Τοπ 25 κουβανικών ταινιών

3Τοπ 25 Κουβανικών Ταινιών


O κινηματογράφος αποτελεί έναν από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να διεισδύσει κανείς στην κουλτούρα μας χώρας. Ειδικά για όσους προετοιμάζουν ένα ταξίδι, μπορεί να δώσει μια πιο δυναμική και αντικειμενική ματιά όχι μόνο στην ιστορία, αλλά και στην πραγματικότητα της καθημερινότητας ενός προορισμού. Πόσο μάλλον όταν μιλάμε για μια κοινωνία μοναδική, όπως αυτή της Κούβας.

Μετά από πολλή σκέψη, συνέταξα ένα ranking ταινιών για την Κούβα με τη σειρά που πιστεύω πως βοηθούν το θεατή να κατανοήσει την πολυπλοκότητα της κουβανικής ιστορίας και καθημερινότητας. Πρόκειται κυρίως για κουβανικές παραγωγές ή συμπαραγωγές με ξένους, χωρίς πάντως να αποκλείω και μερικές εξαιρέσεις χωρίς κουβανική συμμετοχή στην παραγωγή, που εντούτοις  θεωρώ πως βοηθούν πολύ στην κατανόηση καταστάσεων και προσωπικοτήτων που ενδιαφέρουν τον επίδοξο επισκέπτη ή όποιον θέλει να εμβαθύνει στην κουβανική πραγματικότητα. Απέφυγα ορισμένες ταινίες που θεωρώ πως είχαν μικρό αντίκτυπο στην ψυχοσύνθεση του κουβανού σινεφίλ, όσο κι αν αυτές είναι διάσημες ή βραβευμένες (για παράδειγμα το Buena Vista Social Club ή το Soy Cuba).

Οι μη γνώστες του κουβανικού κινηματογράφου ίσως εκπλαγούν από την καλλιτεχνική αρτιότητα αλλά και από το θάρρος με το οποίο καυτηριάζεται η κοινωνικοπολιτική κατάσταση στη χώρα. Η αλήθεια είναι πως η μεν κουβανική σχολή κινηματογράφου συγκαταλέγεται αναμφισβήτητα στις καλύτερες του κόσμου, η δε ελευθερία κριτικής του συστήματος είναι αξιοθαύμαστη κι ενδεικτική πως στη ζωή δεν είναι τίποτε μαύρο ή άσπρο, άλλωστε οι ίδιες οι κουβανικές αρχές έχουν παραχωρήσει το σχετικό προνόμιο σχεδόν αφιλτράριστης κριτικής στους κουβανούς σκηνοθέτες εδώ και πολλά χρόνια.

Φυσικά η λίστα είναι υποκειμενική, αφού η τέχνη είναι θέμα γούστου. Άλλωστε κάποιοι προτιμούν σοκολάτα, ενώ άλλοι αγαπούν τη φράουλα…

Αντίστροφη μέτρηση λοιπόν – Μέρος Πρώτο, ν.25 μέχρι ν.16:

25. Che (Βιογραφία, 2008)

Το αριστούργημα του Steven Soderbergh για τον Τσε ήταν μια εμπορική αποτυχία. Είτε λόγω της διάρκειάς του (πρακτικά πρόκειται για δύο μέρη, το πρώτο πραγματεύεται την πορεία του Τσε μέχρι την αποκαθήλωση του Μπατίστα και το δεύτερο την εκστρατεία στη Βολιβία), είτε επειδή η επιλογή του να λανσαριστεί στα Ισπανικά στις ΗΠΑ θεωρήθηκε συνταγή αποτυχίας (θα μπορούσε κάποιος να φανταστεί τον Τσε να μιλάει όμως Αγγλικά; Με προφορά Αλαμπάμα ίσως;; ). Κατά τη γνώμη μου η ταινία ( ή οι δύο ταινίες, Che 1 και Che 2) είναι ένα έπος: Ο Benicio del Toro είναι εξαιρετικός, το σενάριο απίστευτα ρεαλιστικό, η ανορθόδοξη αλληλουχία γεγονότων συγκλονιστική και το μακιγιάζ τέτοιο που ο Del Toro φαίνεται σαν τη μετενσάρκωση του Γκεβάρα. Κουβανική παραγωγή δεν είναι, αλλά θα ένιωθα άσχημα να μην τη συμπεριλάβω στα must όποιου θέλει να μάθει πολλά για τον Τσε και να μπει στο κλίμα της εποχής. Για να είμαι ειλικρινής, αν ήταν κουβανική παραγωγή, θα ήταν πολύ υψηλότερα στη λίστα, καταπληκτική προσπάθεια, αφήστε το box office να λέει. Ειδικά το δεύτερο μέρος, όπου ο δονκιχωτισμός του Τσε καταλήγει σε μια μαεστρική ερμηνεία του Del Toro για να απεικονίσει τον Τσε στην κάμψη του, είναι ένας ύμνος στην έβδομη τέχνη.

Δείτε το trailer

24. Conducta (Κοινωνικό δράμα, 2014)

Από τις εγχώριες παραγωγές της τελευταίας δεκαετίας, ίσως ήταν αυτή με το μεγαλύτερο αντίκτυπο στην κοινωνία: μέσω της ιστορίας του Chala, ενός προβληματικού παιδιού του δημοτικού και της δασκάλας που προσπαθεί να τον κρατήσει εντός των ορίων, ξεγυμνώνεται όλος ο δογματισμός του κουβανικού συστήματος παιδείας. Οι γεμάτες αίθουσες και τα δάκρυα του κοινού σε κάθε προβολή είναι οι καλύτερες αποδείξεις για το πόσο ρεαλιστική είναι η ιστορία που διηγείται ο Daranas, ο σκηνοθέτης που λίγα χρόνια νωρίτερα συγκλόνισε με το Dioses Rotos, το #1 της λίστας.

Δείτε το trailer

23. Lista de Espera (Κωμωδία 2000)

To 1993, στην καρδιά της Ειδικής Περιόδου που επέβαλε η πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, οι επιβάτες ενός υπεραστικού λεωφορείου εγκλωβίζονται λόγω βλάβης στο σταθμό μιας απομονωμένης κοινότητας. Η επισκευή του λεωφορείου καθυστερεί και οι πολύχρωμοι χαρακτήρες αναγκάζονται να συνυπάρξουν, να συνεργαστούν και να συγκρουστούν, από τον μαυραγορίτη αστακών και τον αόμματο, μέχρι την όμορφη Κουβανή που έχει παντρευτεί Ισπανό, μέχρι που οι περισσότεροι εξ αυτών αποφασίζουν να βελτιώσουν το περιβάλλον τους.  Καταπληκτική αλληγορία του Juan Carlos Tabio, που περιγράφει με κέφι τόσο την κουβανική ψυχοσύνθεση όσο και το δράμα της Ειδικής Περιόδου.

Δείτε το trailer

22. El cuerno de la abundancia (Κωμωδία, 2008)

Σε μια ξεχασμένη μικρή κωμόπολη της Κούβας της κρίσης, η είδηση πέφτει σαν κεραυνός: Όσοι κάτοικοι έχουν ένα συγκεκριμένο επώνυμο θα έχουν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν μια αμύθητη περιουσία λόγω θανάτου ενός μακρινού συγγενή στο εξωτερικό. Η κοινωνική γαλήνη της τοπικής κοινότητας διαταράσσεται, οικογενειακά και πολιτικά πάθη θα έρθουν στην επιφάνεια, κανείς δε φαίνεται να διαθέτει το ευτελές ποσό που απαιτείται για το χαρτόσημο, όλοι όμως τυφλώνονται από την προοπτική του εύκολου χρήματος. Διασκεδαστική κωμωδία με ενδιαφέροντα μηνύματα και κριτική για την κουβανική κοινωνία, με ορισμένες εξαιρετικές ερμηνείες.

Δείτε το trailer

21. El Acompanante (Κοινωνικό δράμα, 2015)

Στα μέσα της δεκαετίας του ’80 το μεγάλο αστέρι της κουβανικής πυγμαχίας συλλαμβάνεται ντοπέ. Η Επανάσταση θα τον καταδικάσει σε αποχή από τους αγώνες και θα τον υποχρεώσει σε κοινωνική θητεία, την οποία θα πρέπει να εκπληρώσει εκτελώντας χρέη “συνοδού” ενός ασθενούς AIDS στη νεοσύστατη εξειδικευμένη κλινική της Αβάνας όπου νοσηλεύονταν κυρίως οι Κουβανοί που επέστρεφαν από τον πόλεμο της Αγκόλα. Εξαιρετική ερμηνεία του Yotuel, πιο γνωστού στην Ελλάδα ως ένα εκ των τριών μελών του συγκροτήματος Orishas.

Δείτε το trailer

20. Habanastation (Κοινωνικό δράμα, 2011)

Στην Κούβα του 21ου αιώνα, οι κοινωνικές ανισότητες διευρύνονται εμφανώς πλέον. Στην παρέλαση της Πρωτομαγιάς, ένας μαθητής από προνομιούχο οικογένεια θα χαθεί και θα καταλήξει σε μια από τις υποβαθμισμένες γειτονιές της Αβάνας, όπου θα συναναστραφεί με συμμαθητές για τον τρόπο ζωής των οποίων γνώριζε πολύ λίγα. Ένα playstation, δείγμα στάτους στην Αβάνα των ελλείψεων, θα αποτελέσει τον κοινό παρανομαστή…

Ιδανική ταινία για να προετοιμάσετε τα παιδιά σας, πριν ταξιδέψετε μαζί τους στην Κούβα. Τώρα πoυ το σκέφτομαι, ιδανική ταινία για παιδιά, γενικώς…

Δείτε το trailer

19. El Benny (Βιογραφία/Μιούζικαλ, 2006)

Καταπληκτική ταινία εποχής για τη ζωή του Benny More, του κατά πολλούς μεγαλύτερου μουσικού που έχει αναδείξει η χώρα. Η ταινία παρακολουθεί τον More από τη δεκαετία του 40, σε όλες τις φάσεις της ακμής και παρακμής του, από την αφάνεια μέχρι τη δόξα, την παρακμή λόγω των καταχρήσεων και την απροσδόκητη καλλιτεχνική του ανάσταση μέχρι το θάνατό του επί σκηνής. Πέραν της μουσικής, τα κοστούμια, η απόδοση της Αβάνας της δεκαετίας του ’50 και οι ερμηνείες συνηγορούν στη δημιουργία ενός αριστοτεχνικού συνόλου.

Δείτε το trailer

18. Brainstorm (2008, κωμωδία μικρού μήκους)

Στα γραφεία της εφημερίδας πανεθνικής κυκλοφορίας της Κούβας, κατά τη σύσκεψη για το πρωτοσέλιδο της επομένης, μια είδηση πέφτει ως κεραυνός: ένας μετεωρίτης έπεσε στο Εθνικό Στάδιο της Αβάνας κατά τη διάρκεια των εθνικών αγώνων στίβου, τα θύματα είναι δεκάδες, η αποδείξεις ζωής στο διάστημα απτές, ενώ μέσα σε όλα, καταρρίφθηκε και το ρεκόρ του Σοτομαγιόρ στο ύψος. Οι συντάκτες καλούνται να ιεραρχήσουν τα γεγονότα και να δουν με ποιο τρόπο θα τα παρουσιάσουν στο αναγνωστικό κοινό, τηρώντας πάντα τις επαναστατικές αρχές περί ενημέρωσης… Ξεκαρδιστική κριτική της λογοκρισίας στην Κούβα από ανεξάρτητη παραγωγή εντός Κούβας, κάτι που από μόνο του είναι αξιέπαινο και πολύ γενναίο εγχείρημα.

17. El ojo del canario (Βιογραφία, 2010)

165 χρόνια μετά τη γέννηση του εθνικού ήρωα της Κούβας, ο Fernando Perez, το σημαντικότερο όνομα της νέας γενιάς σκηνοθετών της χώρας, επιχειρεί να ρίξει φως στην πιο άγνωστη φάση της ζωής του: την εφηβική του ηλικία. Εξαιρετική προσπάθεια απόδοσης του κλίματος της εποχής στην οποία σφυρηλατήθηκε η προσωπικότητα και η πολιτική ταυτότητα του ανθρώπου που έμελλε να δώσει τη ζωή του ως υπέρτατη ατελέσφορη θυσία για την απελευθέρωση της χώρας από τον ισπανικό ζυγό, κατά την οποία ξεχωρίζει η μαεστρική παρουσίαση της προσωπικότητας του σημαντικότερου Κουβανού του 19ου αιώνα.

Δείτε το trailer

16. La obra del siglo (Ντοκιμαντέρ/Κωμωδία 2015)

Το 1982 η Κούβα ξεκινά την οικοδόμηση “του Πρότζεκτ του Αιώνα”, δηλαδή τη δημιουργία μιας πυρηνικής μονάδας στα προάστια του Σιενφουέγος, σε συνεργασία με τη Σοβιετική Ένωση. 10 χρόνια αργότερα και πριν ολοκληρωθεί, ξεκινά η αποδόμησή του, λόγω της πτώσης του υπαρκτού σοσιαλισμού. Η ταινία, που ακόμη και για τα δεδομένα του avant garde κουβανικού κινηματογράφου είναι άκρως σουρεαλιστική,  χρησιμοποιεί οπτικό υλικό της εποχής από τα αρχεία της κουβανικής τηλεόρασης και ταυτόχρονα παρακολουθεί τη ζωή μιας οικογένειας τριών γενεών (παππούς, γιος, πατέρας) που ζουν στη νεόδμητη τότε Πυρηνική Πόλη/Μοντέλο, όπου στεγάζονταν οι μηχανικοί που θα εργάζονταν στη μονάδα. Οι πρωταγωνιστές παρακολουθούν τη ζωή τους να αποδομείται ταυτόχρονα με το Πρότζεκτ του Αιώνα, ενώ η χρήση της κάμερας είναι τέτοια που δημιουργεί την ψευδαίσθηση ντοκιμαντέρ/κρυμμένης κάμερας, καθώς εμπλέκει και πραγματικές εικόνες της εποχής.

Η ταινία απέσπασε σημαντικές βραβεύσεις σε διεθνή φεστιβάλ, από την Αργεντινή μέχρι την Ιερουσαλήμ, και πέραν της ευφυέστατης χρήσης των ντοκουμεντερικών στοιχείων, σοκάρει με την ωμότητα με την οποία αποτυπώνει το μέγεθος της παρακμής του πρότζεκτ, της πόλης και της ποιότητας ζωής των ανθρώπων που ενεπλάκησαν σε αυτό.

Δείτε το trailer

Σχολιάστε