερες ηλικίες”. Η φίλη μου στα πρόθυρα του εγκεφαλικού (είμαστε και μεγάλες γυναίκες αφού), εγώ φαινομενικά χαλαρή, αλλά εσωτερικά στα πρόθυρα τακουνιάς αλά Βατίδου στον μακαρίτη Κούγια, ευχαρίστησα ευγενικά πλην αποφασιστικά, επιταχύνοντας το βήμα. Αφού υπερσκελίσαμε αρκετούς ακόμα πορτιέρηδες - κράχτες, ούτε στο Φαληράκι τέτοιο χάλι, καταλήξαμε τελικά σε ένα συμπαθές μπαράκι στην πλατεία Santa Ana, απολαμβάνοντας τα τελευταία κοκτέιλ του ταξιδιού.

Τα καημένα τα νιάτα, τι γρήγορα που περνούν...

 

[Smaragda53]

Πράσινες τέντες έχουνε, απλωμένα ρούχα έχουνε, μια κακομοιριά την έχουνε, κεραίες όμως δεν βλέπω να ξεχειλίζουν στις ταράτσες. Εδώ τους τρώμε!

 

[Sassenach77]

Πράσινες τέντες έχουνε

Σαν τη Γένοβα πουθενά!

 

[paefstra]

Πράσινες τέντες έχουνε, απλωμένα ρούχα έχουνε, μια κακομοιριά την έχουνε, κεραίες όμως δεν βλέπω να ξεχειλίζουν στις ταράτσες. Εδώ τους τρώμε!

Και ολους μαζι μας τρωει το Παλερμο.

 

[Extra muros]

Toυ ταύρου ο Πικάσο ρουθούνιζε βαριά - Μουσείο Reina Sofia και αναχώρηση

Το τελευταίο πρωινό στη Μαδρίτη ξημέρωσε μουντό και με την εφαρμογή να δείχνει 40% πιθανότητα βροχής. Έχοντας πακετάρει τα πράγματα, που ευγενώς δέχτηκε να μας φυλάξει το χόστελ μέχρι και την αναχώρησή μας για το αεροδρόμιο, πήραμε το δρόμο για το μουσείο Reina Sofia. Στη διαδρομή μας, περάσαμε από την Calle Atocha, όχι για πρώτη φορά στο ταξίδι, αλλά από σημείο που δεν είχαμε ξαναδεί, στην Plaza Antόn Martín, όπου είδαμε ένα γλυπτό αναγνώρισα από την ιστορία του @psilos3 . Πρόκειται για το μνημείο των δικηγόρων, θυμάτων ακροδεξιάς τρομοκρατικής επίθεσης στις 24.1.1977, στα δύσκολα χρόνια της ισπανικής μεταπολίτευσης ά το θάνατο του Φράνκο το Νοέμβρη του 1975. Το μνημείο που αφιέρωσε ο δήμος Μαδρίτης στα θύματα το 2003 δε φαίνεται να έχει συντηρηθεί στο ενδιάμεσο, τα στεφάνια στη βάση του έδειχναν πως κάποιοι τιμούν ακόμα την επέτειο, η οποία εξάλλου το διάστημα της επίσκεψής μας είχε περάσει λιγότερο από ένα μήνα πριν.

Η επίθεση πραγματοποιήθηκε από τρία άτομα, μέλη ακροδεξιών οργανώσεων, με θύματα τρεις εργατολόγους, έναν φοιτητή νομικής κι έναν υπάλληλο, με κοινό στοιχείο ότι ανήκαν στο ακόμα παράνομο τότε PCE ή στην προσκείμενη σε αυτό συνδικαλιστική οργάνωση Comisiones Obreras. Στην πραγματικότητα, οι δράστες ήθελαν να σκοτώσουν το γενικό γραμματέα της τελευταίας, αλλά εκείνος έλειπε κι αντ’αυτού αποφάσισαν να εκτελέσουν όλους όσοι ήταν παρόντες, στήνοντάς τους στον τοίχο. Τέσσερις γλίτωσαν με βαριά τραύματα, ενώ μία από τις τραυματίες ήταν σύζυγος ενός από τους νεκρούς κι έχασε το παιδί που κυοφορούσε. Από καθαρή τύχη η μετέπειτα δήμαρχος Μαδρίτης Manuela Carmena είχε φύγει από το κτίριο λίγο νωρίτερα. Οι δράστες συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν σε εκατοντάδες χρόνια φυλάκισης, ένας όμως διέφυγε στο εξωτερικό δύο χρόνια αργότερα (1979) ως την παραγραφή του αδικήματος το 1997, ένας αποφυλακίστηκε μετά από 15 χρόνια το 1992 και σήμερα στις φυλακές παραμένει ο Κάρλος Γκαρθία Χουλιά, ο οποίος είχε αποφυλακιστεί το 1991 με χάρη, η οποία αργότερα ανακλήθηκε, όχι όμως πριν ο ίδιος διαφύγει στη Λατινική Αμερική. Τελικά συνελήφθη το 2018 στη Βραζιλία κι εκδόθηκε στην Ισπανία δύο χρόνια αργότερα. Μέχρι σήμερα εκφράζονται αμφιβολίες για το αν συνελήφθησαν όλοι οι εμπλεκόμενοι και για τον πιθανό ρόλο της διαβόητης ιταλικής Gladio στο σχεδιασμό της επίθεσης.

Είχαμε κλείσει τα εισιτήρια για τις 10 το πρωί, ακριβώς στην ώρα του ανοίγματος. Την ώρα που φτάσαμε είχε ήδη σχηματιστεί μία ουρά, καμία σχέση όμως με εκείνη του Πράδο λίγες μέρες, οπότε σε λίγα λεπτά θα είμασταν στο εσωτερικό.

Στην αφίσα της εισόδου δέσποζε έργο της Maruja Mallo, στην οποία ήταν αφιερωμένη η περιοδική έκθεση εκείνη την περίοδο.

Στον πρώτο όροφο, που εμένα μου έμοιαζε περισσότερ με ισόγειο, είχε περιοδικές εκθέσεις, με σημαντικότερη μία αφιερωμένη στην Ισπανίδα σουρεαλίστρια ζωγράφο Maruja Mallo (1902-1995), την οποία ομολογώ πως πρώτη φορά γνώριζα και είχε αν μη τι άλλο μια τρικυμιώδη ζωή κι ένα πολύ ενδιαφέρον έργο.

Ο κόσμος ήταν πολύς, ίσως σε απόλυτους αριθμούς λιγότερος από εκείνον του Πράδο, αλλά που έμοιαζε πιο στοιβαγμένος λόγω κάπως μικρότερου εμβαδού των αιθουσών του Reina Sofia. Ξεχώριζε ένα σχολείο ή ίσως και νηπιαγωγείο, με πολύ μικρά παιδάκια να λαμβάνουν από ειδικές ξεναγούς και τη δασκάλα τους μια πρώτη μύηση στον κόσμο της τέχνης.

Το πλήθος πύκνωνε στο δεύτερο όροφο, όπου βρίσκεται και το απόλυτο highlight του μουσείου. Ήδη θα το καταλάβατε ότι μιλάμε φυσικά για τη Γκουέρνικα του Πικάσο ( ή Γκερνίκα, όπως θα επέμενε να με διορθώνει μια παλιά αγαπημένη ψυχή). Δε χρειάζονται πολλά λόγια για τον εμβληματικότερο ίσως πίνακα του “σύντομου 20ου αιώνα”. Ήδη τόσα έχουν γραφτεί γι’ αυτόν, ενώ στη χώρα μας έγινε και εμμέσως τραγούδι, χάρη στο στίχο του Καββαδία που υπερτιτλίζει τον παρόν υποκεφάλαιο και την πασίγνωστη μελοποίηση του ποιήματος στο Σταυρό του Νότου. Μπορεί να ακουστεί μεγαλόστομο, αλλά το να δω τον πίνακα αποτελούσε όνειρο ζωής για μένα και πραγματικά στη θέα του ένιωσα μικρές τσιμπιές ευτυχίας, τι κι αν σχεδόν ποδοπατήθηκα από ένα γκρουπ και την πολύ φουριόζα ξεναγό του.

Το να βγάλεις φωτογραφία της προκοπής παλεύοντας μέσα από μια ζούγκλα κεφαλιών και καμερών απαιτεί σχεδόν ακροβατικές ικανότητες. Εντελώς ανφάς δεν τα καταφέραμε, αλλά σε προφίλ ¾ κάτι ψιλοβγήκε...

Στην ίδια αίθουσα φιλοξενούνται μια σειρά σκίτσων που φιλοτέχνησε ο Πικάσο ως προπαρασκευή του τελικού πίνακα, όπως αυτός ο ανθρωπόμορφος ταύρος.

Οι συνθήκες δημιουργίας της Γκουέρνικα είναι σε αδρές γραμμές γνωστές στους περισσότερους, λιγότερο ωστόσο το γεγονός πως δεν αποτελούσε παρά τμήμα της έκθεσης που φιλοξενήθηκε στο ισπανικό περίπτερο της Διεθνούς Έκθεσης του Παρισιού το 1937. Το μεγάλο αυτό γεγονός θεωρήθηκε από την κυβέρνηση της Ισπανίας χρυσή ευκαιρία για να προβληθεί προπαγανδιστικά ο αγώνας των Δημοκρατικών κατά των δυνάμεων του Φράνκο και να τονωθεί η διεθνής αλληλεγγύη προς το σκοπό αυτό.

Μακέτα του περιπτέρου της Ισπανίας σε σχέδια των Luis Lacasa και Josep Lluis Sert. Η Γκουέρνικα εκτιθόταν στο ισόγειο.

Στο ίδιο τμήμα του δεύτερου ορόφου βρίσκει κανείς και άλλα έργα που καταδικάζουν τη φρίκη του πολέμου, αλλά και μια πλούσια συλλογή από αφίσες της εποχής του Ισπανικού Εμφυλίου.

“Μαδρίτη 1937 (Μαύρα Αεροπλάνα)” . Έργο του Horacio Ferrer, που απεικονίζει τα αλαφιασμένα γυναικόπαιδα, καθώς προσπαθούν να σωθούν από τους βομβαρδισμούς της ισπανικής πρωτεύουσας. Η κεντρική μορφή είναι μια πολύ συνειδητή αναφορά στον πασίγνωστο πίνακα του Ντελακρουά “Η ελευθερία οδηγεί το λαό”.

Ένα μικρό δείγμα των προπαγανδιστικών αφισών των στα ισπανικά και στο συγκεκριμένο τμήμα κυρίως στα καταλανικά.

“Διάβαζε αναρχικά βιβλία και θα γίνεις άντρας”, πολύ πριν την cancel culture.

Πολύ σπουδαία είναι και η συλλογή 33 αντιφασιστικών φωτομοντάζ του John Heartfield, Γερμανού ντανταϊστή στα νιάτα του καλλιτέχνη, που λόγω της οξείας σάτιράς του κατά του ναζισμού βρέθηκε στο νούμερο 5 της λίστας καταζητουμένων της Γκεστάπο. Γλίτωσε τη σύλληψη κυριολεκτικά πηδώντας από το μπαλκόνι και βρίσκοντας κρυψώνα σε κάδο σκουπιδιών, μέχρι που τελικά κατόρθωσε να διαφύγει στο εξωτερικό.

Ένα από τα πιο γνωστά φωτομοντάζ του John Hartfield, με τη λεζάντα να γράφει “Εκατομμύρια βρίσκονται πίσω μου” σε μικρά γράμματα κι από κάτω, σε μεγαλύτερο μέγεθος “Μικρός άνδρας ζητά μεγάλα δώρα”.

Εννοείται ότι δε θα μπορούσε να λείπει κι ο Σαλβαδόρ Νταλί, όχι φυσικά ως προς το πολιτικό κομμάτι, αφού είναι γνωστό πως θαύμαζε τον Φράνκο μέχρι τελικής πτώσης, αλλά λόγω του τεράστιου αποτυπώματός του στην ισπανική, όσο και στην παγκόσμια τέχνη του 20ου αιώνα.

“El gran Masturbador” δηλ. “Ο μεγάλος αυνανιστής”, γιατί τίποτε δεν είναι σπουδαιότερο από την αυτογνωσία. Λέγεται πως το έργο, πέρα από τις σουρεαλιστικές αναφορές, επηρεάστηκε κι από νεανικά τραύματα του ζωγράφου, ο πατέρας του οποίου του έδειχνε φωτογραφίες ανθρώπων που παραμορφώθηκαν από αφροδίσια νοσήματα, προκαλώντας του έτσι μια υποσυνείδητη σύνδεση σεξουαλικότητας και φθοράς.

Μουσείο σύγχρονης τέχνης στην Ισπανία χωρίς κυβισμό είναι σκορδαλιά χωρίς σκόρδο, αναμενόμενα λοιπόν υπήρχαν αρκετά δείγματα από τους μεγάλους πρωταγωνιστές του συγκεκριμένου ρεύματος.

Juan Gris "Κιθάρα και εφημερίδα"

Πάμπλο Πικάσο "Νεκρά πουλιά"

Από εκεί και πέρα, είναι ένα μουσείο που δε θα αφήσει απογοητευμένους ούτε τους φίλους της αρχιτεκτονικής, της φωτογραφίας, ακόμα και της ποίησης, μιας και μεταξύ άλλων μπορεί να δει κανείς παλιές εκδόσεις ποιημάτων του Μαγιακόφσκι.

Ο τέταρτος όροφος θα μπορούσε να σταθεί κι ως ξεχωριστό μουσείο, επικεντρωμένο στην τέχνη του τελευταίου τετάρτου του 20ου αιώνα ως σήμερα. Κάποια εκθέματα είναι σε αρκετά πειραματική σφαίρα, τα περισσότερα όμως δίνουν κάποια τροφή για σκέψη, ανεξάρτητα από την αισθητική τους αποτίμηση. Ορισμένα έχουν και σημαντική ιστορική αξία, όπως μια σειρά χαρακτικών του Πικάσο, που υπέστησαν φθορές μετά από επίθεση 5 ανδρών σε γκαλερί της Μαδρίτης στις 5 Νοέμβρη 1971, στη διάρκεια έκθεσης σκίτσων του ζωγράφου από την περίοδο 1930-1937. Επρόκειτο για την πρώτη σε μια σειρά τριών συνολικά επιθέσεων, μέσα στον ίδιο μήνα, κατά γκαλερί και βιβλιοπωλείου, που εξέθεταν έργα του Πικάσο ή βιβλία για την τέχνη του. Δράστες ήταν τα μέλη της ακροδεξιάς οργάνωσης “Guerilleros del Cristo Rey”, που υπέγραφαν τις επιθέσεις τους ως “Αντιμαρξιστικό κομάντο” σε μια προφανή αναφορά στις μη αρεστές στους ίδιους πολιτικές πεποιθήσεις του Πικάσο.

Ένα από τα κατεστραμένα με οξύ χαρακτικά της “Suite Vollard”, μιας συλλογής 100 χαρακτικών (το όνομα προέρχεται από τον παραγγελιοδότη του έργο, τον Γάλλο έμπορο τέχνης Ambroise Vollard) με πολλές αναφορές στην αρχαιοελληνική τέχνη και μυθολογία.

Για ακόμα μία φορά μετά το Πράδο, αποδείχτηκε πως πέντε και πλέον ώρες δεν ήταν αρκετές για μια πλήρη περιήγηση του μουσείου. Ωστόσο η ώρα της πτήσης πλησίαζε και είχαμε επιπλέον να παραλάβουμε τα μπαγκάζια από το χόστελ. Στο δρόμο μας προς τα εκεί πετύχαμε και το όμορφο ιστορικό σινεμά Cine Doré (1912) και τον ναό του San Sebastián του 16ου αιώνα, όπου βρίσκεται ο τάφος του σημαντικού θεατρικού συγγραφέα Λόπε ντε Βέγκα.

Ναός του Σαν Σεμπαστιάν

Μετά από μια γρήγορη, πλην συμπαθητική πίτσα στο χέρι στην Puerta del Sol, κατευθυνθήκαμε προς το αεροδρόμιο. Αν και χωρίς παραδοτέα, φτάσαμε νωρίς ευτυχώς όπως αποδείχτηκε, γιατί για κάποιον περίεργο λόγω στον έλεγχο φαινόταν ως “χρησιμοποιημένο’ το ολόφρεσκο boarding pass. Άντε τώρα βγάλε άκρη με τα ισπανοαγγλικά του υπαλλήλου, ευτυχώς εντέλει πείστηκε από τα πολλά και ικετευτικά “por favor” ότι δεν είμαι τρομοκράτης ελέφαντας και μας άφησε να περάσουμε. Η πτήση είχε κάποια καθυστέρηση λόγω χαμένου slot, κυλώντας ομαλά κατά τα άλλα, παρέα με το συμπατριώτη μας που είχαμε γνωρίσει στο χόστελ, όπως είχα αναφέρει στην αρχή της ιστορίας.