Αλβανία Π.Γ.Δ.Μ. Ελλάδα Τα Βαλκάνια της καρδιάς μας, ξανά και ξανά...

[YiannisTS]

Μετά τη Νίκη...

Τελικά το κάναμε το βήμα και βρεθήκαμε αλλού. Μετά το φυλάκιο με τις μπλε και άσπρες κάθετες ρίγες περάσαμε στη χώρα όπου τα "εθνικά" της χρώματα είναι το κίτρινο και το κόκκινο. Με συνοπτικές διαδικασίες και χωρίς καμία καθυστέρηση ολοκληρώσαμε το συνοριακό έλεγχο και ξεκινήσαμε για τα Μπίτολα. Άλλωστε, όπως γράψαμε και πιο πριν είμαστε το μοναδικό αυτοκίνητο που περνούσε τα σύνορα, λίγο πριν το μεσημέρι. Επιδείξαμε διαβατήρια, άδεια αυτοκινήτου και πράσινη κάρτα.

Η πόλη Μπίτολα (Битола) ή παλιότερα Μοναστήρι βρίσκεται μόλις δεκαπέντε χιλιόμετρα από τα σύνορα, προς τα βόρεια. Ο δρόμος είναι διπλής κατεύθυνσης με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση και χωρίς προστατευτική νησίδα, όπως πολλοί επαρχιακοί δρόμοι στην Ελλάδα. Η οδήγηση ήταν σχετικά ξεκούραστη ενώ υπήρχαν και πολλά αυτοκίνητα με ελληνικές πινακίδες που επέστρεφαν από το απέναντι ρεύμα. Η στάθμευση στο κέντρο της πόλης ήταν ελεγχόμενη αλλά εμείς κινηθήκαμε παράπλευρα του κέντρου και του κεντρικού πεζόδρομου όπου και αφήσαμε χωρίς δεύτερη σκέψη το αυτοκίνητο στη πρώτη θέση που βρήκαμε.

Σχεδόν αμέσως βρεθήκαμε στο μεγάλο κεντρικό πεζόδρομο της πόλης, το Širok Sokak (Широк Сокак) δηλαδή τον Φαρδύ Δρόμο. Η λέξη širok συναντάται σε πολλές σλαβογενείς γλώσσες και σημαίνει "φαρδύ" ενώ η λέξη sokak είναι τούρκικη και σημαίνει "δρόμος". Κατά καιρούς ο δρόμος έχει αλλάξει διάφορα ονόματα: λεωφόρος Αβδούλ Χαμίτ (Οθωμανική Αυτοκρατορία, μέχρι το 1912), Βασιλιά Πέτρου (Βασίλειο της Σερβίας, 1918-1941), Βασιλιά Μπόριτς (Βασίλειο της Βουλγαρίας, 1941-44), Οδός Στρατάρχη Τίτο (Γιουγκοσλαβία).

Στην αρχή του οδοιπορικού μας ο δρόμος δεν είχε κίνηση και μας παραξένεψε αλλά σχετικά γρήγορα άρχισε να γεμίζει από ένα πολύβουο πλήθος που πήγαινε πάνω-κάτω, έμπαινε στα μαγαζιά ή κάθονταν για καφέ σε κάποιο από τα πολλά που υπήρχαν. Η αρχιτεκτονική των κτηρίων παραπέμπει σε νεοκλασική του 19ου αιώνα με πολλά οθωμανικά και βυζαντινά στοιχεία. Ένα διώροφο ξενοδοχείο είναι χαρακτηριστικό δείγμα της εποχής που κατασκευάστηκε. Στο τέλος του πεζόδρομου, προς τα νότια, συναντήσαμε μια μεγάλη πλατεία με πολλή νεολαία και ένα καραόκε με αφορμή την πρωτοχρονιά. Σε αυτή την πλατεία βρίσκεται το κτήριο της Λέσχης Αξιωματικών, κτισμένο στις αρχές του 20ου αιώνα. Σήμερα λειτουργεί ως Πολιτιστικό και Πληροφοριακό Κέντρο και βρίσκεται σε φάση ανακατασκευής. Μπροστά από το κτήριο υπάρχει το άγαλμα του Stiv Naumov (Стив Наумов), ήρωα του αγώνα απελευθέρωσης από την οθωμανική αυτοκρατορία. Ένα πάνελ πολιτικών αφισών συμπληρώνει το σκηνικό της πλατείας.

Βαδίζοντας προς τα νότια, αφού διασχίσαμε τη λεωφόρου Partizanska, ο πεζόδρομος συνεχίζεται αλλά την θέση των κτηρίων έχουν πάρει δέντρα και ένα τεράστιο πάρκο, ιδανικό για πεζοπορία και ποδηλατάδα. Τα κτήρια πλέον ανεβαίνουν σε ύψος χωρίς να γίνονται αποκρουστικά. Βαδίσαμε για λίγο και επιστρέψαμε προς τον πολύβουο, πλέον, πεζόδρομο.

Σε κάποιο ανταλλακτήριο πάνω στον πεζόδρομο αλλάξαμε μερικά ευρώ σε δηνάρια και αποδείχτηκε ότι η ισοτιμία ήταν πολύ καλύτερη σε σχέση με την Οχρίδα.

Η πόλη είναι γνωστή και ως "Πόλη των Προξενείων" διότι τον 19ο αιώνα, την περίοδο που ήταν πολιτικό, οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής (υπό οθωμανικής αυτοκρατορίας), στον κεντρικό της πεζόδρομο υπήρχαν τα προξενεία των κυριότερων δυνάμεων της εποχής. Μερικά προξενεία συναντήσαμε και σήμερα.

Στον περίπατό μας από τα νότια προς τα βόρεια συναντήσαμε την Καθολική Εκκλησία της Καρδιάς του Χριστού, απομεινάρι της κοινότητας των Λεβαντίνων η οποία βρισκόταν στην ακμή της την περίοδο της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Η εκκλησία είναι λειτουργική με αναρτημένο ωράριο λειτουργιών αλλά δυστυχώς ήταν κλειστή όταν βρεθήκαμε εκεί.

Ένα κτήριο του κόμματος "Демократи" κάνει αισθητή την παρουσία του.

Στο βόρειο άκρο του πεζόδρομου εμφανίζεται μια πλατεία ως συνέχεια του δρόμου, με το όνομα Πλατεία Μανόλια. Το μάτι μας και ο φακός μας πέφτει πάνω στο άγαλμα του έφιππου Φιλίππου Β' της Μακεδονίας, ο οποίος στα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ. ίδρυσε την αρχαία πόλη Ηράκλεια Λυγκηστίδα, πάνω στα ερείπια της οποίας δημιουργήθηκε η σημερινή.

Πίσω από το άγαλμα διακρίνεται ένα επιβλητικό τζαμί (Kadi Mahmud Mosque), χτισμένο τον 16ο αιώνα, το οποίο σήμερα λειτουργεί ως Μουσείο Χριστιανικής και Μουσουλμανικής Κληρονομιάς.

Στην πλατεία βρίσκεται και ένα περίτεχνο συντριβάνι από μέταλλο το οποίο όμως δεν μας έκανε την τιμή να πετάει νερό.

Ο Πύργος του Ρολογιού στέκεται λίγο πιο πέρα διαγράφοντας ένα ύψος 32 μέτρων προς τον ουρανό. Ο μύθος λέει ότι οι Οθωμανοί χρησιμοποίησαν 60000 αυγά ως προσθετικό υλικό ενίσχυσης της λάσπης για την ανακατασκευή (το 19ο αιώνα) του αρχικού κτίσματος του 17ου αιώνα.

Απέναντι από τον Πύργο του Ρολογιού, προς τα βόρεια, βρίσκεται το τζαμί Ishak Çelebi, ένα από τα μεγαλύτερα που είδαμε στην πόλη κατά την διάρκεια της ολιγόωρης παραμονής μας. Γυρνώντας προς τα πίσω συναντάμε το άγαλμα του Φίλιππου από άλλη γωνία θέασης και λήψης.

Μπροστά από τον Πύργο του Ρολογιού συναντήσαμε το άγαλμα ενός Άγγελου και την κλασσική πινακίδα με το όνομα της πόλης.

Πριν την αναχώρηση από την πόλη ένας καφές είναι απαραίτητος για τη συνέχεια του ταξιδιού προς την Οχρίδα. Έτσι κι έγινε. Barista Coffee Shop το όνομα του ατμοσφαιρικού μαγαζιού. Δεν πρέπει να παραλείψω να σημειώσω ότι το κάπνισμα επιτρέπεται στο μαγαζί όπως και στα περισσότερα που επισκεφτήκαμε. Εννοείται ότι βρωμούσαμε τσιγάρο διότι ήταν πολλοί οι θεριακλήδες μέσα στο μαγαζί. Πηγαίνοντας προς το αυτοκίνητο μπήκαμε και σε ένα παρακείμενο φούρνο για τοπικά προϊόντα ζύμης, σε πολύ οικονομικές τιμές.

Μια ακόμη τριάδα φωτογραφιών από τη ζωή του πεζόδρομου.

Η μικρής διάρκεια παραμονή μας στην όμορφη πόλης της Μπίτολα τελείωσε αφήνοντας θετική εντύπωση. Περπατήσαμε στο κέντρο και τον πεζόδρομο του και οδηγήσαμε περιφερειακά στους δρόμους με το αυτοκίνητο αφού ο δρόμος για Οχρίδα περνάει υποχρεωτικά μέσα από την πόλη. Η πόλη φαίνεται να έχει μεγάλους δρόμους και πολλά πάρκα ενώ τα τζαμιά είναι πλειοψηφικά σε σχέση με τις χριστιανικές εκκλησίες. Η πόλη μας έβγαλε μια αλλόκοτη γοητεία αναδεικνύοντας με τον τρόπο της το πλούσιο ιστορικό παρελθόν της, τόσο κοντά στα σύνορα...

Κινηθήκαμε σύμφωνα με το σχεδιασμό προς την επόμενη πόλη. Βγαίνοντας από τα Μπίτολα, στα όρια της πόλης σταματήσαμε σε πρατήριο καυσίμων Lukoil και φουλάραμε βενζίνη στην εξωφρενική τιμή των 1,17€ το λίτρο (98 οκτανίων, πιο πάνω δεν έχει). Πληρώσαμε με revolut.

Τα χιλιόμετρα περνούν κι εμείς απολαμβάνουμε το χειμωνιάτικο τοπίο της χώρας μέχρι την επόμενη πόλη, τη Ρέσεν (Ресен). Όπως γράφτηκε και πιο πριν ο δρόμος που περνάει μέσα από το Εθνικό Πάρκο Γκαλιτσίτσα είναι κλειστός, οπότε υποχρεωτικά κινούμαστε μέσω αυτής της πόλης, σε υψόμετρο σχεδόν 900 μέτρων. Κάποιες μικρές στάσεις για φωτογράφηση είναι απαραίτητες. Σημαντικό τοπόσημο της πόλης πρέπει να είναι το Σαράι, ένα νεοκλασικό κτήριο, το οποίο ήταν η έδρα του τοπικού Οθωμανού Μπέη, στις αρχές του 20ου αιώνα (αριστερή φωτογραφία).

Μερικές φωτογραφίες από σύγχρονες κατοικίες.

Πλησιάζουμε σιγά σιγά προς τον τελικό προορισμό μας. Ο δρόμος συνεχίζει να ανεβαίνει μέχρι το μικρό χωριό Οπένιτσα (Опеница), σε υψόμετρο 966 μέτρων. Λιγοστά σπίτια, πολλά ακατοίκητα. Στο βάθος, πάνω στην πλαγιά βρίσκεται η ορθόδοξη εκκλησία του Αγίου Νικολάου, η οποία χτίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα, το 1924. Η φωτογραφία είναι από το διπλανό καμπαναριό.

Η εκκλησία στέκεται λίγο πιο ψηλά στην πλαγιά του βουνού και παρακολουθεί όλο το χωριό.

Το εξωτερικό της και η σκεπή επισκευάστηκαν σχετικά πρόσφατα, μόλις το 2000.

Μέχρι τώρα ο καιρός μας έχει βοηθήσει αρκετά με το φως του για τις λήψεις που παίρνουμε. Κάποια σύννεφα είναι πάρα πολύ βοηθητικά για να μειώνουν τη σκίαση από τον έντονο ήλιο. Το κρύο είναι υποφερτό, σε αυτό βοηθάει και η απουσία αέρα.

Ο δρόμος αρχίζει να γίνεται κατηφορικός. Αρχίζει να φαίνεται στο βάθος η λίμνη της Οχρίδας. Σε υψόμετρο 700 μέτρων περίπου μπαίνουμε στο χωριό Velgošti (Велгошти), στα όρια της πόλης της Οχρίδας, στα βορειοανατολικά της. Πολύ μεγαλύτερο σε έκταση και πληθυσμό από το προηγούμενο που κάναμε στάση ενώ κάποια ακατοίκητα και μισοερειπωμένα σπίτια προσφέρουν όμορφες εικόνες για φωτογράφηση. Συνεχίζουμε προς το Μοναστήρι του Αγίου Πέτκα (Манастир Света Петка), προς την πλαγιά του λόφου Olmec, ανατολικά του χωριού. Ευκαιρία για πανοραμική λήψη. Στο βάθος η λίμνη.

Το μοναστήρι κατασκευάστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα ύστερα από αίτημα του Τσάρου Sultan Abdul Hamid. Ξύλινα κάγκελα και ξύλινη διακόσμηση στην οροφή των εξωτερικών μπαλκονιών δημιουργούν ένα θερμό και όμορφο περιβάλλον.

Γαλάζιος ουρανός με διάσπαρτες λευκές πινελιές, ώχρα στους τοίχους και πολύ ξύλο γύρω γύρω μας προσφέρουν ένα πολύ εντυπωσιακό σκηνικό.

Η ημέρα είχε αρχίσει να φεύγει και αποφασίσουμε να κατευθυνθούμε προς το ξενοδοχείο. Αρχίσαμε να κατεβαίνουμε τον λόφο, κινηθήκαμε στον εξωτερικό περιφερειακό δρόμο της Οχρίδας χωρίς να μπούμε στην πόλη και τραβήξαμε για την άλλη μεγάλη πόλη στα βόρεια της λίμνης, τη Struga (Струга). Από την Οχρίδα μέχρι τη Στρούγκα κατασκευάζεται νέος σύγχρονος αυτοκινητόδρομος από ... κινέζικη κατασκευαστική εταιρεία. Περάσαμε τα όμορφα μπλοκ κατοικιών και κάναμε μια μικρή στάση στο πρώτο τζαμί που βρήκαμε έξω από την πόλη, το Τζαμί του Lulishte, το οποίο πρέπει να είναι σχετικά πρόσφατα κατασκευασμένο (δεν βρήκα κάποιες πληροφορίες και δεν πλησιάσαμε πιο κοντά). Οι δύο πανύψηλοι μιναρέδες φαίνεται να σκίζουν τον ουρανό. Πίσω από το τζαμί διακρίνεται ένα ορθόδοξο νεκροταφείο με την εκκλησία του!

Ο δρόμος μας φέρνει δίπλα στη λίμνη της Οχρίδας. Ο ήλιος δύει πίσω μας και αυτό δημιουργεί ένα πολύ όμορφο φως για τις τελευταίες φωτογραφίες της ημέρας.

Απόλυτη ηρεμία...

Αφού επιτέλους φτάσαμε και στο ξενοδοχείο ας βάλω και κάποιες φωτογραφίες, όχι για διαφήμισή του αλλά για να δείξω την θέα από το δωμάτιο του τρίτου και τελευταίου ορόφου που μείναμε. Όπου πραγματικά η ανατολή του ήλιου μέσα στον πορτοκαλί μανδύα του το επόμενο πρωί είναι απερίγραπτη.

Λίγη ξεκούραση και ξεκινάμε για μια πρώτη γνωριμία με την πόλη της Οχρίδας η οποία απέχει ένα μισάωρο από το ξενοδοχείο. Φτάσαμε στη πάνω πύλη εισόδου της παλιάς πόλης και χωρίς να προσέξουμε την πινακίδα όπου περιόριζε την είσοδο στα αυτοκίνητα των κατοίκων και των επισκεπτών των χώρων διαμονής προχωρήσαμε προς τα κάτω. Μπλέξαμε στα στενά δρομάκια, γίναμε ένα με το πλήθος των ανθρώπων που πηγαινοέρχονταν ασταμάτητα, φτάσαμε μέχρι τη θάλασσα και σε αδιέξοδο, γυρίσαμε με την όπισθεν μέχρι να κάνουμε αναστροφή και για καλή μας τύχη πέσαμε πάνω σε ένα δημόσιο χώρο στάθμευσης μόλις πέντε αυτοκινήτων όπου μόλις είχε αδειάσει μια θέση. Ουφ...

Οι πρώτες εντυπώσεις της βραδινής και ελαφρά στολισμένης Οχρίδας ήταν πολύ όμορφες. Η παλιά πόλη είναι μια ζωντανή κυψέλη ανθρώπων, καταστημάτων και πλακόστρωτων δρόμων. Αλλά το κρύο είχε αυξηθεί επικίνδυνα μαζί με τον δυνατό αέρα (κάτι σαν τον Βαρδάρη στη Θεσσαλονίκη) και μας δυσκόλευε αρκετά στη μετακίνηση.

Οπότε τελειώσαμε την ημέρα μέσα στη νύχτα κάπως έτσι...

 

[YiannisTS]

Οχρίδα και ανατολική ακτή

Ξυπνάω, ανοίγω νωχελικά τα μάτια, αισθάνομαι τη ζεστή αγκαλιά του δωματίου, του κρεβατιού, των λευκών σκεπασμάτων, της γυναίκας δίπλα μου. Το βλέμμα μου τρέχει πέρα μακριά, συναντιέται με την ηρεμία των εικόνων που τρυπώνουν από τη μεγάλη πόρτα. Πλησιάζω το τζάμι. Αισθάνομαι το κρύο του πρωινού με τα μάτια, παρακολουθώ το λευκό σεντόνι που έχει καλύψει οτι μπόρεσε και οτι πρόλαβε, όσο του επέτρεψε ο ήλιος πριν αποκαλυφθεί από την κρυψώνα του.

Τα δέντρα επιδεικνύουν τη γύμνια τους. Ξεγυμνώθηκαν μπροστά στο χειμώνα ξεδιάντροπα, προκαλώντας. Πέταξαν το περιττό και κράτησαν το χρήσιμο. Οι χυμοί τους έχουν μειώσει την κίνησή τους στο ελάχιστο, αντιστέκονται στην ακινησία που προκαλεί ο παγωμένος αέρας. Υποχρεωτικός ύπνος πριν το νέο ξεπέταγμα της νέας ζωής. Δεν θα είμαι εδώ να τη ζήσω αλλά μπορώ να τη φανταστώ. Το δώρο της εξέλιξης στον άνθρωπο, η δύναμη της φαντασίας, η δημιουργία σύνθετων εικόνων του μέλλοντος με την βοήθεια της αέναης αλληλουχίας των νευρώνων μας.

Ένας σχεδόν τέλεια κυλινδρικός κώνος που προσομοιώνει δέντρο, τεχνητά ζωντανό με όλο το φύλλωμά του, σπάει τη μονοτονία του γκρίζου χρώματος. Το αστέρι στην κορυφή του και τα πολλά πολύχρωμα φωτάκια του μας φωνάζουν ότι οι μέρες που διανύουμε είναι διαφορετικές, κάτι καλό συμβαίνει!

Ένα σμήνος μικρών φτερωτών πλασμάτων πλατσουρίζει μέσα στο νερό. Δεν ενοχλούνται από τη πιθανά χαμηλή θερμοκρασία του. Κάθονται απαλά πάνω του ενώ το υδάτινο στοιχείο τα προστατεύει από τους κινδύνους της στεριάς. Μια φωλιά σε κάποια κλαδιά ψηλά σε ένα δέντρο περιμένει τους κάτοικους της άνοιξης να επιστρέψουν.

Ένα κιόσκι προεκτείνεται με θράσος μέσα στη λίμνη, δημιούργημα δικό μας. Αναπαύεται αγέρωχο και γαλήνιο μέχρι τον επόμενο οργασμό του καλοκαιριού, της φύσης και των ανθρώπων.

Η λίμνη μπροστά μου θα μπορούσε να είναι και θάλασσα. Εάν το μυαλό δεν έφερε την εκ των προτέρων γνώση του τόπου τότε θα μπορούσε να "ξεγελαστεί" με τις δικές του γνώριμες εικόνες, με οτι έχει τραφεί και έχει μεγαλώσει από τότε που άρχισε να υπάρχει. Μεγάλωσα με την εικόνα της θάλασσας, του μπλε και του γαλάζιου. Το μυαλό ανασύρει από τη μνήμη το πιο κοντινό του μοτίβο εκτός κι αν του "βάλεις" τρικλοποδιά. Τότε επαναπροσδιορίζεται...

Στο βάθος ορεινοί όγκοι βουνών σκεπασμένοι στο ένα άκρο με ένα λευκό πανωφόρι, δώρο από κάποιο παιδί του μπάρμπα χειμώνα. Η κορυφογραμμή σχεδόν μια ευθεία γραμμή με ελάχιστες διακυμάνσεις διαμορφωμένες στο διάβα της φύσης και των στοιχείων της μέσα στο χρόνο. Ξεκινάει στο εδώ και καταλήγει στο πέρα, σε μια άλλη χώρα. Τα σύνορα των ανθρώπων της είναι αδιάφορα, δεν υπάρχει για αυτά, δεν προέκυψε από αυτά.

Ένα δάκρυ στη "σοβαροφανή" φάτσα του αυτοκινήτου μας μιλάει. Για τη δυσκολία της νύχτας; Ίσως! Η εμφάνιση του ήλιου το εξαφανίζει σε χρόνο αργό, σαν πλάνο από ταινία χωρίς μοντάζ!

Α, τα σύννεφα! Σκεπάζουν τα πάντα και χαρίζουν απλόχερα τα χρώματά τους. Αποχρώσεις του γκρι, λευκό και αχνό πορτοκαλί. Ο ήλιος ξυπνάει ή απλά επιστρέφει στο ίδιο σημείο, την ίδια στιγμή, όπως κάνει χρόνια τώρα, από τότε που γεννήθηκε. Ανυπομονώ για την παρουσία του, για τα δώρα του, φως και ζέστη.

Πόσες φωτογραφίες σαν την παρακάτω δεν έχουμε δει όλοι στο διάβα της ζωής μας; Από τις ζωγραφιστές εικόνες των διαφόρων θρησκειών για το άγρυπνο μάτι του θεού τους που παρακολουθεί τα γήινα τεκταινόμενα μέχρι τις πραγματικές, περισσότερο ή λιγότερο ερασιτεχνικές, τοποθετούν το φως στο επίκεντρο της ελπίδας για το όμορφο που δεν έχουμε ακόμη γευτεί. Γιατί όπως λέει και ο ποιητής:

Η πιο όμορφη θάλασσα
είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει.
Τα πιο όμορφα παιδιά
δεν έχουν μεγαλώσει ακόμα.
Τις πιο όμορφες μέρες μας
δεν τις έχουμε ζήσει ακόμα.
Κι αυτό που θέλω να σου πω,
το πιο όμορφο απ’ όλα,
δε στο ΄χω πει ακόμα.
(Ναζίμ Χικμέτ, Η πιο όμορφη θάλασσα)​

Μ'αυτά και μ'αυτά η ημέρα ξεκίνησε στην Οχρίδα...

Μετά το σχετικά καλό πρωινό στο ξενοδοχείο και τον απαίσιο καφέ που δεν πίνονταν κινήσαμε για την πόλη της Οχρίδας, χωρίς ιδιαίτερη βιασύνη. Το πρόγραμμα έλεγε "λίγη" περιπλάνηση στην πόλη μέχρι να έρθει η ώρα να επιβιβαστούμε στο καράβι για μια ωριαία βόλτα και μετά εξόρμηση στην ανατολική ακτή μέχρι τα αλβανικά σύνορα.

Τα σύννεφα είχαν εξαφανιστεί ενώ ο ήλιος είχε κάνει αισθητή την παρουσία του, τουλάχιστον σε σχέση με το απλόχερο φως που σκόρπιζε και κατέκλυσε τα πάντα επιτρέποντάς μας να βλέπουμε και να "αιχμαλωτίζουμε" στιγμές με φωτογραφική μηχανή και κινητά τηλέφωνα. Από την άλλη ήταν ένας "ήλιος με δόντια", δηλαδή αρκετά χαμηλή θερμοκρασία σε σημείο να χρειαζόμαστε γάντια στα χέρια!

Η πόλη της Οχρίδας μας εξέπληξε ευχάριστα. Με την πρώτη ματιά ξεχωρίζει ψηλά στην κορυφή του λόφου το διατηρημένο κάστρο του Τσάρου Σαμουήλ. Κάτω από το κάστρο, στην ανατολική και νοτιοανατολική πλευρά του λόφου, απλώνεται αμφιθεατρικά η όμορφη παλιά πόλη της Οχρίδας. Δίπατες κατοικίες με κόκκινα κεραμίδια, ακουμπισμένες η μία πάνω στην άλλη ανεβαίνουν από τη λίμνη προς το λόφο, μέχρι τα όρια του κάστρου. Ανάμεσά τους δημιουργούνται σοκάκια και στενά και όλο μαζί το σκηνικό δημιουργεί μια ευχάριστη εικόνα. Η δυτική πλευρά του λόφου δεν έχει κατοικίες παρά μόνο ένα μεγάλο πάρκο με πολλά πεύκα και θάμνους.
Νότια της πόλης εκτείνεται η μεγάλη παραλία διαμορφωμένη για περίπατο. Βρεθήκαμε πριν το μεσημέρι και ο κόσμος είχε αρχίσει δειλά δειλά να μαζεύεται και να χαίρεται τον όμορφο ήλιο. Άνθρωποι κάθε ηλικίας, στην πλειοψηφία τους Bορειομακεδόνες σουλατσάρανε πέρα δώθε. Ακούσαμε ομιλίες και άλλων γλωσσών, κύρια ρώσικων αλλά και κάποιοι λίγοι Έλληνες. Διαπιστώσαμε ότι η πόλη έχει έντονο εσωτερικό τουρισμό.

Η βαρκάδα ήταν προαγορασμένη και προγραμματισμένη για το μεσημέρι. Εκμεταλλευτήκαμε το περίσσευμα ώρας που διαθέταμε για να περιπλανηθούμε γρήγορα στη παραλία και το πεζόδρομο. Πριν συνεχίσω να σημειώσω ότι η στάθμευση είναι ελεγχόμενη. Θα πρέπει να αποσταλεί sms, φυσικά αδύνατο για εμάς ή να εμφανιστεί κάποιος παρκαδόρος. Η ώρα περνούσε, παρκαδόρος δεν εμφανίζονταν, να το παρατήσουμε και να φύγουμε ούτε για αστείο, οπότε τι κάνουμε; Για καλή μας τύχη μας βοήθησε ένας ντόπιος με γνώση αγγλικών και μας έστειλε σε ένα παρακείμενο χώρο στάθμευσης λεωφορείων το οποίο δέχεται και αυτοκίνητα και μάλιστα με χαμηλότερη χρέωση από τα άλλα. Το αφήσαμε και φύγαμε!

Πρώτη στάση και φωτογράφηση στην πλατεία που βρίσκεται μπροστά από το βραχίονα όπου ήταν δεμένα τα πλοία. Αριστερά είναι το άγαλμα του Αγίου Κλήμη της Οχρίδας, ο οποίος ήταν Βούλγαρος λόγιος, συγγραφές και διαφωτιστής των Σλάβων. Έζησε το χρονικό διάστημα 840-916 μ.Χ. και υπήρξε μαθητής του Κύριλλου και Μεθόδιου συμβάλλοντας στη δημιουργία του κυριλλικού αλφαβήτου. Δεξιά είναι το άγαλμα των Αγίων Κυρίλλου και Μεθόδιου, οι οποίοι ήταν αδέλφια και Έλληνες χριστιανοί θεολόγοι και ιεραπόστολοι. Είναι γνωστοί για τη δημιουργία του πρώτου σλαβικού αλφάβητου, γνωστό ως γλαγολιτικό αλφάβητο, προγενέστερου του σημερινού κυριλλικού.

Θέαση της πόλης της Οχρίδας και των υδάτινων κατοίκων της.

Θέαση από τον δεύτερο βραχίονα μέσα στη θάλασσα, σε κοντινή απόσταση από τον προηγούμενο.

Και εδώ είναι ο κεντρικός πεζόδρομος της Οχρίδας, η οδός του Αγίου Κλήμη, ο οποίος κατακλύζεται από τουριστικά εμπορικά καταστήματα. Στις μικρότερες φωτογραφίες το κάστρο και το κτήριο της Αρχιεπισκοπής Οχρίδας.

Στο τέλος του πεζόδρομου βρήκαμε το Τζαμί του Αλή Πασά. Κατασκευασμένο τον 16ο αιώνα με εντολή του Σουλεϊμάν Πασά είναι από τα πρώτα της περιοχής. Το όνομα το πήρε από τον Βεζίρη Αλή Πασά του Βελιγραδίου τον 19ο αιώνα μετά την αποκατάστασή του και τη δημιουργία μεντρεσέ εντός του. Στη σημερινή του αποκαταστημένη μορφή δόθηκε το 2019, όπως περιγράφει και η πινακίδα.

Λίγο πιο πέρα, στην Κεντρική Πλατεία της Οχρίδας συναντήσαμε ένα πολύ μεγάλο σε ηλικία πλάτανο, κοντά 1100 χρονών.

Απέναντι από τον πλάτανο βρίσkεται μία τούρκικη "αμβροσία".

Στο μεταξύ η ώρα είχε περάσει και έπρεπε επειγόντως να επιστρέψουμε στην παραλία. Πήραμε τον παράλληλο δρόμο, Makedonski Prosvetiteli, προς τη λίμνη χαζεύοντας τα καταστήματα. Ώσπου πέσαμε πάνω στο φούρνο της φωτογραφίας με τα γευστικότατα καλούδια σε τιμές ... αρχαίες για τα ελληνικά δεδομένα. Το απόκομμα από το συνάλλαγμα μπήκε απλά για σύγκριση!

Νάμαστε λοιπόν, πρώτοι, μέσα στο πλοιάριο ονόματι Armada να περιμένουμε την αναχώρηση. Τα καλούδια από τον φούρνο έκαναν παρέα στον τούρκικο καφέ που παραγγείλαμε και ήπιαμε εντός του πλοίου. Μέσα από το παράθυρο προς τα έξω η πόλη και ένα υποβρύχιο που δεν είναι υποβρύχιο γιατί δεν βυθίζεται αλλά έχει γυάλινο πάτωμα για να μπορείς να παρακολουθείς το βυθό (και τα σκουπίδια του; ) όπως κινείται. Πανομοιότυπα υπάρχουν παντού, όπως στο παλιό λιμάνι των Χανίων.

Μόλις αναχωρήσαμε για ένα κυκλικό διάπλου μιας ώρας, με αφετηρία και τερματισμό την πόλη της Οχρίδας.

Η καθαρότητα της ατμόσφαιρας βοηθούσε στη λήψη φωτογραφιών, οπότε τοποθετήθηκε ο τηλεφακός και η μηχανή πήρε φωτιά. Στην επάνω φωτογραφία φαίνεται ο Ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου (Κανεό), ο οποίος βρίσκεται στην τελευταία άκρη της πόλης προς τη λίμνη. Στη δεύτερη φωτογραφία βλέπουμε το Ναό των Αγίων Κλήμη Οχρίδας και Παντελεήμονα, για τον οποίο θα πούμε περισσότερα την επόμενη ημέρα κατά την επίσκεψή μας.

Διάφορες φωτογραφίες από το πλοίο. Σε όλη την διάρκεια της βαρκάδας μια όμορφη κοπέλα με τέλεια αγγλικά έκανε ξενάγηση. Ανάμεσα στα άλλα μάθαμε ότι η λίμνη της Οχρίδας έχει ηλικία περίπου πέντε εκατομμυρίων χρόνων, είναι από τις βαθύτερες λίμνες της Ευρώπης (μέγιστο βάθος 280 μ.) και έχει χαρακτηριστεί από την UNESCO Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Υπάρχει υπόγεια διασύνδεση με την Πρέσπα και συνεχής κίνηση του νερού. Τα νερά είναι ήρεμα και πολύ καθαρά, με έντονο γαλάζιο χρωματισμό που παραπέμπει σε θάλασσα.

Το κάστρο σε ... συνέχειες!

Αν δεν είχαμε ανέβει στο πλοίο και εάν δεν το είχε αναφέρει η ξεναγός σίγουρα δεν θα "ανακαλύπταμε" μόνοι μας, από τον δρόμο που περάσαμε στη συνέχεια δεν είδαμε κάποια πινακίδα. Στη φωτογραφία βλέπουμε την θερινή κατοικία του Γιόσιπ Μπροζ Τίτο, στρατάρχη και πρώτου προέδρου της ενιαίας Σοσιαλιστικής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας αμέσως μετά τον Β'ΠΠ. Σήμερα χρησιμοποιείται από τον Πρόεδρο της Βόρειας Μακεδονίας για τις επίσημες συναντήσεις με ξένες αντιπροσωπείες.

Πλησιάζοντας προς την ακτή αντικρίσαμε το θέαμα της φωτογραφίας. Μια τεράστια ουρά ανθρώπων να περιμένει να επιβιβαστεί σε κάποιο πλοιάριο για μια βόλτα στη λίμνη. Η αρχική αμφιβολία για την ώρα που είχα επιλέξει (12 το μεσημέρι) μετατράπηκε σε ανακούφιση μετά από αυτό το θέαμα. Στην κάτω φωτογραφία είναι τα δίδυμα πλοιάρια, το δικό μας ήταν το μαύρο.

Φύγαμε γρήγορα από την πόλη προς τα νότια για τις επόμενες στάσεις μας προλαβαίνοντας το φως της ημέρας. Περάσαμε από το σημείο του δρόμου όπου θα έπρεπε να είναι η πρόσβαση για την κατοικία του Τίτο αλλά δεν υπήρχε κάποια σχετική ένδειξη ή πινακίδα που να δείχνει προς τα εκεί. Συνεχίσαμε. Ο δρόμος είναι διπλής κατεύθυνσης με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση, χωρίς διαχωριστική νησίδα. Θυμίζει επαρχιακό δρόμο σε κάποιο ελληνικό νησί. Από την αντίθετη κατεύθυνση πολλά αυτοκίνητα με αλβανικές πινακίδες κινούνται, ερχόμενα προφανώς από την Αλβανία αφού το συνοριακό πέρασμα δεν είναι μακριά μας. Μετά τα μέσα της συνολικής απόστασης μέχρι τα σύνορα βρίσκεται ο Κόλπος των Οστών και το Μουσείο πάνω στο Νερό.

Η λίμνη της Οχρίδας ήταν ιδανική τοποθεσία για προϊστορικούς οικισμούς αφού συνδυάζει νερό και κάλυψη. Η Ενάλια Αρχαιολογία είχε πλούσια δραστηριότητα στην περιοχή με εκτεταμένες πολυετείς έρευνες που κατέληξαν εκτός των άλλων στην αποκατάσταση του οικισμού της Ύστερης Εποχής του Χαλκού και της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου. Κατά την περίοδο των ερευνών βρέθηκαν 6000 ξύλινα λείψανα κορμών σε βάθος 3-5 μέτρων. Συλλέχθηκαν πολλά κεραμικά και άλλα αντικείμενα καθημερινής χρήσης. Ο επισκέπτης του χώρου έρχεται σε επαφή με αυτές τις σπουδαίες ανακαλύψεις για την ανθρώπινη δραστηριότητα και ζωή, χιλιάδες χρόνια πριν από την εποχή μας.

Μετρήσαμε και επισκεφτήκαμε 24 προϊστορικές κατοικίες στην ίδια θέση που ήταν πριν πολλά χρόνια.

Ένα μικρό μουσείο δίπλα στον χώρο των εισιτηρίων αναπαριστά με εξαιρετική επιτυχία τον βυθό της λίμνης και τα αντικείμενα που βρέθηκαν.

Απλές κατοικίες από καλαμένιους τοίχους καλυμμένους με επίχρισμα λάσπης και πυκνοπλεγμένα καλάμια στην οροφή τους, δημιουργούν ένα όμορφο αισθητικό αποτέλεσμα για τον σημερινό άνθρωπο αλλά για τον προϊστορικό άνθρωπο ήταν κάτι περισσότερο από αυτό. Ο οικισμός είναι κατασκευασμένος πάνω στο νερό και μια σχετικά μεγάλη ξύλινη γέφυρα το συνδέει με την ακτή. Η θέση του μέσα στο νερό προφανώς υποδηλώνει ότι η περιοχή είχε άγρια θηρία από τα οποία ο άνθρωπος έπρεπε να προστατευτεί. Και τι καλύτερη προστασία από μία κατοικία πάνω στο νερό; Σε πολλές τουριστικές περιοχές του κόσμου στήνονται αντίστοιχα σκηνικά όπου μπορείς να περάσεις τη νύχτα σου με όλες τις σύγχρονες ανέσεις.

Να και ο εσωτερικός χώρος της ορθογώνιας κατοικίας. Ένας προϊστορικός αργαλειός, ένας περίκλειστος χώρος ύπνου, ένας μικρός φούρνος και η κούνια του μωρού, μαζί με ένα μεγάλο πιθάρι έξω από την είσοδο είναι τα πολύτιμα αντικείμενα του προϊστορικού ανθρώπου.

Πανομοιότυπες κατοικίες ορθογώνιου σχήματος. Μοναδικές εξαιρέσεις 2-3 στρογγυλά κτίσματα τα οποία θα πρέπει να χρησίμευαν ως αποθηκευτικοί χώροι ή ως χώροι ομαδικής συνεύρεσης των ανθρώπων του οικισμού.

Μερικές ακόμη φωτογραφίες από απόσταση και διαφορετική γωνία.

Ο ήλιος έχει αρχίσει την κάθοδό του και σκιάζει τα πάντα στο πέρασμα των ακτίνων του. Συνεχίζουμε προς τα σύνορα με την Αλβανία αλλά δεν τα περνάμε. Κατευθυνόμαστε στο πολύ γνωστό και τουριστικό Μοναστήρι του Όσιου Ναούμ. Λίγο πριν τα σύνορα στρίβουμε δεξιά, διασχίζουμε ένα καλοφτιαγμένο δρόμο με στοιχισμένα δέντρα και στις δύο πλευρές και μένουμε έκθαμβοι πριν ακόμη περάσουμε την κεντρική είσοδο. Αφήνουμε το αυτοκίνητο στο μοναδικό χώρο στάθμευσης που διαχειρίζεται η μονή, με αντίτιμο. Από εδώ και πέρα, μετά την πύλη, όλα βρίσκονται υπό την διαχείριση της μονής, σε μία πολύ καλά στημένη και οργανωμένη επιχείρηση.

Να και ο επεξηγηματικός και κατατοπιστικός χάρτης των εγκαταστάσεων. Εμπορικά τουριστικά μαγαζάκια, εστιατόρια, ξενοδοχείο, παραλία και φυσικά διάφορες εκκλησίες. Το άγαλμα του σεβάσμιου Όσιου Ναούμ τι να σκέπτεται άραγε;

Το Μοναστήρι θεμελιώθηκε από τον Όσιο Ναούμ το 905 μ.Χ. την περίοδο που η εκκλησία βίωνε έναν εσωτερικό "εμφύλιο" αλλά και τις απαρχές του μεγάλου σχίσματος που οδήγησε στον χωρισμό δυτικής και ανατολικής εκκλησίας. Ο Όσιος Ναούμ ήταν από τους ένθερμους υποστηρικτές για την διάδοση της μετέπειτα Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων. Μαθητής των Αγίων Κυρίλλου και Μεθόδιου συνέβαλλε και αυτός στη διάδοση της σλαβικής γραφής. Κατέληξε εδώ, σε ένα κομμάτι γης, ανάμεσα στη λίμνη και τις πηγές της, για να ολοκληρώσει τον κύκλο της ζωής του αφού πρώτα πρόσφερε στους πιστούς το μοναστήρι που φέρει το όνομά του.

Ο εσωτερικός χώρος μετά την πύλη είναι καταπληκτικός. Περπατάμε πάνω στο λιθόστρωτο δρόμο και στα αριστερά μας είναι πάμπολα μικρά μαγαζάκια με κάθε λογής μπιχλιμπίδια, εικονίτσες, κομποσκήνια, μαγνητάκια, αναπτήρες και πολλά άλλα. Εδώ μαθαίνουμε για τα όστρακα και τα μοναδικά μαργαριτάρια της λίμνης τα οποία γίνονται κάθε λογής κόσμημα. Στα δεξιά μας βρίσκεται η παραλία του Οσίου Ναούμ στην οποία συναντήσαμε μέχρι και ξαπλώστρες με ουρανό τύπου Μυκόνου, μεγάλη η χάρη του!

Το υδάτινο πέρασμα ανάμεσα στη λίμνη και μια εσωτερική λιμνούλα όπου βρίσκεται και ένα νησί με το δικό του εστιατόριο. Οι βάρκες που φαίνονται χρησιμοποιούνται για βαρκάδα όταν το επιτρέπει ο καιρός. Φαντάζομαι το καλοκαίρι οι άνθρωποι έρχονται κατά μιλούνια...

Η εσωτερική λιμνούλα με την αφάνταστη ηρεμία της γίνεται καθρέπτης τέλειας συμμετρικής αντανάκλασης οτιδήποτε υπάρχει γύρω της και πάνω από το νερό.

Η εσωτερική είσοδος για το Μοναστήρι. Παγόνια κινούνται ελεύθερα και ανενόχλητα στο χώρο.

Η εκκλησία στο κέντρο του μοναστηριού, απλή, διατηρημένη και όμορφη. Φτιαγμένη από πέτρα, κόκκινο τούβλο και κεραμίδια δένει αρμονικά με τον χώρο.

Λεπτομέρεια από τους τρεις τρούλους, σε διαφορετικά ύψη.

Οι τοιχογραφίες μέσα στην εκκλησία με την ιδιαίτερη τεχνοτροπία τους, φθαρμένες από τον χρόνο, προκαλούν θαυμασμό και μεσαιωνικό δέος!

Περιμετρικά της εκκλησίας βρίσκονται τα κελιά του Μοναστηριού. Η ανατολική πλευρά της περιμέτρου στεγάζει ένα πολυτελές ξενοδοχείο.

Η πινακίδα είναι ξεκάθαρη. Ξενοδοχείο και εστιατόριο Οσίου Ναούμ. Για όποιον ενδιαφέρεται υπάρχει στη booking.

Η μεγάλη τζαμαρία του εστιατορίου, η παραλία με τις ξαπλώστρες, ο βραχίονας του λιμανιού, είναι εδώ. Πάνω από την χιονισμένη κορυφογραμμή το φεγγάρι κάνει την εμφάνισή του. Προειδοποίηση για εμάς. Ο ήλιος φεύγει, πρέπει να φύγετε κι εσείς από τον χώρο, πρέπει να κλείσουμε!

Μαζί με τον ήλιο που μας αφήνει φεύγει και η θερμή του αγκαλιά. Ένα βαρέλι γεμάτο αναμμένα ξύλα βοηθάει πρόσκαιρα τα χέρια να συνέλθουν από την συνεχή έκθεση στο κρύο προς χάρη της φωτογράφησης. και φυσικά, κάθε παραλία που σέβεται τον εαυτό της έχει και το ναυαγοσώστη της!

Γεμάτοι από εικόνες παίρνουμε τον δρόμο της επιστροφής. Αναζητάμε κάπου, κάτι να φάμε. Προσανατολιζόμαστε σε κάτι κοντινό στο ξενοδοχείο για να πιούμε με την άνεσή μας. Αλλά μάταια. Παραμονή πρωτοχρονιάς, η ώρα προχωρημένη και τα περισσότερα μαγαζιά ετοιμάζονται για το τελευταίο γλέντι της χρονιάς. Καταλήγουμε στο ξενοδοχείο όπου "εκλιπαρούμε" για λίγο φαγητό. Καταναλώνουμε ένα μπουκάλι γευστικότατο ντόπιο κρασί και πάμε για ύπνο.

Αργά το βράδυ θα κατέβουμε από το δωμάτιο για το γλέντι. Προτιμήσαμε να κάτσουμε "μέσα" και να αποφύγουμε περίεργες παγοκαταστάσεις. Η θερμοκρασία είναι ήδη αρνητική. Η μεγάλη αίθουσα του ξενοδοχείου είναι γεμάτη. Κόσμος τρώει, πίνει, χορεύει, διασκεδάζει. Παραγγέλλουμε ποτό, καθόμαστε και τους παρακολουθούμε. Κάποια στιγμή μας αντιλαμβάνεται ο ιδιοκτήτης, και πολύ το χαίρεται. "Υποχρεώνει" την ορχήστρα να παίξει κάτι ελληνικό, το οποίο δεν καταλάβαμε. Μας κερνάει το δεύτερο ποτό κατά σειρά και μας τραβάει στο χορό. Γνώριμοι οι ήχοι και τα βήματα. Ένας φλύαρος Βούλγαρος μας πιάνει την κουβέντα. Είναι πολύ χαρούμενος που η χώρα του έχει πλέον ευρώ. Τι να πεις;

Είμαστε ήδη στο 2026 και όλα είναι αλλιώς.