Αλβανία Π.Γ.Δ.Μ. Ελλάδα Τα Βαλκάνια της καρδιάς μας, ξανά και ξανά...

[YiannisTS]

Μετά τη Νίκη...

Τελικά το κάναμε το βήμα και βρεθήκαμε αλλού. Μετά το φυλάκιο με τις μπλε και άσπρες κάθετες ρίγες περάσαμε στη χώρα όπου τα "εθνικά" της χρώματα είναι το κίτρινο και το κόκκινο. Με συνοπτικές διαδικασίες και χωρίς καμία καθυστέρηση ολοκληρώσαμε το συνοριακό έλεγχο και ξεκινήσαμε για τα Μπίτολα. Άλλωστε, όπως γράψαμε και πιο πριν είμαστε το μοναδικό αυτοκίνητο που περνούσε τα σύνορα, λίγο πριν το μεσημέρι. Επιδείξαμε διαβατήρια, άδεια αυτοκινήτου και πράσινη κάρτα.

Η πόλη Μπίτολα (Битола) ή παλιότερα Μοναστήρι βρίσκεται μόλις δεκαπέντε χιλιόμετρα από τα σύνορα, προς τα βόρεια. Ο δρόμος είναι διπλής κατεύθυνσης με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση και χωρίς προστατευτική νησίδα, όπως πολλοί επαρχιακοί δρόμοι στην Ελλάδα. Η οδήγηση ήταν σχετικά ξεκούραστη ενώ υπήρχαν και πολλά αυτοκίνητα με ελληνικές πινακίδες που επέστρεφαν από το απέναντι ρεύμα. Η στάθμευση στο κέντρο της πόλης ήταν ελεγχόμενη αλλά εμείς κινηθήκαμε παράπλευρα του κέντρου και του κεντρικού πεζόδρομου όπου και αφήσαμε χωρίς δεύτερη σκέψη το αυτοκίνητο στη πρώτη θέση που βρήκαμε.

Σχεδόν αμέσως βρεθήκαμε στο μεγάλο κεντρικό πεζόδρομο της πόλης, το Širok Sokak (Широк Сокак) δηλαδή τον Φαρδύ Δρόμο. Η λέξη širok συναντάται σε πολλές σλαβογενείς γλώσσες και σημαίνει "φαρδύ" ενώ η λέξη sokak είναι τούρκικη και σημαίνει "δρόμος". Κατά καιρούς ο δρόμος έχει αλλάξει διάφορα ονόματα: λεωφόρος Αβδούλ Χαμίτ (Οθωμανική Αυτοκρατορία, μέχρι το 1912), Βασιλιά Πέτρου (Βασίλειο της Σερβίας, 1918-1941), Βασιλιά Μπόριτς (Βασίλειο της Βουλγαρίας, 1941-44), Οδός Στρατάρχη Τίτο (Γιουγκοσλαβία).

Στην αρχή του οδοιπορικού μας ο δρόμος δεν είχε κίνηση και μας παραξένεψε αλλά σχετικά γρήγορα άρχισε να γεμίζει από ένα πολύβουο πλήθος που πήγαινε πάνω-κάτω, έμπαινε στα μαγαζιά ή κάθονταν για καφέ σε κάποιο από τα πολλά που υπήρχαν. Η αρχιτεκτονική των κτηρίων παραπέμπει σε νεοκλασική του 19ου αιώνα με πολλά οθωμανικά και βυζαντινά στοιχεία. Ένα διώροφο ξενοδοχείο είναι χαρακτηριστικό δείγμα της εποχής που κατασκευάστηκε. Στο τέλος του πεζόδρομου, προς τα νότια, συναντήσαμε μια μεγάλη πλατεία με πολλή νεολαία και ένα καραόκε με αφορμή την πρωτοχρονιά. Σε αυτή την πλατεία βρίσκεται το κτήριο της Λέσχης Αξιωματικών, κτισμένο στις αρχές του 20ου αιώνα. Σήμερα λειτουργεί ως Πολιτιστικό και Πληροφοριακό Κέντρο και βρίσκεται σε φάση ανακατασκευής. Μπροστά από το κτήριο υπάρχει το άγαλμα του Stiv Naumov (Стив Наумов), ήρωα του αγώνα απελευθέρωσης από την οθωμανική αυτοκρατορία. Ένα πάνελ πολιτικών αφισών συμπληρώνει το σκηνικό της πλατείας.

Βαδίζοντας προς τα νότια, αφού διασχίσαμε τη λεωφόρου Partizanska, ο πεζόδρομος συνεχίζεται αλλά την θέση των κτηρίων έχουν πάρει δέντρα και ένα τεράστιο πάρκο, ιδανικό για πεζοπορία και ποδηλατάδα. Τα κτήρια πλέον ανεβαίνουν σε ύψος χωρίς να γίνονται αποκρουστικά. Βαδίσαμε για λίγο και επιστρέψαμε προς τον πολύβουο, πλέον, πεζόδρομο.

Σε κάποιο ανταλλακτήριο πάνω στον πεζόδρομο αλλάξαμε μερικά ευρώ σε δηνάρια και αποδείχτηκε ότι η ισοτιμία ήταν πολύ καλύτερη σε σχέση με την Οχρίδα.

Η πόλη είναι γνωστή και ως "Πόλη των Προξενείων" διότι τον 19ο αιώνα, την περίοδο που ήταν πολιτικό, οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής (υπό οθωμανικής αυτοκρατορίας), στον κεντρικό της πεζόδρομο υπήρχαν τα προξενεία των κυριότερων δυνάμεων της εποχής. Μερικά προξενεία συναντήσαμε και σήμερα.

Στον περίπατό μας από τα νότια προς τα βόρεια συναντήσαμε την Καθολική Εκκλησία της Καρδιάς του Χριστού, απομεινάρι της κοινότητας των Λεβαντίνων η οποία βρισκόταν στην ακμή της την περίοδο της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Η εκκλησία είναι λειτουργική με αναρτημένο ωράριο λειτουργιών αλλά δυστυχώς ήταν κλειστή όταν βρεθήκαμε εκεί.

Ένα κτήριο του κόμματος "Демократи" κάνει αισθητή την παρουσία του.

Στο βόρειο άκρο του πεζόδρομου εμφανίζεται μια πλατεία ως συνέχεια του δρόμου, με το όνομα Πλατεία Μανόλια. Το μάτι μας και ο φακός μας πέφτει πάνω στο άγαλμα του έφιππου Φιλίππου Β' της Μακεδονίας, ο οποίος στα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ. ίδρυσε την αρχαία πόλη Ηράκλεια Λυγκηστίδα, πάνω στα ερείπια της οποίας δημιουργήθηκε η σημερινή.

Πίσω από το άγαλμα διακρίνεται ένα επιβλητικό τζαμί (Kadi Mahmud Mosque), χτισμένο τον 16ο αιώνα, το οποίο σήμερα λειτουργεί ως Μουσείο Χριστιανικής και Μουσουλμανικής Κληρονομιάς.

Στην πλατεία βρίσκεται και ένα περίτεχνο συντριβάνι από μέταλλο το οποίο όμως δεν μας έκανε την τιμή να πετάει νερό.

Ο Πύργος του Ρολογιού στέκεται λίγο πιο πέρα διαγράφοντας ένα ύψος 32 μέτρων προς τον ουρανό. Ο μύθος λέει ότι οι Οθωμανοί χρησιμοποίησαν 60000 αυγά ως προσθετικό υλικό ενίσχυσης της λάσπης για την ανακατασκευή (το 19ο αιώνα) του αρχικού κτίσματος του 17ου αιώνα.

Απέναντι από τον Πύργο του Ρολογιού, προς τα βόρεια, βρίσκεται το τζαμί Ishak Çelebi, ένα από τα μεγαλύτερα που είδαμε στην πόλη κατά την διάρκεια της ολιγόωρης παραμονής μας. Γυρνώντας προς τα πίσω συναντάμε το άγαλμα του Φίλιππου από άλλη γωνία θέασης και λήψης.

Μπροστά από τον Πύργο του Ρολογιού συναντήσαμε το άγαλμα ενός Άγγελου και την κλασσική πινακίδα με το όνομα της πόλης.

Πριν την αναχώρηση από την πόλη ένας καφές είναι απαραίτητος για τη συνέχεια του ταξιδιού προς την Οχρίδα. Έτσι κι έγινε. Barista Coffee Shop το όνομα του ατμοσφαιρικού μαγαζιού. Δεν πρέπει να παραλείψω να σημειώσω ότι το κάπνισμα επιτρέπεται στο μαγαζί όπως και στα περισσότερα που επισκεφτήκαμε. Εννοείται ότι βρωμούσαμε τσιγάρο διότι ήταν πολλοί οι θεριακλήδες μέσα στο μαγαζί. Πηγαίνοντας προς το αυτοκίνητο μπήκαμε και σε ένα παρακείμενο φούρνο για τοπικά προϊόντα ζύμης, σε πολύ οικονομικές τιμές.

Μια ακόμη τριάδα φωτογραφιών από τη ζωή του πεζόδρομου.

Η μικρής διάρκεια παραμονή μας στην όμορφη πόλης της Μπίτολα τελείωσε αφήνοντας θετική εντύπωση. Περπατήσαμε στο κέντρο και τον πεζόδρομο του και οδηγήσαμε περιφερειακά στους δρόμους με το αυτοκίνητο αφού ο δρόμος για Οχρίδα περνάει υποχρεωτικά μέσα από την πόλη. Η πόλη φαίνεται να έχει μεγάλους δρόμους και πολλά πάρκα ενώ τα τζαμιά είναι πλειοψηφικά σε σχέση με τις χριστιανικές εκκλησίες. Η πόλη μας έβγαλε μια αλλόκοτη γοητεία αναδεικνύοντας με τον τρόπο της το πλούσιο ιστορικό παρελθόν της, τόσο κοντά στα σύνορα...

Κινηθήκαμε σύμφωνα με το σχεδιασμό προς την επόμενη πόλη. Βγαίνοντας από τα Μπίτολα, στα όρια της πόλης σταματήσαμε σε πρατήριο καυσίμων Lukoil και φουλάραμε βενζίνη στην εξωφρενική τιμή των 1,17€ το λίτρο (98 οκτανίων, πιο πάνω δεν έχει). Πληρώσαμε με revolut.

Τα χιλιόμετρα περνούν κι εμείς απολαμβάνουμε το χειμωνιάτικο τοπίο της χώρας μέχρι την επόμενη πόλη, τη Ρέσεν (Ресен). Όπως γράφτηκε και πιο πριν ο δρόμος που περνάει μέσα από το Εθνικό Πάρκο Γκαλιτσίτσα είναι κλειστός, οπότε υποχρεωτικά κινούμαστε μέσω αυτής της πόλης, σε υψόμετρο σχεδόν 900 μέτρων. Κάποιες μικρές στάσεις για φωτογράφηση είναι απαραίτητες. Σημαντικό τοπόσημο της πόλης πρέπει να είναι το Σαράι, ένα νεοκλασικό κτήριο, το οποίο ήταν η έδρα του τοπικού Οθωμανού Μπέη, στις αρχές του 20ου αιώνα (αριστερή φωτογραφία).

Μερικές φωτογραφίες από σύγχρονες κατοικίες.

Πλησιάζουμε σιγά σιγά προς τον τελικό προορισμό μας. Ο δρόμος συνεχίζει να ανεβαίνει μέχρι το μικρό χωριό Οπένιτσα (Опеница), σε υψόμετρο 966 μέτρων. Λιγοστά σπίτια, πολλά ακατοίκητα. Στο βάθος, πάνω στην πλαγιά βρίσκεται η ορθόδοξη εκκλησία του Αγίου Νικολάου, η οποία χτίστηκε στις αρχές του 20ου αιώνα, το 1924. Η φωτογραφία είναι από το διπλανό καμπαναριό.

Η εκκλησία στέκεται λίγο πιο ψηλά στην πλαγιά του βουνού και παρακολουθεί όλο το χωριό.

Το εξωτερικό της και η σκεπή επισκευάστηκαν σχετικά πρόσφατα, μόλις το 2000.

Μέχρι τώρα ο καιρός μας έχει βοηθήσει αρκετά με το φως του για τις λήψεις που παίρνουμε. Κάποια σύννεφα είναι πάρα πολύ βοηθητικά για να μειώνουν τη σκίαση από τον έντονο ήλιο. Το κρύο είναι υποφερτό, σε αυτό βοηθάει και η απουσία αέρα.

Ο δρόμος αρχίζει να γίνεται κατηφορικός. Αρχίζει να φαίνεται στο βάθος η λίμνη της Οχρίδας. Σε υψόμετρο 700 μέτρων περίπου μπαίνουμε στο χωριό Velgošti (Велгошти), στα όρια της πόλης της Οχρίδας, στα βορειοανατολικά της. Πολύ μεγαλύτερο σε έκταση και πληθυσμό από το προηγούμενο που κάναμε στάση ενώ κάποια ακατοίκητα και μισοερειπωμένα σπίτια προσφέρουν όμορφες εικόνες για φωτογράφηση. Συνεχίζουμε προς το Μοναστήρι του Αγίου Πέτκα (Манастир Света Петка), προς την πλαγιά του λόφου Olmec, ανατολικά του χωριού. Ευκαιρία για πανοραμική λήψη. Στο βάθος η λίμνη.

Το μοναστήρι κατασκευάστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα ύστερα από αίτημα του Τσάρου Sultan Abdul Hamid. Ξύλινα κάγκελα και ξύλινη διακόσμηση στην οροφή των εξωτερικών μπαλκονιών δημιουργούν ένα θερμό και όμορφο περιβάλλον.

Γαλάζιος ουρανός με διάσπαρτες λευκές πινελιές, ώχρα στους τοίχους και πολύ ξύλο γύρω γύρω μας προσφέρουν ένα πολύ εντυπωσιακό σκηνικό.

Η ημέρα είχε αρχίσει να φεύγει και αποφασίσουμε να κατευθυνθούμε προς το ξενοδοχείο. Αρχίσαμε να κατεβαίνουμε τον λόφο, κινηθήκαμε στον εξωτερικό περιφερειακό δρόμο της Οχρίδας χωρίς να μπούμε στην πόλη και τραβήξαμε για την άλλη μεγάλη πόλη στα βόρεια της λίμνης, τη Struga (Струга). Από την Οχρίδα μέχρι τη Στρούγκα κατασκευάζεται νέος σύγχρονος αυτοκινητόδρομος από ... κινέζικη κατασκευαστική εταιρεία. Περάσαμε τα όμορφα μπλοκ κατοικιών και κάναμε μια μικρή στάση στο πρώτο τζαμί που βρήκαμε έξω από την πόλη, το Τζαμί του Lulishte, το οποίο πρέπει να είναι σχετικά πρόσφατα κατασκευασμένο (δεν βρήκα κάποιες πληροφορίες και δεν πλησιάσαμε πιο κοντά). Οι δύο πανύψηλοι μιναρέδες φαίνεται να σκίζουν τον ουρανό. Πίσω από το τζαμί διακρίνεται ένα ορθόδοξο νεκροταφείο με την εκκλησία του!

Ο δρόμος μας φέρνει δίπλα στη λίμνη της Οχρίδας. Ο ήλιος δύει πίσω μας και αυτό δημιουργεί ένα πολύ όμορφο φως για τις τελευταίες φωτογραφίες της ημέρας.

Απόλυτη ηρεμία...

Αφού επιτέλους φτάσαμε και στο ξενοδοχείο ας βάλω και κάποιες φωτογραφίες, όχι για διαφήμισή του αλλά για να δείξω την θέα από το δωμάτιο του τρίτου και τελευταίου ορόφου που μείναμε. Όπου πραγματικά η ανατολή του ήλιου μέσα στον πορτοκαλί μανδύα του το επόμενο πρωί είναι απερίγραπτη.

Λίγη ξεκούραση και ξεκινάμε για μια πρώτη γνωριμία με την πόλη της Οχρίδας η οποία απέχει ένα μισάωρο από το ξενοδοχείο. Φτάσαμε στη πάνω πύλη εισόδου της παλιάς πόλης και χωρίς να προσέξουμε την πινακίδα όπου περιόριζε την είσοδο στα αυτοκίνητα των κατοίκων και των επισκεπτών των χώρων διαμονής προχωρήσαμε προς τα κάτω. Μπλέξαμε στα στενά δρομάκια, γίναμε ένα με το πλήθος των ανθρώπων που πηγαινοέρχονταν ασταμάτητα, φτάσαμε μέχρι τη θάλασσα και σε αδιέξοδο, γυρίσαμε με την όπισθεν μέχρι να κάνουμε αναστροφή και για καλή μας τύχη πέσαμε πάνω σε ένα δημόσιο χώρο στάθμευσης μόλις πέντε αυτοκινήτων όπου μόλις είχε αδειάσει μια θέση. Ουφ...

Οι πρώτες εντυπώσεις της βραδινής και ελαφρά στολισμένης Οχρίδας ήταν πολύ όμορφες. Η παλιά πόλη είναι μια ζωντανή κυψέλη ανθρώπων, καταστημάτων και πλακόστρωτων δρόμων. Αλλά το κρύο είχε αυξηθεί επικίνδυνα μαζί με τον δυνατό αέρα (κάτι σαν τον Βαρδάρη στη Θεσσαλονίκη) και μας δυσκόλευε αρκετά στη μετακίνηση.

Οπότε τελειώσαμε την ημέρα μέσα στη νύχτα κάπως έτσι...

 

[YiannisTS]

Οχρίδα και ανατολική ακτή

Ξυπνάω, ανοίγω νωχελικά τα μάτια, αισθάνομαι τη ζεστή αγκαλιά του δωματίου, του κρεβατιού, των λευκών σκεπασμάτων, της γυναίκας δίπλα μου. Το βλέμμα μου τρέχει πέρα μακριά, συναντιέται με την ηρεμία των εικόνων που τρυπώνουν από τη μεγάλη πόρτα. Πλησιάζω το τζάμι. Αισθάνομαι το κρύο του πρωινού με τα μάτια, παρακολουθώ το λευκό σεντόνι που έχει καλύψει οτι μπόρεσε και οτι πρόλαβε, όσο του επέτρεψε ο ήλιος πριν αποκαλυφθεί από την κρυψώνα του.

Τα δέντρα επιδεικνύουν τη γύμνια τους. Ξεγυμνώθηκαν μπροστά στο χειμώνα ξεδιάντροπα, προκαλώντας. Πέταξαν το περιττό και κράτησαν το χρήσιμο. Οι χυμοί τους έχουν μειώσει την κίνησή τους στο ελάχιστο, αντιστέκονται στην ακινησία που προκαλεί ο παγωμένος αέρας. Υποχρεωτικός ύπνος πριν το νέο ξεπέταγμα της νέας ζωής. Δεν θα είμαι εδώ να τη ζήσω αλλά μπορώ να τη φανταστώ. Το δώρο της εξέλιξης στον άνθρωπο, η δύναμη της φαντασίας, η δημιουργία σύνθετων εικόνων του μέλλοντος με την βοήθεια της αέναης αλληλουχίας των νευρώνων μας.

Ένας σχεδόν τέλεια κυλινδρικός κώνος που προσομοιώνει δέντρο, τεχνητά ζωντανό με όλο το φύλλωμά του, σπάει τη μονοτονία του γκρίζου χρώματος. Το αστέρι στην κορυφή του και τα πολλά πολύχρωμα φωτάκια του μας φωνάζουν ότι οι μέρες που διανύουμε είναι διαφορετικές, κάτι καλό συμβαίνει!

Ένα σμήνος μικρών φτερωτών πλασμάτων πλατσουρίζει μέσα στο νερό. Δεν ενοχλούνται από τη πιθανά χαμηλή θερμοκρασία του. Κάθονται απαλά πάνω του ενώ το υδάτινο στοιχείο τα προστατεύει από τους κινδύνους της στεριάς. Μια φωλιά σε κάποια κλαδιά ψηλά σε ένα δέντρο περιμένει τους κάτοικους της άνοιξης να επιστρέψουν.

Ένα κιόσκι προεκτείνεται με θράσος μέσα στη λίμνη, δημιούργημα δικό μας. Αναπαύεται αγέρωχο και γαλήνιο μέχρι τον επόμενο οργασμό του καλοκαιριού, της φύσης και των ανθρώπων.

Η λίμνη μπροστά μου θα μπορούσε να είναι και θάλασσα. Εάν το μυαλό δεν έφερε την εκ των προτέρων γνώση του τόπου τότε θα μπορούσε να "ξεγελαστεί" με τις δικές του γνώριμες εικόνες, με οτι έχει τραφεί και έχει μεγαλώσει από τότε που άρχισε να υπάρχει. Μεγάλωσα με την εικόνα της θάλασσας, του μπλε και του γαλάζιου. Το μυαλό ανασύρει από τη μνήμη το πιο κοντινό του μοτίβο εκτός κι αν του "βάλεις" τρικλοποδιά. Τότε επαναπροσδιορίζεται...

Στο βάθος ορεινοί όγκοι βουνών σκεπασμένοι στο ένα άκρο με ένα λευκό πανωφόρι, δώρο από κάποιο παιδί του μπάρμπα χειμώνα. Η κορυφογραμμή σχεδόν μια ευθεία γραμμή με ελάχιστες διακυμάνσεις διαμορφωμένες στο διάβα της φύσης και των στοιχείων της μέσα στο χρόνο. Ξεκινάει στο εδώ και καταλήγει στο πέρα, σε μια άλλη χώρα. Τα σύνορα των ανθρώπων της είναι αδιάφορα, δεν υπάρχει για αυτά, δεν προέκυψε από αυτά.

Ένα δάκρυ στη "σοβαροφανή" φάτσα του αυτοκινήτου μας μιλάει. Για τη δυσκολία της νύχτας; Ίσως! Η εμφάνιση του ήλιου το εξαφανίζει σε χρόνο αργό, σαν πλάνο από ταινία χωρίς μοντάζ!

Α, τα σύννεφα! Σκεπάζουν τα πάντα και χαρίζουν απλόχερα τα χρώματά τους. Αποχρώσεις του γκρι, λευκό και αχνό πορτοκαλί. Ο ήλιος ξυπνάει ή απλά επιστρέφει στο ίδιο σημείο, την ίδια στιγμή, όπως κάνει χρόνια τώρα, από τότε που γεννήθηκε. Ανυπομονώ για την παρουσία του, για τα δώρα του, φως και ζέστη.

Πόσες φωτογραφίες σαν την παρακάτω δεν έχουμε δει όλοι στο διάβα της ζωής μας; Από τις ζωγραφιστές εικόνες των διαφόρων θρησκειών για το άγρυπνο μάτι του θεού τους που παρακολουθεί τα γήινα τεκταινόμενα μέχρι τις πραγματικές, περισσότερο ή λιγότερο ερασιτεχνικές, τοποθετούν το φως στο επίκεντρο της ελπίδας για το όμορφο που δεν έχουμε ακόμη γευτεί. Γιατί όπως λέει και ο ποιητής:

Η πιο όμορφη θάλασσα
είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει.
Τα πιο όμορφα παιδιά
δεν έχουν μεγαλώσει ακόμα.
Τις πιο όμορφες μέρες μας
δεν τις έχουμε ζήσει ακόμα.
Κι αυτό που θέλω να σου πω,
το πιο όμορφο απ’ όλα,
δε στο ΄χω πει ακόμα.
(Ναζίμ Χικμέτ, Η πιο όμορφη θάλασσα)​

Μ'αυτά και μ'αυτά η ημέρα ξεκίνησε στην Οχρίδα...

Μετά το σχετικά καλό πρωινό στο ξενοδοχείο και τον απαίσιο καφέ που δεν πίνονταν κινήσαμε για την πόλη της Οχρίδας, χωρίς ιδιαίτερη βιασύνη. Το πρόγραμμα έλεγε "λίγη" περιπλάνηση στην πόλη μέχρι να έρθει η ώρα να επιβιβαστούμε στο καράβι για μια ωριαία βόλτα και μετά εξόρμηση στην ανατολική ακτή μέχρι τα αλβανικά σύνορα.

Τα σύννεφα είχαν εξαφανιστεί ενώ ο ήλιος είχε κάνει αισθητή την παρουσία του, τουλάχιστον σε σχέση με το απλόχερο φως που σκόρπιζε και κατέκλυσε τα πάντα επιτρέποντάς μας να βλέπουμε και να "αιχμαλωτίζουμε" στιγμές με φωτογραφική μηχανή και κινητά τηλέφωνα. Από την άλλη ήταν ένας "ήλιος με δόντια", δηλαδή αρκετά χαμηλή θερμοκρασία σε σημείο να χρειαζόμαστε γάντια στα χέρια!

Η πόλη της Οχρίδας μας εξέπληξε ευχάριστα. Με την πρώτη ματιά ξεχωρίζει ψηλά στην κορυφή του λόφου το διατηρημένο κάστρο του Τσάρου Σαμουήλ. Κάτω από το κάστρο, στην ανατολική και νοτιοανατολική πλευρά του λόφου, απλώνεται αμφιθεατρικά η όμορφη παλιά πόλη της Οχρίδας. Δίπατες κατοικίες με κόκκινα κεραμίδια, ακουμπισμένες η μία πάνω στην άλλη ανεβαίνουν από τη λίμνη προς το λόφο, μέχρι τα όρια του κάστρου. Ανάμεσά τους δημιουργούνται σοκάκια και στενά και όλο μαζί το σκηνικό δημιουργεί μια ευχάριστη εικόνα. Η δυτική πλευρά του λόφου δεν έχει κατοικίες παρά μόνο ένα μεγάλο πάρκο με πολλά πεύκα και θάμνους.
Νότια της πόλης εκτείνεται η μεγάλη παραλία διαμορφωμένη για περίπατο. Βρεθήκαμε πριν το μεσημέρι και ο κόσμος είχε αρχίσει δειλά δειλά να μαζεύεται και να χαίρεται τον όμορφο ήλιο. Άνθρωποι κάθε ηλικίας, στην πλειοψηφία τους Bορειομακεδόνες σουλατσάρανε πέρα δώθε. Ακούσαμε ομιλίες και άλλων γλωσσών, κύρια ρώσικων αλλά και κάποιοι λίγοι Έλληνες. Διαπιστώσαμε ότι η πόλη έχει έντονο εσωτερικό τουρισμό.

Η βαρκάδα ήταν προαγορασμένη και προγραμματισμένη για το μεσημέρι. Εκμεταλλευτήκαμε το περίσσευμα ώρας που διαθέταμε για να περιπλανηθούμε γρήγορα στη παραλία και το πεζόδρομο. Πριν συνεχίσω να σημειώσω ότι η στάθμευση είναι ελεγχόμενη. Θα πρέπει να αποσταλεί sms, φυσικά αδύνατο για εμάς ή να εμφανιστεί κάποιος παρκαδόρος. Η ώρα περνούσε, παρκαδόρος δεν εμφανίζονταν, να το παρατήσουμε και να φύγουμε ούτε για αστείο, οπότε τι κάνουμε; Για καλή μας τύχη μας βοήθησε ένας ντόπιος με γνώση αγγλικών και μας έστειλε σε ένα παρακείμενο χώρο στάθμευσης λεωφορείων το οποίο δέχεται και αυτοκίνητα και μάλιστα με χαμηλότερη χρέωση από τα άλλα. Το αφήσαμε και φύγαμε!

Πρώτη στάση και φωτογράφηση στην πλατεία που βρίσκεται μπροστά από το βραχίονα όπου ήταν δεμένα τα πλοία. Αριστερά είναι το άγαλμα του Αγίου Κλήμη της Οχρίδας, ο οποίος ήταν Βούλγαρος λόγιος, συγγραφές και διαφωτιστής των Σλάβων. Έζησε το χρονικό διάστημα 840-916 μ.Χ. και υπήρξε μαθητής του Κύριλλου και Μεθόδιου συμβάλλοντας στη δημιουργία του κυριλλικού αλφαβήτου. Δεξιά είναι το άγαλμα των Αγίων Κυρίλλου και Μεθόδιου, οι οποίοι ήταν αδέλφια και Έλληνες χριστιανοί θεολόγοι και ιεραπόστολοι. Είναι γνωστοί για τη δημιουργία του πρώτου σλαβικού αλφάβητου, γνωστό ως γλαγολιτικό αλφάβητο, προγενέστερου του σημερινού κυριλλικού.

Θέαση της πόλης της Οχρίδας και των υδάτινων κατοίκων της.

Θέαση από τον δεύτερο βραχίονα μέσα στη θάλασσα, σε κοντινή απόσταση από τον προηγούμενο.

Και εδώ είναι ο κεντρικός πεζόδρομος της Οχρίδας, η οδός του Αγίου Κλήμη, ο οποίος κατακλύζεται από τουριστικά εμπορικά καταστήματα. Στις μικρότερες φωτογραφίες το κάστρο και το κτήριο της Αρχιεπισκοπής Οχρίδας.

Στο τέλος του πεζόδρομου βρήκαμε το Τζαμί του Αλή Πασά. Κατασκευασμένο τον 16ο αιώνα με εντολή του Σουλεϊμάν Πασά είναι από τα πρώτα της περιοχής. Το όνομα το πήρε από τον Βεζίρη Αλή Πασά του Βελιγραδίου τον 19ο αιώνα μετά την αποκατάστασή του και τη δημιουργία μεντρεσέ εντός του. Στη σημερινή του αποκαταστημένη μορφή δόθηκε το 2019, όπως περιγράφει και η πινακίδα.

Λίγο πιο πέρα, στην Κεντρική Πλατεία της Οχρίδας συναντήσαμε ένα πολύ μεγάλο σε ηλικία πλάτανο, κοντά 1100 χρονών.

Απέναντι από τον πλάτανο βρίσkεται μία τούρκικη "αμβροσία".

Στο μεταξύ η ώρα είχε περάσει και έπρεπε επειγόντως να επιστρέψουμε στην παραλία. Πήραμε τον παράλληλο δρόμο, Makedonski Prosvetiteli, προς τη λίμνη χαζεύοντας τα καταστήματα. Ώσπου πέσαμε πάνω στο φούρνο της φωτογραφίας με τα γευστικότατα καλούδια σε τιμές ... αρχαίες για τα ελληνικά δεδομένα. Το απόκομμα από το συνάλλαγμα μπήκε απλά για σύγκριση!

Νάμαστε λοιπόν, πρώτοι, μέσα στο πλοιάριο ονόματι Armada να περιμένουμε την αναχώρηση. Τα καλούδια από τον φούρνο έκαναν παρέα στον τούρκικο καφέ που παραγγείλαμε και ήπιαμε εντός του πλοίου. Μέσα από το παράθυρο προς τα έξω η πόλη και ένα υποβρύχιο που δεν είναι υποβρύχιο γιατί δεν βυθίζεται αλλά έχει γυάλινο πάτωμα για να μπορείς να παρακολουθείς το βυθό (και τα σκουπίδια του; ) όπως κινείται. Πανομοιότυπα υπάρχουν παντού, όπως στο παλιό λιμάνι των Χανίων.

Μόλις αναχωρήσαμε για ένα κυκλικό διάπλου μιας ώρας, με αφετηρία και τερματισμό την πόλη της Οχρίδας.

Η καθαρότητα της ατμόσφαιρας βοηθούσε στη λήψη φωτογραφιών, οπότε τοποθετήθηκε ο τηλεφακός και η μηχανή πήρε φωτιά. Στην επάνω φωτογραφία φαίνεται ο Ναός του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου (Κανεό), ο οποίος βρίσκεται στην τελευταία άκρη της πόλης προς τη λίμνη. Στη δεύτερη φωτογραφία βλέπουμε το Ναό των Αγίων Κλήμη Οχρίδας και Παντελεήμονα, για τον οποίο θα πούμε περισσότερα την επόμενη ημέρα κατά την επίσκεψή μας.

Διάφορες φωτογραφίες από το πλοίο. Σε όλη την διάρκεια της βαρκάδας μια όμορφη κοπέλα με τέλεια αγγλικά έκανε ξενάγηση. Ανάμεσα στα άλλα μάθαμε ότι η λίμνη της Οχρίδας έχει ηλικία περίπου πέντε εκατομμυρίων χρόνων, είναι από τις βαθύτερες λίμνες της Ευρώπης (μέγιστο βάθος 280 μ.) και έχει χαρακτηριστεί από την UNESCO Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς. Υπάρχει υπόγεια διασύνδεση με την Πρέσπα και συνεχής κίνηση του νερού. Τα νερά είναι ήρεμα και πολύ καθαρά, με έντονο γαλάζιο χρωματισμό που παραπέμπει σε θάλασσα.

Το κάστρο σε ... συνέχειες!

Αν δεν είχαμε ανέβει στο πλοίο και εάν δεν το είχε αναφέρει η ξεναγός σίγουρα δεν θα "ανακαλύπταμε" μόνοι μας, από τον δρόμο που περάσαμε στη συνέχεια δεν είδαμε κάποια πινακίδα. Στη φωτογραφία βλέπουμε την θερινή κατοικία του Γιόσιπ Μπροζ Τίτο, στρατάρχη και πρώτου προέδρου της ενιαίας Σοσιαλιστικής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας αμέσως μετά τον Β'ΠΠ. Σήμερα χρησιμοποιείται από τον Πρόεδρο της Βόρειας Μακεδονίας για τις επίσημες συναντήσεις με ξένες αντιπροσωπείες.

Πλησιάζοντας προς την ακτή αντικρίσαμε το θέαμα της φωτογραφίας. Μια τεράστια ουρά ανθρώπων να περιμένει να επιβιβαστεί σε κάποιο πλοιάριο για μια βόλτα στη λίμνη. Η αρχική αμφιβολία για την ώρα που είχα επιλέξει (12 το μεσημέρι) μετατράπηκε σε ανακούφιση μετά από αυτό το θέαμα. Στην κάτω φωτογραφία είναι τα δίδυμα πλοιάρια, το δικό μας ήταν το μαύρο.

Φύγαμε γρήγορα από την πόλη προς τα νότια για τις επόμενες στάσεις μας προλαβαίνοντας το φως της ημέρας. Περάσαμε από το σημείο του δρόμου όπου θα έπρεπε να είναι η πρόσβαση για την κατοικία του Τίτο αλλά δεν υπήρχε κάποια σχετική ένδειξη ή πινακίδα που να δείχνει προς τα εκεί. Συνεχίσαμε. Ο δρόμος είναι διπλής κατεύθυνσης με μία λωρίδα ανά κατεύθυνση, χωρίς διαχωριστική νησίδα. Θυμίζει επαρχιακό δρόμο σε κάποιο ελληνικό νησί. Από την αντίθετη κατεύθυνση πολλά αυτοκίνητα με αλβανικές πινακίδες κινούνται, ερχόμενα προφανώς από την Αλβανία αφού το συνοριακό πέρασμα δεν είναι μακριά μας. Μετά τα μέσα της συνολικής απόστασης μέχρι τα σύνορα βρίσκεται ο Κόλπος των Οστών και το Μουσείο πάνω στο Νερό.

Η λίμνη της Οχρίδας ήταν ιδανική τοποθεσία για προϊστορικούς οικισμούς αφού συνδυάζει νερό και κάλυψη. Η Ενάλια Αρχαιολογία είχε πλούσια δραστηριότητα στην περιοχή με εκτεταμένες πολυετείς έρευνες που κατέληξαν εκτός των άλλων στην αποκατάσταση του οικισμού της Ύστερης Εποχής του Χαλκού και της Πρώιμης Εποχής του Σιδήρου. Κατά την περίοδο των ερευνών βρέθηκαν 6000 ξύλινα λείψανα κορμών σε βάθος 3-5 μέτρων. Συλλέχθηκαν πολλά κεραμικά και άλλα αντικείμενα καθημερινής χρήσης. Ο επισκέπτης του χώρου έρχεται σε επαφή με αυτές τις σπουδαίες ανακαλύψεις για την ανθρώπινη δραστηριότητα και ζωή, χιλιάδες χρόνια πριν από την εποχή μας.

Μετρήσαμε και επισκεφτήκαμε 24 προϊστορικές κατοικίες στην ίδια θέση που ήταν πριν πολλά χρόνια.

Ένα μικρό μουσείο δίπλα στον χώρο των εισιτηρίων αναπαριστά με εξαιρετική επιτυχία τον βυθό της λίμνης και τα αντικείμενα που βρέθηκαν.

Απλές κατοικίες από καλαμένιους τοίχους καλυμμένους με επίχρισμα λάσπης και πυκνοπλεγμένα καλάμια στην οροφή τους, δημιουργούν ένα όμορφο αισθητικό αποτέλεσμα για τον σημερινό άνθρωπο αλλά για τον προϊστορικό άνθρωπο ήταν κάτι περισσότερο από αυτό. Ο οικισμός είναι κατασκευασμένος πάνω στο νερό και μια σχετικά μεγάλη ξύλινη γέφυρα το συνδέει με την ακτή. Η θέση του μέσα στο νερό προφανώς υποδηλώνει ότι η περιοχή είχε άγρια θηρία από τα οποία ο άνθρωπος έπρεπε να προστατευτεί. Και τι καλύτερη προστασία από μία κατοικία πάνω στο νερό; Σε πολλές τουριστικές περιοχές του κόσμου στήνονται αντίστοιχα σκηνικά όπου μπορείς να περάσεις τη νύχτα σου με όλες τις σύγχρονες ανέσεις.

Να και ο εσωτερικός χώρος της ορθογώνιας κατοικίας. Ένας προϊστορικός αργαλειός, ένας περίκλειστος χώρος ύπνου, ένας μικρός φούρνος και η κούνια του μωρού, μαζί με ένα μεγάλο πιθάρι έξω από την είσοδο είναι τα πολύτιμα αντικείμενα του προϊστορικού ανθρώπου.

Πανομοιότυπες κατοικίες ορθογώνιου σχήματος. Μοναδικές εξαιρέσεις 2-3 στρογγυλά κτίσματα τα οποία θα πρέπει να χρησίμευαν ως αποθηκευτικοί χώροι ή ως χώροι ομαδικής συνεύρεσης των ανθρώπων του οικισμού.

Μερικές ακόμη φωτογραφίες από απόσταση και διαφορετική γωνία.

Ο ήλιος έχει αρχίσει την κάθοδό του και σκιάζει τα πάντα στο πέρασμα των ακτίνων του. Συνεχίζουμε προς τα σύνορα με την Αλβανία αλλά δεν τα περνάμε. Κατευθυνόμαστε στο πολύ γνωστό και τουριστικό Μοναστήρι του Όσιου Ναούμ. Λίγο πριν τα σύνορα στρίβουμε δεξιά, διασχίζουμε ένα καλοφτιαγμένο δρόμο με στοιχισμένα δέντρα και στις δύο πλευρές και μένουμε έκθαμβοι πριν ακόμη περάσουμε την κεντρική είσοδο. Αφήνουμε το αυτοκίνητο στο μοναδικό χώρο στάθμευσης που διαχειρίζεται η μονή, με αντίτιμο. Από εδώ και πέρα, μετά την πύλη, όλα βρίσκονται υπό την διαχείριση της μονής, σε μία πολύ καλά στημένη και οργανωμένη επιχείρηση.

Να και ο επεξηγηματικός και κατατοπιστικός χάρτης των εγκαταστάσεων. Εμπορικά τουριστικά μαγαζάκια, εστιατόρια, ξενοδοχείο, παραλία και φυσικά διάφορες εκκλησίες. Το άγαλμα του σεβάσμιου Όσιου Ναούμ τι να σκέπτεται άραγε;

Το Μοναστήρι θεμελιώθηκε από τον Όσιο Ναούμ το 905 μ.Χ. την περίοδο που η εκκλησία βίωνε έναν εσωτερικό "εμφύλιο" αλλά και τις απαρχές του μεγάλου σχίσματος που οδήγησε στον χωρισμό δυτικής και ανατολικής εκκλησίας. Ο Όσιος Ναούμ ήταν από τους ένθερμους υποστηρικτές για την διάδοση της μετέπειτα Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων. Μαθητής των Αγίων Κυρίλλου και Μεθόδιου συνέβαλλε και αυτός στη διάδοση της σλαβικής γραφής. Κατέληξε εδώ, σε ένα κομμάτι γης, ανάμεσα στη λίμνη και τις πηγές της, για να ολοκληρώσει τον κύκλο της ζωής του αφού πρώτα πρόσφερε στους πιστούς το μοναστήρι που φέρει το όνομά του.

Ο εσωτερικός χώρος μετά την πύλη είναι καταπληκτικός. Περπατάμε πάνω στο λιθόστρωτο δρόμο και στα αριστερά μας είναι πάμπολα μικρά μαγαζάκια με κάθε λογής μπιχλιμπίδια, εικονίτσες, κομποσκήνια, μαγνητάκια, αναπτήρες και πολλά άλλα. Εδώ μαθαίνουμε για τα όστρακα και τα μοναδικά μαργαριτάρια της λίμνης τα οποία γίνονται κάθε λογής κόσμημα. Στα δεξιά μας βρίσκεται η παραλία του Οσίου Ναούμ στην οποία συναντήσαμε μέχρι και ξαπλώστρες με ουρανό τύπου Μυκόνου, μεγάλη η χάρη του!

Το υδάτινο πέρασμα ανάμεσα στη λίμνη και μια εσωτερική λιμνούλα όπου βρίσκεται και ένα νησί με το δικό του εστιατόριο. Οι βάρκες που φαίνονται χρησιμοποιούνται για βαρκάδα όταν το επιτρέπει ο καιρός. Φαντάζομαι το καλοκαίρι οι άνθρωποι έρχονται κατά μιλούνια...

Η εσωτερική λιμνούλα με την αφάνταστη ηρεμία της γίνεται καθρέπτης τέλειας συμμετρικής αντανάκλασης οτιδήποτε υπάρχει γύρω της και πάνω από το νερό.

Η εσωτερική είσοδος για το Μοναστήρι. Παγόνια κινούνται ελεύθερα και ανενόχλητα στο χώρο.

Η εκκλησία στο κέντρο του μοναστηριού, απλή, διατηρημένη και όμορφη. Φτιαγμένη από πέτρα, κόκκινο τούβλο και κεραμίδια δένει αρμονικά με τον χώρο.

Λεπτομέρεια από τους τρεις τρούλους, σε διαφορετικά ύψη.

Οι τοιχογραφίες μέσα στην εκκλησία με την ιδιαίτερη τεχνοτροπία τους, φθαρμένες από τον χρόνο, προκαλούν θαυμασμό και μεσαιωνικό δέος!

Περιμετρικά της εκκλησίας βρίσκονται τα κελιά του Μοναστηριού. Η ανατολική πλευρά της περιμέτρου στεγάζει ένα πολυτελές ξενοδοχείο.

Η πινακίδα είναι ξεκάθαρη. Ξενοδοχείο και εστιατόριο Οσίου Ναούμ. Για όποιον ενδιαφέρεται υπάρχει στη booking.

Η μεγάλη τζαμαρία του εστιατορίου, η παραλία με τις ξαπλώστρες, ο βραχίονας του λιμανιού, είναι εδώ. Πάνω από την χιονισμένη κορυφογραμμή το φεγγάρι κάνει την εμφάνισή του. Προειδοποίηση για εμάς. Ο ήλιος φεύγει, πρέπει να φύγετε κι εσείς από τον χώρο, πρέπει να κλείσουμε!

Μαζί με τον ήλιο που μας αφήνει φεύγει και η θερμή του αγκαλιά. Ένα βαρέλι γεμάτο αναμμένα ξύλα βοηθάει πρόσκαιρα τα χέρια να συνέλθουν από την συνεχή έκθεση στο κρύο προς χάρη της φωτογράφησης. και φυσικά, κάθε παραλία που σέβεται τον εαυτό της έχει και το ναυαγοσώστη της!

Γεμάτοι από εικόνες παίρνουμε τον δρόμο της επιστροφής. Αναζητάμε κάπου, κάτι να φάμε. Προσανατολιζόμαστε σε κάτι κοντινό στο ξενοδοχείο για να πιούμε με την άνεσή μας. Αλλά μάταια. Παραμονή πρωτοχρονιάς, η ώρα προχωρημένη και τα περισσότερα μαγαζιά ετοιμάζονται για το τελευταίο γλέντι της χρονιάς. Καταλήγουμε στο ξενοδοχείο όπου "εκλιπαρούμε" για λίγο φαγητό. Καταναλώνουμε ένα μπουκάλι γευστικότατο ντόπιο κρασί και πάμε για ύπνο.

Αργά το βράδυ θα κατέβουμε από το δωμάτιο για το γλέντι. Προτιμήσαμε να κάτσουμε "μέσα" και να αποφύγουμε περίεργες παγοκαταστάσεις. Η θερμοκρασία είναι ήδη αρνητική. Η μεγάλη αίθουσα του ξενοδοχείου είναι γεμάτη. Κόσμος τρώει, πίνει, χορεύει, διασκεδάζει. Παραγγέλλουμε ποτό, καθόμαστε και τους παρακολουθούμε. Κάποια στιγμή μας αντιλαμβάνεται ο ιδιοκτήτης, και πολύ το χαίρεται. "Υποχρεώνει" την ορχήστρα να παίξει κάτι ελληνικό, το οποίο δεν καταλάβαμε. Μας κερνάει το δεύτερο ποτό κατά σειρά και μας τραβάει στο χορό. Γνώριμοι οι ήχοι και τα βήματα. Ένας φλύαρος Βούλγαρος μας πιάνει την κουβέντα. Είναι πολύ χαρούμενος που η χώρα του έχει πλέον ευρώ. Τι να πεις;

Είμαστε ήδη στο 2026 και όλα είναι αλλιώς.

 

[YiannisTS]

Οχρίδα και Στρούγκα

Το ξύπνημα άργησε λίγο, ίσα ίσα για να προλάβουμε το πρωινό. Ο χρόνος έχει κάνει ήδη τη μετάβασή του στο επόμενο σκαλοπάτι, προς τα πάνω ή και προς τα κάτω, ανάλογα από που παρακολουθείς και προς τα που πηγαίνεις. Ας δεχτούμε ότι η πορεία είναι ανηφορική κι ας πάμε παρακάτω (μάλλον παραπάνω; ).

Οι εικόνες από το παράθυρο έχουν μεταβάλει τη χρωματική τους παλέτα σε σχέση με την προηγούμενη ημέρα. Ο χρόνος που έφυγε πήρε μαζί του τη γκριζάδα που είχε κάτσει πάνω από τη λίμνη. Ο χρόνος που ήρθε κουβάλησε μια εκθαμβωτική καθαρότητα δημιουργώντας σκηνές "απέραντου γαλάζιου". Νομίζω ότι είμαι σε κάποιο κυκλαδίτικο νησί και ο πρωινός ηλιος κάνει παιχνίδια με το νερό. Το σκηνικό παραμένει το ίδιο. Ο σκηνογράφος δεν έχει μετακινήσει τίποτα. Νερό, ουρανός, δέντρα, θάμνοι, πουλιά, κιόσκι, στεριά είναι στην ίδια θέση με την προηγούμενη ημέρα. Αλλά ο φωτογράφος και ο υπεύθυνος φωτισμού έκαναν το θαύμα τους. Εξαφάνισαν τα σύννεφα! Επανάληψη στατικών εικόνων λοιπόν, ντυμένες στις αποχρώσεις του γαλάζιου.

Ο τηλεφακός φέρνει κοντά και δίνει υπόσταση σε αυτό που το μάτι βλέπει σαν κουκίδα και προσπερνάει. Στο βάθος, στην απέναντι πλευρά της λίμνης, στην κορυφή του λόφου φαίνεται το κάστρο της Οχρίδας, το πράσινο που το περιβάλλει και κάποιες στέγες με κεραμίδια.

Σήμερα το πρόγραμμα λέει Οχρίδα και Στρούγκα. Η ημέρα είναι ηλιόλουστη μέχρι το τέλος της με λιγότερο κρύο από τη χθεσινή. Ξεκινήσαμε για την πόλη της Οχρίδας ακολουθώντας τον παραλιακό δρόμο με αρκετές στάσεις για φωτογράφηση και θέαση της ήρεμης ομορφιάς της λίμνης και των βουνών που την περικλείουν. Η απόσταση και ο συμβατικός χρόνος αποτυπώνονται στο χάρτη.

Μια πανοραμική εικόνα της λίμνης και της Στρούγκας στο βάθος προς τα αριστερά. Καλαμωτές σε πρώτο πλάνο και "επιπλέοντα" πουλιά σε δεύτερο συμπληρώνουν το κάδρο.

Η φύση και το ανθρώπινο χέρι δημιούργησαν τη σύνθεση της φωτογραφίας. Ένα ποδήλατο στέκεται όρθιο από ένα βράχο στη μπροστινή του ρόδα, το δέντρο αναπαύεται περιμένοντας θερμότερες ημέρες ενώ το κανό "ξεκουράζεται" μέχρι να ξανακολυμπήσει. Μια γλάστρα απλά κρέμεται δηλώνοντας διαθέσιμη για επανάκαμψη ενώ τα πουλιά είναι παρόντα σε κάθε λήψη.

Τα σπίτια του χωριού Kalishta (Калишта) σκαρφαλωμένα στο λοφίσκο ατενίζουν μέχρι εκεί που σβήνει ο ορίζοντας.

Χωρίς ιδιαίτερη βιασύνη προσπερνάμε τη Στρούγκα (θα επιστρέψουμε αργότερα για περιήγηση) και φτάνουμε στην Οχρίδα (Охрид). Αφήνουμε το αυτοκίνητο κοντά στην Πάνω Πύλη εισόδου στην παλιά πόλη (κόκκινο σημάδι), σχετικά εύκολα αφού είμαστε από τους πρώτους που καταφτάνουν και ξεκινάμε την πορεία του χάρτη αντίστροφα από τους δείκτες του ρολογιού.

Περνάμε την πύλη και ακολουθούμε τις πινακίδες. Κατευθυνόμαστε προς το κάστρο της πόλης.

Περπατάμε πάνω σε πλακόστρωτα δρομάκια όπου κυκλοφορούν πεζοί και αυτοκίνητα. Σε όλη την παλιά πόλη επιτρέπεται η κίνηση αυτοκινήτων. Στα αριστερά μας, προς τη θάλασσα βρίσκεται το Αρχαίο Μακεδονικό Θέατρο (Антички театар од Охрид), από την ελληνιστική περίοδο, κατασκευασμένο το 200 π.Χ. Αυτό που φαίνεται είναι το κάτω διάζωμα και το μοναδικό που σώζεται. Το θέατρο βρίσκεται σε προνομιακή θέση, ανάμεσα σε λόφους που το προστατεύουν από τους ανέμους και δημιουργούν ακουστικά χαρακτηριστικά που όλοι γνωρίζουμε. Συνεχίσαμε την πορεία μας χωρίς να πάμε πιο κοντά αν και η πρόσβαση είναι ανοικτή.

Συνεχίζουμε την ανηφορική μας πορεία περνώντας από όμορφες κατοικίες, χαζεύοντας τη θέα που όσο ανεβαίνουμε γίνεται πιο θεαματική. Πολλά από αυτά τα σπίτια είναι ενοικιαζόμενα δωμάτια ή μικρά ξενοδοχεία.

Φτάνουμε μπροστά στην κεντρική είσοδο του Κάστρου του Σαμουήλ (Самоилова Тврдина), το οποίο βρίσκεται στην κορυφή του λόφου που απλώνεται η πόλη. Φυσικά, προς μεγάλη μας απογοήτευση, είναι κλειστό σήμερα, πρώτη ημέρα του έτους. Δεν υπάρχει κάποια ενδεικτική πινακίδα πληροφόρησης αλλά ένας μικροπωλητής λίγο πιο πέρα το επιβεβαιώνει. Ο κόσμος συνεχίζει να έρχεται και να φεύγει άπραγος.

Τραβάμε από την άλλη μεριά μέσα από το δάσος κατευθυνόμενοι προς τον Αρχαιολογικό Χώρο του Plaoshnik (Археолошки парк Плаошник), σε πολύ κοντινή απόσταση από το κάστρο, στα νότια του. Ο δρόμος γίνεται κατηφορικός. Στο χώρο αυτό, μετά από ανασκαφές, συντηρήσεις και αναπαλαιώσεις που έγιναν τα τελευταία εκατό χρόνια, αναδείχτηκαν εκκλησίες, τζαμί, και πανέμορφα ψηφιδωτά.

Πλησιάζοντας ξεχωρίζουμε τη μεγάλη Εκκλησία του Αγίου Κλήμη της Οχρίδας (Црква Свети Климент Охридски и Пантелејмон). Πρώτες φωτογραφίες από απόσταση.

Πριν την είσοδο συναντάμε αρχαία ερείπια πάνω στα οποία χτίζεται ξενοδοχείο. Θυμίζει αντίστοιχες εικόνες από θεμέλια ελληνικών τραπεζών ή άλλων δημόσιων κτηρίων στο κέντρο της Αθήνας.

Στο βάθος ερείπια σε πρώτο πλάνο ενώ σε δεύτερο πλάνο στα δυτικά, το κτήριο του Πανεπιστημίου του Αγίου Κλήμη.

Στο βόρειο άκρο του χώρου βρίσκεται η Παλαιοχριστιανική Βασιλική (Базилика во облик на западна детелина / Поликонхос) του 4ου-5ου μ.Χ. ή ότι έχει απομείνει από αυτή. Το σκέπαστρο που βρίσκεται πάνω από τα ερείπια προσομοιώνει την εκκλησία όπως ήταν στην αρχική της μορφή. Προσωπικά δεν έχω δει αντίστοιχη κατασκευή κάπου αλλού.

Υπέροχα ψηφιδωτά δαπέδου βρίσκονται στο βαπτιστήριο της παλαιοχριστιανικής Βασιλικής, χρονολογημένο την ίδια περίοδο με την εκκλησία. Σταυροί (αγκυλωτοί και κέλτικοι) και πρωτοχριστιανικά σύμβολα συνθέτουν υπέροχες εικόνες. Είναι προφανές ότι ο αγκυλωτός σταυρός "κλάπηκε" από τους Ναζί για να γίνει το σύμβολό τους αντιπροσωπεύοντας ότι πιο μισανθρωπικό έχει παράξει η ανθρώπινη ιστορία στο διάβα της.

Η υπέροχη εκκλησία του Αγίου Κλήμη, από κοντινή λήψη. Το κορίτσι δεν ήθελε με τίποτα να μετακινηθεί, οπότε παρέμεινε στο πλάνο δίνοντας μια ζωντάνια στους πέτρινους τοίχους.

Η αψίδα πάνω από την κεντρική είσοδο της εκκλησίας είναι διακοσμημένη με πραγματικά κομματάκια χρυσού. Όπως φαίνεται στην πινακίδα η ανέγερση ξεκίνησε τον 9ο αιώνα μ.Χ.

Φωτογραφίες από την εσωτερική αναπαλαίωση των τοίχων της εκκλησίας. Έντονα χρώματα αντικαθιστούν παλιούς σοβάδες που έχει χαθεί στο διάβα του χρόνου και της φθοράς που υπέστη.

Φύγαμε από τον αρχαιολογικό χώρο συνεχίζοντας την πορεία μας περνώντας μέσα από πλακόστρωτους δρόμους και καλοσυντηρημένα σπίτια. Δύο αυτοκίνητα Ζastava, μιας άλλης εποχής, είναι ακόμη σε λειτουργία παίρνοντας επάξια του τίτλου "κινητό μουσείο".

Λίμνη, σπίτια, δέντρα και κάγκελα διαμορφώνουν ένα φανταστικό σκηνικό. Ένα από τα σπίτια είναι η οικία του Γρηγορίου Σταυρίδου (Grigor Prlichev, Григор Прличев), ελληνομακεδόνας λόγιος, ποιητής και δάσκαλος που γεννήθηκε στην Οχρίδα τον 19ο αιώνα. Στο κτήριο πρέπει να στεγάζεται μουσείο.

Πλησιάζουμε στην επόμενη στάση μας, την Εκκλησία της Αγίας Σοφίας (Црква Света Софија), η οποία είναι μεσαιωνική και πρωτοχτίστηκε το 9ο αιώνα όταν ο Χριστιανισμός έγινε επίσημη θρησκεία του Βουλγαρικού Βασιλείου. Καταστράφηκε και ξανακτίστηκε αρκετές φορές μέχρι να έρθει στη σημερινή της μορφή. Διαβάζουμε ότι έχει εξαιρετική ακουστική και χρησιμοποιείται για την πραγματοποίηση συναυλιών.

Οι εξωτερικοί τοίχοι της εκκλησίας και ο στεγασμένος χώρος μέσα από τις αψίδες και τις κολώνες στήριξης.

Τοιχογραφίες του 11ου, 12ου και 13ου αιώνα διασώζονται μέχρι σήμερα παρέχοντας πολύτιμες πληροφορίες για τη βυζαντινή αγιογραφία.

Κάναμε τον κύκλο της εκκλησίας, μπήκαμε και βγήκαμε από την κύρια είσοδο και μετά ανακαλύψαμε το ατμοσφαιρικό καφέ που ήταν παραδίπλα. Βέβαια η ταμπέλα γράφει πίτσα και για λίγο αναρωτηθήκαμε αλλά ο τολμών ...νικά!. Κάτσαμε σε ένα τραπέζι κοντά στο παράθυρο και ήπιαμε θεϊκό καφέ και σοκολάτα, μαζί με ντόπια γλυκά. Βέβαια όλοι γύρω μας έτρωγαν πίτσες αλλά αυτό δεν μας πτόησε. Μάλλον θα είναι ... θεϊκιά και η πίτσα τους.

Κάτσαμε αρκετή ώρα βοηθούντος του περιβάλλοντος. Κάποια στιγμή σηκωθήκαμε, χαιρετήσαμε τους νεαρούς σερβιτόρους και συνεχίσαμε την πορείας μας στους δρόμους της πόλης, προς τα δυτικά. Ακόμη μία εκκλησία εμφανίζεται μπροστά μας, ο Ναός του Αγίου Νικολάου Gerakomija (Црква Свети Никола Геракомија). Πρωτοαναφερόμενη τον 17ο αιώνα, το σημερινό κτήριο είναι του 19ου αιώνα. Η εκκλησία βρίσκεται ανάμεσα σε δύο παράλληλους δρόμους. Η κύρια είσοδος είναι στον ένα δρόμο ενώ η πίσω πλευρά βλέπει στον άλλο δρόμο.

Λίγο πιο κάτω μπαίνουμε σε ένα μικρό "Μουσείο Χαρτιού" όπως μας ενημερώνει η πινακίδα. Ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία του ιδιοκτήτη του χώρου όπου εκθέτει εν λειτουργία όλα τα απαραίτητα εργαλεία κατασκευής χαρτιού. Μικρότερα ή μεγαλύτερα εκτυπωμένα χαρτιά με διάφορες γκραβούρες μπορούν να αγοραστούν ως ενθύμια. Κατά την επίσκεψή μας κατέφθασε μια ομάδα τουριστών με την ξεναγό τους για επίδειξη, οπότε φύγαμε ...τρέχοντας.

Εικόνες των όμορφων κτηρίων της παλιάς πόλης της Οχρίδας από την περιήγησή μας στα στενά της, αλλά και μιας κατοικίας πάνω από μια στοά. Η ετοιμόρροπη κατάστασή της μας βοηθάει να δούμε την τεχνική κατασκευής της. Ξύλινοι τοίχοι επικαλυμμένοι με επίχρισμα λάσπης, ξύλινα δοκάρια και κεραμίδια.

Μέσα από τα σοκάκια καταλήξαμε στην "παραλία". Στο βάθος υπάρχουν πολλά καφέ και εστιατόρια. Πιο πέρα ξεκινάει ένα ξύλινο "μονοπάτι" το οποίο κινείται περιμετρικά της στεριάς που φαίνεται στο βάθος. Θα το περπατήσουμε κάποια άλλη στιγμή, κάποια άλλη φορά.

Άλλη μία εκκλησία, του Αγίου Νικολάου των Νοσοκομείων (Црква Свети Никола Болнички), όπου στο πίσω μέρος της, εντός του υπαίθριου χώρου της βρίσκεται ένα όμορφο καφέ. Η εκκλησία είναι πολύ παλιά, μας έρχεται από τον 14ο αιώνα. Μπήκαμε και βγήκαμε!

Περπατάμε στα στενά, χαζεύουμε τα όμορφα σπίτια, ανεβαίνουμε σκαλοπάτια και βρισκόμαστε μπροστά σε ακόμη μία εκκλησία, το Ναό της Παναγίας της Κύριας Πύλης (Црква Света Богородица Челничка). Βρίσκεται σε αρκετά ψηλό σημείο με υπέροχη θέα προς τη λίμνη. Δυστυχώς ήταν κλειστή και δεν μπορέσαμε να μπούμε στο εσωτερικό της.

Λίγο πιο πέρα ξεκινάει μια μεγάλη σειρά σκαλοπατιών. Στα μισά της διαδρομής πέφτουμε πάνω στο Ναό των Αγίων Κοσμά και Δαμιανού ή Ναό των Μικρών Ιατρών Αγίων (Црква Мали Свети Врачи - Св. Кузман и Дамјан). Η μικρή πετρόχτιστη εκκλησία είναι περικυκλωμένη από δέντρα και είναι αδύνατο να μη την προσέξεις. Δυστυχώς και αυτή ήταν κλειστή.
Στην κορυφή των σκαλοπατιών βρίσκεται ο επίσης πετρόχριστος Ναός των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης (Црква Свети Константин и Елена). Η θέση του είναι προνομιακή με θέα στη λίμνη και στα γύρω βουνά. Η πόρτα ήταν κλειστή.

Πολύ κοντά στην έξοδο από την παλιά πόλη βρισκόμαστε πάνω σε μία πλατεία όπου βρίσκεται μια πολύ όμορφη πετρόχτιστη εκκλησία, σχετικά μεγάλη, ο Ναός της Παναγίας Περιβλέπτου (Црква Богородица Перивлепта). Η επιβλητική εκκλησία μας έρχεται από το μεσαιωνικό Βυζάντιο, χτισμένη στα τέλη του 13ου αιώνα.Οι τοιχογραφίες στο εσωτερικό της είναι πλούσιες σε θέματα με κρυφά μηνύματα, όπως μας πληροφορεί μια πινακίδα. Είναι έργο δύο ζωγράφων από τη Θεσσαλονίκη.

Στον εσωτερικό προθάλαμο του Ναού θαυμάσαμε μια υπέροχη έκθεση μεσαιωνικών εικόνων και τοιχογραφιών.

Όλοι οι τοίχοι είναι ζωγραφισμένοι με θέματα από τη χριστιανική παράδοση, δεν υπάρχει τίποτε άδειο. Στην αριστερή φωτογραφία απεικονίζεται ένας εκτενής ημερολογιακός κύκλος σε συνεχή αφήγηση ενώ στη δεξιά απεικονίζονται μορφές αγίων σε έντονα δραματοποιημένο ύφος.

Στον ίδιο εξωτερικό χώρο βρίσκεται και το "τετράγωνο" κτήριο της Αρχιεπισκοπής Οχρίδας (Македонска Црква Охридска архиепископиja), το οποίο είναι εμφανές από την παραλία της πόλης μαζί με το κάστρο του Σαμουήλ. Φυσικά το κτήριο βρίσκεται σε προνομιακή θέση με υπέροχη θέα προς τη λίμνη.

Στο σημείο αυτό αποχαιρετάμε την ήρεμη ομορφιά της Οχρίδας. Δεν θα ξαναγυρίσουμε σε αυτή εκτός κι αν μας φέρουν τα πόδια μας εδώ σε κάποια άλλη εξόρμηση μας. Περπατήσαμε την παλιά πόλη, σίγουρα όχι όλα τα στενά και τα σοκάκια της. Συναντήσαμε πλήθος ορθόδοξων εκκλησιών στο διάβα μας. Φεύγουμε με την φιλόξενη ανάμνησή της...

Κατευθυνόμαστε πλέον προς τη Στρούγκα (ή Εγχαλών, σύμφωνα με το αρχαιοελληνικό της όνομα, το οποίο σημαίνει χέλι και υπάρχει άφθονο στη λίμνη) για ένα γρήγορο πέρασμα. Η πόλη βρίσκεται στη βόρεια πλευρά της λίμνης Οχρίδας. Χαρακτηριστικό της γνώρισμα το φαρδύ ποτάμι της, γεμάτο με νερό. Ο Μαύρος Δρίνος γεμίζει από τη λίμνη προς την ενδοχώρα, κατευθύνεται βόρεια, περνάει στην Αλβανία, συναντάει τον Λευκό Δρίνο, γίνονται ένα "σώμα" κρατώντας το κοινό τους όνομα, Δρίνος, και στη συνέχεια εκβάλει στην Αδριατική Θάλασσα.

Αφήσαμε το αυτοκίνητο κοντά στη Γέφυρα της Ποίησης και κατευθυνθήκαμε προς τα νότια, προς το στόμιο εισόδου του νερού από τη λίμνη όπου υπάρχει ένα είδος φράγματος για τη ρύθμιση της ροής του. Η κάτω φωτογραφία είναι από τη Γέφυρα της Ποίησης προς τα βόρεια όπου το νερό έχει εισέλθει στο ποτάμι και έχει αρχίσει το μακρύ του ταξίδι προς την θάλασσα.

Να και το φράγμα. Από την πλευρά της λίμνης, το νερό έρχεται ήρεμο και γαλήνιο και συναντάει την κατασκευή που ελέγχει τη στάθμη και τη ροή του. Η ηρεμία της εισόδου μετατρέπεται σε θυμό και οργή για το τεχνητό εμπόδιο που έβαλαν στην πορεία του. Αφρίζει από το μένος του...

Προχωρώντας προς την αρχή του στόμιου, από την ανατολική πλευρά, η όχθη είναι διαμορφωμένη για περπάτημα, χαλάρωση και παρακολούθηση των ιπτάμενων ενοίκων του υδροβιότοπου της απέναντι πλευράς.

Βάρκες, πουλιά, άνθρωποι με σημείο αναφοράς το νερό.

Εδώ είναι η αρχή του στόμιου. Μπλε και λευκή βάρκα, δεμένες μπροστά από τα καλάμια, καθρεφτίζονται μέσα στο νερό.

Γυρνάμε προς τα πίσω. Περνάμε το φράγμα και τη Γέφυρα της Ποίησης περπατώντας στην ανατολή όχθη του ποταμού.

Το φεγγάρι κάνει την εμφάνισή του. Ο μιναρές του τζαμιού παραβγαίνει σε ύψος. Πλησιάζουμε το Πάρκο Μνήμης. Ένα μνημείο αφιερωμένο στους παρτιζάνους που έπεσαν την περίοδο του αγώνα για την απελευθέρωση από τη κατοχή των δυνάμεων του Άξονα, τον Β΄ΠΠ. Η μεγάλη πλατεία μπροστά από το μνημείο είναι λίγο αφημένη στην τύχη της.

Μερικές εικόνες της Στρούγκας. Το Μνημείο του αθλητή Niko Nestor, η μικρή εκκλησία του Αγίου Νικολάου του Δρημένη (Црква Свети Никола Дримени), το κτήριο ενός πολιτικού κόμματος και η Γέφυρα του Στρατάρχη Τίτο.

Όταν γυρίσαμε στο αυτοκίνητο ο ήλιος πλέον είχε αρχίσει να φεύγει και να δίνει τη θέση του στη νύχτα. Έχουμε χορτάσει από εικόνες. Το υδάτινο στοιχείο είναι ο απόλυτος άρχοντας της περιοχής, είτε στη λιμναία είτε στην ποταμίσια μορφή του. Εντός του επιβιώνουν και αναπτύσσονται, εκατομμύρια χρόνια τώρα, πολλές και διαφορετικές μορφές ζωής. Δεκάδες είδη ψαριών (40 περίπου όπως διαβάζουμε) ζουν στη λίμνη. Ανάμεσά τους η περίφημη πέστροφα της Οχρίδας (Salmo Letnica, το επιστημονικό όνομα), η οποία έρχεται από τα βάθη της ιστορίας. Με χρώμα ροζ διαφέρει από τη γνωστή μας πέστροφα στην εμφάνιση και τη γεύση. Το ψάρι αυτό αποτελεί γαστρονομική σπεσιαλιτέ της περιοχής. Θα ήταν "απρέπεια" εκ μέρους μας εάν δεν υποβάλαμε τα σέβη μας στον βασιλιά των ψαριών της λίμνης.

Νάμαστε λοιπόν στο ατμοσφαιρικό εστιατόριο Etno Restoran Κalista. Βασιλική ψαρόσουπα, πεντανόστιμη πέστροφα ψητή στα κάρβουνα, σαλάτα με τριμμένη φέτα, παρέα με κρύα μπύρα Скопско ικανοποίησαν τους γευστικούς μας κάλυκες και τον ουρανίσκο μας.
Βέβαια ισχύει πάντα η λαϊκή φράση "στο τέλος ξυρίζουν τον γαμπρό" και δεν θα μπορούσαμε να είμαστε εξαίρεση. Με πενήντα ευρώ το κιλό είναι το ακριβότερο ψάρι που προσφέρεται στα εστιατόρια της Οχρίδας. Αλλά επειδή "μια ζωή την έχουμε", πιστοί στην φράση "μην αφήνεις για αύριο αυτό που μπορείς να κάνεις σήμερα" το τολμήσαμε χωρίς ενοχές. Και το απολαύσαμε. Όπως και την εξυπηρέτηση του μαγαζιού.

Επιστρέψαμε στο ξενοδοχείο αλλά ξαναεπιστρέψαμε στο εστιατόριο γιατί διαπιστώσαμε ότι αντί για τρεις μπύρες, είχαμε χρεωθεί ... εννιά. Δεν θέλω να πιστεύω ότι έγινε συνειδητά, μάλλον ...λάθος στην πρόσθεση! Η οποία μας βγήκε σε καλό γιατί μας επιστράφηκε η διαφορά και επιπλέον μας κεράστηκαν οι δύο από τις τρεις μπύρες. Ουδέν κακόν αμιγές καλού.