St.Adamantidou
Member
- Μηνύματα
- 245
- Likes
- 907
Περιεχόμενα
- Κεφάλαιο 1
- Ιστορία τής Σικελίας
- 3ο μέρος
- 4ο μέρος
- ΣΥΡΑΚΟΥΣΑ- Το μαργαριτάρι στο πέτο τής Σικελίας!
- Σικελική εκστρατεία Μέρος 1ο
- Η ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΞΕΚΙΝΑ
- ΠΑΛΕΡΜΟ
- Στην κοιλάδα των Ν α ώ ν
- Η ΠΌΛΗ ΠΟΥ ΖΕΙ ΑΓΚΑΛΙΆ ΜΕ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ
- ΤΟ ΒΟΥΝΟ ΠΟΥ ΒΡΥΧΙΕΤΑΙ
- ΣΤΗΝ ΣΙΚΕΛΙΑ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΤΟ ΚΑΤΑΜΕΣΗΜΕΡΟ
- Η νοικοκυρά Μεσσήνα
- Τ A O R M I N A
- ΣΙΚΕΛΙΚΟΣ ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Η ιστορία της Σικελίας είναι ένα πραγματικό μωσαϊκό γεγονότων και προ πάντων κατακτητών. Ακούσαμε ακόμα κι άγνωστες εθνότητες που κυριάρχησαν κατά καιρούς στο νησί και που κάποτε υπήρξαν σαν αυτόνομες μονάδες ενώ αργότερα συγχωνεύτηκαν με άλλους λαούς.
Εκείνοι οι SWABEN ή επί το ελληνικότερο Σουαβοί ή Σουηβοί, ήταν λαός άγνωστος και στην ακοή μας ακόμα. Αμ εκείνοι οι… Ανδεγαυοί που κίνησαν από την … Ανδεγαυία για να προσθέσουν την απίθανη ύπαρξή τους στο πλήθος των κατακτητών; Από τους πολύ γνωστούς μας όμως που κυριάρχησαν κι άφησαν ολοζώντανα τα ίχνη τους πάνω στο νησί, οι Βυζαντινοί, ήταν μια πραγματική έκπληξη για μας. Τα μωσαϊκά της Κεφαλούς, -ίσως από τα ωραιότερα της Σικελίας-, τα ψηφιδωτά της MARTORANA στο Παλέρμο, στην CAPELA PALATIMA, το MONREALE, ήταν για μας μια αποκάλυψη. Πέσαμε με τα μούτρα στο διάβασμα των ελληνικών επιγραφών που οι περισσότερες ήταν … ανορθόγραφες. Ρώτησα αρχαιολόγο στην Αθήνα, ψάχνοντας για την εξήγηση των λαθών. Η απάντηση ήταν ότι: στις περιπτώσεις αγιογραφήσεως μιας εκκλησίας, καλούσαν κάποιον δάσκαλο από την Κωνσταντινούπολη, και αργότερα από την Βενετία. Αυτός έφτιαχνε τα σχέδια, όριζε τα χρώματα, έδινε οδηγίες στους τεχνίτες και έφευγε. Έτσι, όταν έρχονταν η ώρα των επιγραφών, ο αγράμματος μάστορας έγραφε κατά πως του άρεσε τον: ΆΓΙΟ ΔΙΜΙΤΡΙΟ, ή ΧΕΡΕ ΚΕΧΑΡΙΤΟΜΕΝΗ. Ίσως κιόλας την εποχή εκείνη η ελληνική γλώσσα να είχε παραχωρήσει την θέση της στην λατινική, και φυσικά δεν την μιλούσαν οι τεχνίτες και οι χειρώνακτες.
Άλλο χαρακτηριστικό γνώρισμα της Σικελίας είναι η συνύπαρξη των πολιτισμών που πέρασαν από εκεί. Ένα παράξενο, γοητευτικό συνονθύλευμα ρυθμών στις εκκλησίες το φωνάζει. Βλέπεις, για παράδειγμα, ένα ναό. Εξωτερικά είναι αραβικός, εσωτερικά ο θόλος στο ιερό του είναι διακοσμημένος με βυζαντινά ψηφιδωτά, στον κεντρικό θόλο του ναού είναι ιστορημένος από χέρι βυζαντινό ένας αυστηρός Παντοκράτορας. Ένα γύρω στην εκκλησία σου χαμογελούν ροδομάγουλες στρογγυλοπρόσωπες Μαντόνες και ήρεμοι, γλυκείς Χριστοί. Κι όλο τούτο το παράξενο οικοδόμημα στηρίζεται πάνω σε κολώνες δωρικές ή κορινθιακές φερμένες από κάποιον αρχαίο ή ρωμαϊκό ναό. Τρανταχτό δείγμα η CAPELLA PALATINA και το MONREALE στο Παλέρμο και ο καθεδρικός ναός στις Συρακούσες που είναι χτισμένος πάνω στα θεμέλια αρχαίων ελληνικών ναών και φαίνονται εσωτερικά και εξωτερικά, ενσωματωμένες μέσα στον τοίχο οι κολώνες δωρικού ρυθμού, στα δύο του άκρα. Κατά τα άλλα, είναι καθαρά αναγεννησιακή εκκλησία. Και τι περίεργο, διόλου δεν σε ξενίζουν όλα τούτα τα παράξενα, όταν ξέρεις την ιστορία του περίεργου αυτού τόπου. Στο τέλος βρίσκεις πολύ φυσική κι ακόμα συγκινητική θα έλεγα, όλη τούτη τη μικρή ανακατωσούρα. Όλοι όσοι ήρθαν κι έφυγαν άφησαν παντού κάτι δικό τους. Κι έτσι έφτιαξαν μια παράξενη και γοητευτική εικόνα «λίγο από όλα». Μιαν εικόνα που δεν τη βρίσκεις αλλού πουθενά. Γιατί συνήθως ο καινούργιος κατακτητής μάχεται τον παληό. Ο νέος ρυθμός εξοστρακίζει τον υπάρχοντα. Αυτός που έρχεται καταστρέφει αυτόν που φεύγει. Όμως στη Σικελία όλοι σεβάστηκαν την παράδοση. Κι έφτιαξαν τούτη την παραξενιά που τη μια στιγμή σε ξενίζει και την άλλη σε γοητεύει. Ένα μοναδικό παλίμψηστο στην ιστορία του κόσμου.
Η αρχική μου πρόθεση ήταν να μη μπλέξω διόλου με την Ιστορία. Σκέφτηκα πως έτσι θα ήταν ευκολότερα για μένα, μα δεν θα ήταν τίμιο για τον αναγνώστη, που ξαφνικά θα βρισκόταν ανάμεσα σε τέτοιες απίθανες καταστάσεις που θα τραβούσε τα μαλλιά του, και σίγουρα θα με θεωρούσε μανιακή. Γιατί από τη Σικελία πέρασε κόσμος και ντουνιάς και τα χνάρια από αυτά τα περάσματα είναι ακόμα και σήμερα φανερά, και δημιουργούν με την παρουσία τους τόσο έντονες εντυπώσεις που δύσκολα μπορείς να τα αγνοήσεις. Αναγκαστικά λοιπόν, - και ζητώ a priori συγνώμη για την όποια βαριεστιμάρα δημιουργήσω στην ανάγνωση τούτης της γραφής-, πρέπει να μιλήσω, έστω και συνοπτικά, όσο πιο συνοπτικά γίνεται για το παρελθόν. Όμως θα το κάνω με μια δήλωση: μη αναζητήσετε ιστορικές λεπτομέρειες και διεξοδικές εξηγήσεις εδώ. Γιατί στη Σικελία όλα είναι μπερδεμένα από αιώνες. Ο ένας κατακτητής την έπαιρνε ο άλλος την έχανε, τούτος συμμαχούσε με εκείνον για να χάψουν ένα τρίτον και μετά να μαλλιοτραβηχτούν μεταξύ τους για να επωφεληθεί κάποιος τέταρτος. Έτσι ο δικός μου σκοπός δεν είναι να σας φωτίσω ιστορικά. Μακράν εμού το μίασμα. Θέλω μονάχα να σας πω τόσα, όσα χρειάζονται για να σας προετοιμάσω μια στάλα για το συνονθύλευμα των ρυθμών της αρχιτεκτονικής και της τέχνης γενικά, που θα υποχρεωθώ να αναφέρω σε λίγο. Γιατί ένας ανυποψίαστος αναγνώστης θα αγανακτήσει – και με το δίκιο του ο άνθρωπος- αν ξαφνικά πω –όπως πιο πάνω- πως υπάρχουν εκκλησίες αραβικής αρχιτεκτονικής απ΄έξω, με βυζαντινά ψηφιδωτά από μέσα, ή πως ένας καθεδρικός ναός είναι καθαρό μπαρόκ απ΄έξω, με δωρικούς κίονες μαζί με ροδομάγουλες μαντόνες και αυστηρούς βυζαντινούς παντοκράτορες από μέσα.
Δικαιούται λοιπόν κανείς να μπήξει τις φωνές, «Είμαστε στα καλά μας;», μην ανησυχείτε. Είμαστε. Κι οι Σικελοί είναι. Γιατί έτσι έφτιαξαν κάτι ξεχωριστό, και γιατί πάνω στους τοίχους μιας εκκλησίας ή ενός παλατιού, μπορείς άνετα να διαβάσεις την ιστορία του νησιού.
Μπορείς να διακρίνεις την ευαισθησία μιας ράτσας, να μελετήσεις το βαθμό της προσαρμογής μιας τέχνης παλιάς στα καινούργια δεδομένα. Γιατί στην Σικελία ο κατακτητής δεν καταστρέφει, αλλά δημιουργεί νέες φόρμες μέσα από τις παλιές και δανείζεται ή απορρίπτει στοιχεία από την τέχνη που βρίσκει να ανθίζει στον τόπο. Ίσως ο κάθε καινούργιος να φιλοδοξεί να ξεπεράσει τον παλιό σε μιαν ευγενική κι ειρηνική αναμέτρηση.
Εκείνοι οι SWABEN ή επί το ελληνικότερο Σουαβοί ή Σουηβοί, ήταν λαός άγνωστος και στην ακοή μας ακόμα. Αμ εκείνοι οι… Ανδεγαυοί που κίνησαν από την … Ανδεγαυία για να προσθέσουν την απίθανη ύπαρξή τους στο πλήθος των κατακτητών; Από τους πολύ γνωστούς μας όμως που κυριάρχησαν κι άφησαν ολοζώντανα τα ίχνη τους πάνω στο νησί, οι Βυζαντινοί, ήταν μια πραγματική έκπληξη για μας. Τα μωσαϊκά της Κεφαλούς, -ίσως από τα ωραιότερα της Σικελίας-, τα ψηφιδωτά της MARTORANA στο Παλέρμο, στην CAPELA PALATIMA, το MONREALE, ήταν για μας μια αποκάλυψη. Πέσαμε με τα μούτρα στο διάβασμα των ελληνικών επιγραφών που οι περισσότερες ήταν … ανορθόγραφες. Ρώτησα αρχαιολόγο στην Αθήνα, ψάχνοντας για την εξήγηση των λαθών. Η απάντηση ήταν ότι: στις περιπτώσεις αγιογραφήσεως μιας εκκλησίας, καλούσαν κάποιον δάσκαλο από την Κωνσταντινούπολη, και αργότερα από την Βενετία. Αυτός έφτιαχνε τα σχέδια, όριζε τα χρώματα, έδινε οδηγίες στους τεχνίτες και έφευγε. Έτσι, όταν έρχονταν η ώρα των επιγραφών, ο αγράμματος μάστορας έγραφε κατά πως του άρεσε τον: ΆΓΙΟ ΔΙΜΙΤΡΙΟ, ή ΧΕΡΕ ΚΕΧΑΡΙΤΟΜΕΝΗ. Ίσως κιόλας την εποχή εκείνη η ελληνική γλώσσα να είχε παραχωρήσει την θέση της στην λατινική, και φυσικά δεν την μιλούσαν οι τεχνίτες και οι χειρώνακτες.
Άλλο χαρακτηριστικό γνώρισμα της Σικελίας είναι η συνύπαρξη των πολιτισμών που πέρασαν από εκεί. Ένα παράξενο, γοητευτικό συνονθύλευμα ρυθμών στις εκκλησίες το φωνάζει. Βλέπεις, για παράδειγμα, ένα ναό. Εξωτερικά είναι αραβικός, εσωτερικά ο θόλος στο ιερό του είναι διακοσμημένος με βυζαντινά ψηφιδωτά, στον κεντρικό θόλο του ναού είναι ιστορημένος από χέρι βυζαντινό ένας αυστηρός Παντοκράτορας. Ένα γύρω στην εκκλησία σου χαμογελούν ροδομάγουλες στρογγυλοπρόσωπες Μαντόνες και ήρεμοι, γλυκείς Χριστοί. Κι όλο τούτο το παράξενο οικοδόμημα στηρίζεται πάνω σε κολώνες δωρικές ή κορινθιακές φερμένες από κάποιον αρχαίο ή ρωμαϊκό ναό. Τρανταχτό δείγμα η CAPELLA PALATINA και το MONREALE στο Παλέρμο και ο καθεδρικός ναός στις Συρακούσες που είναι χτισμένος πάνω στα θεμέλια αρχαίων ελληνικών ναών και φαίνονται εσωτερικά και εξωτερικά, ενσωματωμένες μέσα στον τοίχο οι κολώνες δωρικού ρυθμού, στα δύο του άκρα. Κατά τα άλλα, είναι καθαρά αναγεννησιακή εκκλησία. Και τι περίεργο, διόλου δεν σε ξενίζουν όλα τούτα τα παράξενα, όταν ξέρεις την ιστορία του περίεργου αυτού τόπου. Στο τέλος βρίσκεις πολύ φυσική κι ακόμα συγκινητική θα έλεγα, όλη τούτη τη μικρή ανακατωσούρα. Όλοι όσοι ήρθαν κι έφυγαν άφησαν παντού κάτι δικό τους. Κι έτσι έφτιαξαν μια παράξενη και γοητευτική εικόνα «λίγο από όλα». Μιαν εικόνα που δεν τη βρίσκεις αλλού πουθενά. Γιατί συνήθως ο καινούργιος κατακτητής μάχεται τον παληό. Ο νέος ρυθμός εξοστρακίζει τον υπάρχοντα. Αυτός που έρχεται καταστρέφει αυτόν που φεύγει. Όμως στη Σικελία όλοι σεβάστηκαν την παράδοση. Κι έφτιαξαν τούτη την παραξενιά που τη μια στιγμή σε ξενίζει και την άλλη σε γοητεύει. Ένα μοναδικό παλίμψηστο στην ιστορία του κόσμου.
Η αρχική μου πρόθεση ήταν να μη μπλέξω διόλου με την Ιστορία. Σκέφτηκα πως έτσι θα ήταν ευκολότερα για μένα, μα δεν θα ήταν τίμιο για τον αναγνώστη, που ξαφνικά θα βρισκόταν ανάμεσα σε τέτοιες απίθανες καταστάσεις που θα τραβούσε τα μαλλιά του, και σίγουρα θα με θεωρούσε μανιακή. Γιατί από τη Σικελία πέρασε κόσμος και ντουνιάς και τα χνάρια από αυτά τα περάσματα είναι ακόμα και σήμερα φανερά, και δημιουργούν με την παρουσία τους τόσο έντονες εντυπώσεις που δύσκολα μπορείς να τα αγνοήσεις. Αναγκαστικά λοιπόν, - και ζητώ a priori συγνώμη για την όποια βαριεστιμάρα δημιουργήσω στην ανάγνωση τούτης της γραφής-, πρέπει να μιλήσω, έστω και συνοπτικά, όσο πιο συνοπτικά γίνεται για το παρελθόν. Όμως θα το κάνω με μια δήλωση: μη αναζητήσετε ιστορικές λεπτομέρειες και διεξοδικές εξηγήσεις εδώ. Γιατί στη Σικελία όλα είναι μπερδεμένα από αιώνες. Ο ένας κατακτητής την έπαιρνε ο άλλος την έχανε, τούτος συμμαχούσε με εκείνον για να χάψουν ένα τρίτον και μετά να μαλλιοτραβηχτούν μεταξύ τους για να επωφεληθεί κάποιος τέταρτος. Έτσι ο δικός μου σκοπός δεν είναι να σας φωτίσω ιστορικά. Μακράν εμού το μίασμα. Θέλω μονάχα να σας πω τόσα, όσα χρειάζονται για να σας προετοιμάσω μια στάλα για το συνονθύλευμα των ρυθμών της αρχιτεκτονικής και της τέχνης γενικά, που θα υποχρεωθώ να αναφέρω σε λίγο. Γιατί ένας ανυποψίαστος αναγνώστης θα αγανακτήσει – και με το δίκιο του ο άνθρωπος- αν ξαφνικά πω –όπως πιο πάνω- πως υπάρχουν εκκλησίες αραβικής αρχιτεκτονικής απ΄έξω, με βυζαντινά ψηφιδωτά από μέσα, ή πως ένας καθεδρικός ναός είναι καθαρό μπαρόκ απ΄έξω, με δωρικούς κίονες μαζί με ροδομάγουλες μαντόνες και αυστηρούς βυζαντινούς παντοκράτορες από μέσα.
Δικαιούται λοιπόν κανείς να μπήξει τις φωνές, «Είμαστε στα καλά μας;», μην ανησυχείτε. Είμαστε. Κι οι Σικελοί είναι. Γιατί έτσι έφτιαξαν κάτι ξεχωριστό, και γιατί πάνω στους τοίχους μιας εκκλησίας ή ενός παλατιού, μπορείς άνετα να διαβάσεις την ιστορία του νησιού.
Μπορείς να διακρίνεις την ευαισθησία μιας ράτσας, να μελετήσεις το βαθμό της προσαρμογής μιας τέχνης παλιάς στα καινούργια δεδομένα. Γιατί στην Σικελία ο κατακτητής δεν καταστρέφει, αλλά δημιουργεί νέες φόρμες μέσα από τις παλιές και δανείζεται ή απορρίπτει στοιχεία από την τέχνη που βρίσκει να ανθίζει στον τόπο. Ίσως ο κάθε καινούργιος να φιλοδοξεί να ξεπεράσει τον παλιό σε μιαν ευγενική κι ειρηνική αναμέτρηση.
Last edited by a moderator:
